Lào Cai: Lâm Thượng phát huy vai trò người có uy tín đưa pháp luật vào đời sống

Ở những địa bàn có nhiều dân tộc cùng sinh sống, tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật không chỉ là việc chuyển tải quy định từ văn bản đến người dân. Điều quan trọng hơn là giúp đồng bào hiểu được quyền lợi, nghĩa vụ của mình, biết cách vận dụng những quy định đó vào cuộc sống và chủ động giải quyết các vấn đề phát sinh theo đúng pháp luật.

Tại xã Lâm Thượng, tỉnh Lào Cai hiện có 17 thôn, 4.341 hộ với 19.682 nhân khẩu, gồm 18 dân tộc cùng sinh sống. Đặc điểm dân cư này đặt ra yêu cầu đối với công tác tuyên truyền phải gần gũi, dễ hiểu, phù hợp với điều kiện sinh hoạt, phong tục và nhu cầu thông tin của từng cộng đồng.

Trong quá trình đó, người có uy tín giữ vai trò quan trọng nhờ sự am hiểu địa bàn, phong tục, tập quán và mối quan hệ gắn bó với Nhân dân. Những lời giải thích từ người được cộng đồng tin tưởng có thể giúp người dân tiếp cận thông tin chính sách thuận lợi hơn, nhất là đối với những nội dung liên quan trực tiếp đến gia đình, sản xuất, đất đai, đời sống văn hóa và các quyền lợi an sinh xã hội.

Khác với cách tuyên truyền đơn thuần bằng văn bản, người có uy tín có thể lựa chọn cách diễn đạt gần gũi, gắn quy định pháp luật với những tình huống quen thuộc trong đời sống. Khi người dân hiểu vì sao cần thực hiện một quy định, thực hiện như thế nào và quyền lợi hợp pháp của mình được bảo đảm ra sao, việc chấp hành pháp luật sẽ có cơ sở vững chắc hơn.

Tuy nhiên, phát huy vai trò người có uy tín không đồng nghĩa với việc giao cho họ thay thế cơ quan chức năng giải thích hoặc giải quyết mọi vấn đề pháp lý. Người có uy tín cần được cung cấp thông tin chính thống, hướng dẫn nhận biết những vấn đề vượt quá khả năng xử lý và kết nối người dân với chính quyền, cơ quan chuyên môn khi cần thiết. Sự phối hợp này vừa giúp hạn chế thông tin sai lệch, vừa bảo đảm các vụ việc được giải quyết đúng thẩm quyền.

Lãnh đạo xã Lâm Thượng, tỉnh Lào Cai trao quà cho 17 người có uy tín; trao quà và Giấy chứng nhận điển hình tiên tiến trong Phong trào thi đua phát triển kinh tế - xã hội xã Lâm Thượng năm 2026 cho 58 cá nhân. (Ảnh: Cồng TTĐT)

Công tác dân vận ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số chỉ đạt hiệu quả bền vững khi người dân thực sự hiểu, tin tưởng và tự nguyện tham gia. Vì vậy, tuyên truyền pháp luật cần gắn với những công việc cụ thể của cộng đồng, từ phát triển kinh tế hộ gia đình, xây dựng nông thôn mới đến giữ gìn an ninh, trật tự và bảo tồn bản sắc văn hóa.

Tại Lâm Thượng, những năm qua, người dân đã tham gia hiến đất, đóng góp tài sản, ngày công mở rộng đường giao thông và xây dựng các công trình phục vụ cộng đồng. Nhiều hộ cũng chủ động đổi mới phương thức sản xuất, phát triển chế biến nông, lâm sản, tạo việc làm và nâng cao thu nhập.

Những hoạt động này cho thấy vai trò của công tác vận động ở cơ sở, đồng thời đặt ra yêu cầu phải kết hợp vận động với tuyên truyền, hướng dẫn pháp luật. Khi triển khai các công trình cộng đồng, người dân cần được thông tin rõ về mục đích, phương án thực hiện, quyền lợi và trách nhiệm liên quan. Đối với những vấn đề liên quan đến đất đai, tài sản hoặc đóng góp của người dân, việc công khai thông tin, lắng nghe ý kiến và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp là điều kiện quan trọng để tạo sự đồng thuận.

Người có uy tín và trưởng thôn có thể tham gia giải thích chủ trương đã được cơ quan có thẩm quyền làm rõ, tiếp nhận những băn khoăn của người dân và phản ánh kịp thời đến chính quyền. Cách làm này giúp công tác dân vận không chỉ dừng ở việc vận động một chiều mà trở thành quá trình trao đổi, giải đáp và cùng tìm hướng giải quyết phù hợp.

Trong thực tế, không phải mọi kiến nghị của người dân đều có thể giải quyết ngay hoặc đều được chấp thuận. Điều quan trọng là các ý kiến phải được tiếp nhận nghiêm túc, trả lời rõ ràng và xử lý theo đúng quy định. Khi người dân được lắng nghe, được biết căn cứ của quyết định và được hướng dẫn thực hiện quyền của mình, niềm tin đối với chính quyền và ý thức chấp hành pháp luật có thêm cơ sở để củng cố.

