Lào cai: Mở đường cho một hành lang kinh tế vùng cao biên mậu Trịnh Tường – Y Tý

Tuyến Trịnh Tường – Y Tý dài hơn 31 km đang được chuẩn bị nâng cấp trong tổng thể dự án hạ tầng hơn 111 triệu USD của Lào Cai. Không chỉ giải bài toán đi lại cho người dân vùng biên, tuyến đường được kỳ vọng mở thêm không gian cho nông nghiệp hàng hóa, du lịch cộng đồng và kết nối Y Tý với các trục giao thông lớn.

Một con đường tốt hơn đối với vùng cao không đơn thuần là câu chuyện rút ngắn thời gian di chuyển. Với Trịnh Tường và Y Tý, nơi địa hình chia cắt, khoảng cách tới thị trường vẫn là một trong những rào cản lớn, giao thông còn liên quan trực tiếp đến giá nông sản, chi phí vận chuyển, khả năng đón khách và cơ hội thu hút đầu tư.

Đó cũng là lý do dự án nâng cấp tuyến Trịnh Tường – Y Tý đang nhận được sự quan tâm của chính quyền và người dân hai xã vùng cao, biên giới.

Cung đường hiện tại nhiều đoạn xuống cấp, gây khó khăn cho việc đi lại và vận chuyển hàng hóa, đặc biệt trong mùa mưa

Tuyến đường hiện hữu đã được khai thác nhiều năm, nhiều đoạn xuống cấp, gây khó khăn cho việc đi lại và vận chuyển hàng hóa, đặc biệt trong mùa mưa. Khi dự án nâng cấp tuyến đường vừa được công bố, được người dân mong đợi, với kỳ vọng tăng khả năng kết nối và mở thêm cơ hội phát triển nông nghiệp, du lịch.

Theo thông tin về Dự án Phát triển hạ tầng và đô thị bền vững tỉnh Lào Cai do Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) tài trợ, tuyến Trịnh Tường – Y Tý có chiều dài 31,33 km, là một trong những tuyến giao thông quan trọng được đưa vào danh mục nâng cấp.

Dự án tổng thể có mức đầu tư hơn 111 triệu USD, không chỉ đầu tư đường Trịnh Tường – Y Tý mà còn nâng cấp các tuyến Sa Pa – Bản Xèo dài 26,3 km, Xuân Giao – Bản Hồ 26,48 km, Bắc Ngầm – Bắc Hà 19,68 km cùng một số tuyến hạ tầng đô thị khác.

Điểm đáng chú ý là đầu tư giao thông được đặt cùng với các hợp phần hỗ trợ du lịch cộng đồng và chuỗi giá trị du lịch nông nghiệp, trong đó Y Tý nằm trong nhóm địa bàn được hỗ trợ. Điều này cho thấy con đường không được nhìn nhận như một dự án giao thông độc lập, mà là một phần của bài toán phát triển sinh kế và kinh tế vùng cao.

Với người dân Trịnh Tường, một tuyến đường thuận lợi hơn đồng nghĩa nông sản có thể ra thị trường nhanh hơn, giảm chi phí vận chuyển và mở rộng khả năng liên kết sản xuất. Với Y Tý, tác động còn trực tiếp hơn tới du lịch.

Y Tý sở hữu lợi thế về cảnh quan núi cao, ruộng bậc thang, khí hậu, văn hóa cộng đồng và những mùa săn mây đã tạo được nhận diện trên bản đồ du lịch. Nhưng trong nhiều năm, hạ tầng giao thông vẫn là một trong những điểm nghẽn hạn chế khả năng đưa dòng khách và dòng vốn vào khu vực.

Bình đồ hướng tuyến Trịnh Tường - Y Tý

Giá trị của tuyến Trịnh Tường – Y Tý càng rõ khi đặt nó trong mạng lưới giao thông đang hình thành. Hiện việc kết nối từ cao tốc Nội Bài – Lào Cai tới Y Tý chủ yếu qua hai hướng: Bản Vược – Mường Hum – Y Tý khoảng 50 km và Bản Vược – Trịnh Tường – Y Tý khoảng 52 km. Địa hình chia cắt khiến hạ tầng hiện hữu chưa đáp ứng tốt yêu cầu phát triển du lịch, thu hút đầu tư và bảo đảm giao thông trong mùa mưa.

Đáng chú ý, Lào Cai đang nghiên cứu một tuyến kết nối trực tiếp từ cao tốc Nội Bài – Lào Cai tới Y Tý. Trong các phương án từng được đưa ra nghiên cứu có hướng Trịnh Tường – Y Tý dài khoảng 34 km, cùng những giải pháp kỹ thuật lớn như cầu vượt khe sâu và hầm xuyên núi. Đây mới là phương án nghiên cứu, chưa nên đồng nhất với dự án nâng cấp tuyến Trịnh Tường – Y Tý hiện nay.

Cùng với đó, tuyến đường dọc sông Hồng kết nối cửa khẩu Bản Vược với Y Tý cũng đang được triển khai. Khi các dự án từng bước hoàn thiện, Trịnh Tường – Y Tý sẽ không còn là một tuyến đường vùng cao đơn lẻ mà có thể trở thành một mắt xích trong hành lang giao thông nối cửa khẩu – vùng sản xuất – Y Tý – các khu, điểm du lịch.

Con đường phải tạo được sinh kế. Tuy nhiên, hạ tầng chỉ thực sự tạo ra giá trị khi cơ hội từ con đường được chuyển thành thu nhập cho người dân.

Ảnh minh họa

Khi giao thông thuận lợi, Y Tý có điều kiện kéo dài thời gian lưu trú, phát triển homestay, trải nghiệm bản làng, trekking, nông nghiệp và các dịch vụ tại chỗ. Trịnh Tường có thêm cơ hội đưa sản phẩm nông nghiệp, đặc sản vùng biên vào chuỗi du lịch và thị trường rộng hơn.

Bởi vậy, cùng với tiến độ xây dựng đường cần chuẩn bị sớm điểm dừng chân, sản phẩm du lịch cộng đồng, vùng nguyên liệu, sản phẩm OCOP, dịch vụ vận tải và các điểm kết nối thương mại.

Nếu chỉ có một con đường đẹp hơn, lợi ích chủ yếu mới dừng ở giao thông. Nhưng nếu dọc con đường hình thành thêm sản phẩm, dịch vụ và sinh kế, giá trị đầu tư hạ tầng sẽ được nhân lên.

Với Trịnh Tường – Y Tý, hơn 31 km đường vì thế có thể mang ý nghĩa lớn hơn chiều dài của một công trình: mở thêm một hành lang phát triển cho vùng cao, vùng biên của Lào Cai.