Kỹ sư OpenAI bị bắt vì nghi đặt máy nghe lén

Một kỹ sư quốc tịch Arab Saudi làm việc tại OpenAI vừa bị bắt với cáo buộc bí mật đặt thiết bị ghi âm trong văn phòng công ty. Vụ việc do chính nhà phát triển ChatGPT báo cáo cho FBI, qua đó làm nóng trở lại những lo ngại về nguy cơ gián điệp tại các phòng thí nghiệm trí tuệ nhân tạo hàng đầu.

Theo OpenAI và các công tố viên Mỹ, thiết bị được ngụy trang trong giấy vệ sinh, đặt phía sau một chiếc tivi tại phòng họp của ban điều hành ở trụ sở San Francisco. Đội an ninh chuyên trách của công ty phát hiện thiết bị trong đợt kiểm tra ngày 30/9.

OpenAI cho biết các bằng chứng thu thập được cho thấy nhân viên này còn có ý định triển khai thêm thiết bị ghi âm tại những khu vực nhạy cảm trong văn phòng nhằm bí mật thu lại nội dung các cuộc họp.

Một kỹ sư từng làm việc cho OpenAI bị nhà chức trách Mỹ bắt giữ do đặt máy nghe lén trong văn phòng của công ty.

Người bị bắt là Abdulrahman Alfozan, 35 tuổi. Bộ Tư pháp Mỹ cho biết FBI đã bắt giữ Alfozan ngày 9/10; OpenAI cũng chấm dứt hợp đồng lao động với kỹ sư này trong cùng ngày.

Sự việc tiếp tục cho thấy các phòng thí nghiệm AI hàng đầu đang trở thành mục tiêu tiềm tàng của hoạt động gián điệp công nghiệp, cũng như nỗ lực từ các quốc gia muốn tiếp cận bí mật công nghệ. Giám đốc tình báo quốc gia Jay Clayton nhận định tính chất nghiêm trọng của vụ việc cho thấy cuộc đua giành ưu thế về siêu trí tuệ đã trở thành một ưu tiên an ninh quốc gia.

Dù vậy, OpenAI khẳng định chưa ghi nhận dấu hiệu cho thấy dữ liệu khách hàng, mã nguồn hay “trọng số mô hình” – các tham số quyết định cách hệ thống vận hành – đã bị đánh cắp.

Trong thông báo đưa ra hôm 13/10, OpenAI nhấn mạnh việc bảo vệ công nghệ, dữ liệu và con người là vấn đề có ý nghĩa quốc gia. Công ty cho biết chương trình an ninh được thiết kế để ứng phó với nhiều nhóm đe dọa, từ rủi ro nội bộ, tội phạm mạng cho tới các tác nhân cấp quốc gia.

Trong những năm gần đây, OpenAI và đối thủ Anthropic đều tăng cường hàng rào bảo mật, một phần vì lo ngại nhân sự nội bộ có thể gây tổn hại cho hoạt động nghiên cứu. Hai công ty cũng nhiều lần cảnh báo về nguy cơ các đối thủ, trong đó có Trung Quốc, tìm cách tiếp cận tài sản trí tuệ trong lĩnh vực AI.

Theo OpenAI, thiết bị được phát hiện trong văn phòng có thiết kế tinh vi, có khả năng né tránh việc bị phát hiện và được trang bị cơ chế truyền dữ liệu.

Alfozan đã ra trình diện tại tòa án liên bang cùng ngày 13/10 và bị cáo buộc sử dụng hoặc tìm cách sử dụng thiết bị điện tử, cơ khí hay công cụ khác để nghe lén trao đổi bằng lời nói. Nếu bị kết tội, người này có thể đối mặt mức án tối đa 5 năm tù. Hiện chưa rõ Alfozan đã thuê luật sư hay chưa. Các bên liên quan cũng chưa thể liên lạc với người này để ghi nhận phản hồi.

Bộ Tư pháp Mỹ cho biết Alfozan từng sử dụng một công cụ hỗ trợ năng suất để nhiều lần truy vấn về địa điểm OpenAI tổ chức các cuộc họp của đội ngũ lãnh đạo, ban điều hành và các đối tác bên ngoài. Cơ quan này cũng cho biết một tài khoản chatbot có liên hệ với vợ hoặc chồng của Alfozan đã thực hiện các truy vấn về một thiết bị ghi âm cụ thể, bao gồm địa chỉ định danh duy nhất của thiết bị, cùng những chủ đề như cách chế tạo máy ghi âm hoạt động liên tục.

Theo các công tố viên, nhân viên an ninh OpenAI còn tìm thấy thiết bị ghi âm thứ hai trong túi của Alfozan, được để tại một căn phòng khác trong cùng tòa nhà.

Ngay sau khi phát hiện sự việc, OpenAI đã liên hệ FBI, đồng thời khóa quyền truy cập của Alfozan vào hệ thống mạng và văn phòng. Alfozan được công ty tuyển dụng vào vị trí kỹ sư từ giữa năm 2025.

Luật sư Mỹ Craig Missakian đánh giá đây là vấn đề an ninh quốc gia, đồng thời cho rằng vụ bắt giữ phản ánh nỗ lực phối hợp liên tục giữa cơ quan công tố và FBI trong việc phát hiện, truy tố những hành vi bị cáo buộc nhằm đánh cắp công nghệ của doanh nghiệp Mỹ.