Đó cũng là yêu cầu cốt lõi của dân vận khéo: không áp đặt, không chỉ kêu gọi đồng thuận, mà phải giúp người dân hiểu rõ vấn đề, nhận thức được trách nhiệm và quyền lợi của mình để tự giác tham gia các công việc chung.

Muốn tuyên truyền pháp luật thực sự có tác dụng, nội dung cần xuất phát từ những vấn đề người dân quan tâm, thay vì dàn trải quá nhiều quy định trong một buổi tuyên truyền.

Đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số, những nội dung như quyền sử dụng đất, hôn nhân và gia đình, bình đẳng giới, phòng chống tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống, bảo vệ trẻ em, phòng chống bạo lực gia đình, phòng ngừa lừa đảo và tiếp cận chính sách an sinh xã hội có thể được lựa chọn phù hợp với nhu cầu thực tế của từng địa bàn.

Với mỗi nội dung, người có uy tín có thể phối hợp cùng cán bộ tư pháp, công an, cán bộ thôn và các tổ chức đoàn thể giải thích những quy định cơ bản, hướng dẫn người dân tìm đến cơ quan có thẩm quyền và cảnh báo những hành vi có nguy cơ xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, gia đình hoặc cộng đồng.

Đặc biệt, đối với những vấn đề nhạy cảm liên quan đến phong tục, tập quán, cách tuyên truyền cần có sự kiên trì và tôn trọng văn hóa của đồng bào. Việc phát huy những giá trị truyền thống tốt đẹp cần đi đôi với phổ biến quy định pháp luật, bảo vệ quyền con người, quyền trẻ em và thúc đẩy bình đẳng. Tuyên truyền không nên tạo tâm lý đối đầu giữa pháp luật với văn hóa, mà cần giúp người dân nhận diện những giá trị cần gìn giữ và những tập quán cần thay đổi để phù hợp với quy định hiện hành.

Bên cạnh hình thức gặp gỡ trực tiếp, các buổi sinh hoạt thôn, hòa giải ở cơ sở, hoạt động của các đoàn thể và những cuộc trao đổi trong cộng đồng cũng có thể trở thành kênh phổ biến pháp luật thiết thực. Với những nội dung phức tạp, cần có tài liệu ngắn gọn, ngôn ngữ dễ hiểu và sự tham gia của cán bộ chuyên môn để bảo đảm thông tin chính xác.

Việc sử dụng các kênh thông tin số cũng có thể hỗ trợ người dân tiếp cận văn bản, thủ tục hành chính và thông tin cảnh báo. Tuy nhiên, thông tin truyền miệng và nội dung trên mạng cần được đối chiếu với nguồn chính thống, tránh để những cách hiểu chưa đầy đủ dẫn đến tâm lý hoang mang hoặc thực hiện sai quy định.

Để người có uy tín thực sự phát huy vai trò trong công tác dân vận và tuyên truyền pháp luật, sự phối hợp giữa cấp ủy, chính quyền, cán bộ chuyên môn và các tổ chức đoàn thể có ý nghĩa quan trọng. Người có uy tín cần được cập nhật chính sách mới, trang bị kiến thức pháp luật thiết thực và hướng dẫn kỹ năng truyền đạt, tiếp nhận phản ánh, hòa giải những mâu thuẫn thông thường trong cộng đồng theo đúng quy định.

Cùng với đó, chính quyền cơ sở cần tạo điều kiện để người có uy tín tham gia đối thoại, phản ánh những khó khăn trong đời sống đồng bào và chuyển tải các kiến nghị đến cơ quan có trách nhiệm. Những vấn đề liên quan đến quyền lợi hợp pháp, thủ tục hành chính hoặc chính sách hỗ trợ cần được giải thích bằng căn cứ rõ ràng, tránh để người dân phải tự tìm hiểu qua những nguồn thông tin thiếu kiểm chứng.

Hiệu quả tuyên truyền cũng cần được đánh giá bằng những chuyển biến thực chất. Đó là việc người dân hiểu rõ hơn các quy định liên quan đến đời sống; chủ động tìm kiếm thông tin chính thống; biết bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình; tích cực tham gia xây dựng nông thôn mới và có ý thức giải quyết mâu thuẫn theo quy định pháp luật.

Với xã Lâm Thượng, phát huy vai trò người có uy tín không chỉ góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc mà còn tạo thêm kênh kết nối giữa chính quyền với Nhân dân. Khi người có uy tín được hỗ trợ đầy đủ về thông tin, kiến thức và điều kiện hoạt động; khi chính quyền thực sự lắng nghe và giải quyết kiến nghị của người dân, công tác dân vận sẽ có nền tảng vững chắc hơn.

Đưa pháp luật vào đời sống không phải là công việc có thể hoàn thành trong một vài buổi tuyên truyền. Đó là quá trình bền bỉ, đòi hỏi sự gương mẫu, kiên trì của người làm công tác vận động và trách nhiệm của các cơ quan thực thi pháp luật. Trong quá trình ấy, người có uy tín chính là một cầu nối quan trọng để đồng bào hiểu đúng chính sách, tự giác chấp hành pháp luật, phát huy tinh thần đoàn kết và cùng xây dựng cộng đồng ngày càng ổn định, văn minh, phát triển.