Không để ngân hàng “bảo chứng” cho rủi ro trái phiếu

Tại Phiên họp thứ 5, ngày 17/8, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về việc giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các tổ chức tín dụng.

Làm rõ những vấn đề còn ý kiến khác nhau

Phát biểu tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đánh giá cao tinh thần trách nhiệm, cầu thị của cơ quan chủ trì soạn thảo trong quá trình tiếp thu, giải trình ý kiến của đại biểu Quốc hội tại tổ, tại hội trường cũng như ý kiến thẩm tra của Ủy ban Kinh tế và Tài chính.

Theo Chủ tịch Quốc hội, nhiều nội dung lớn, phức tạp đã được nghiên cứu, chỉnh lý và thể hiện rõ hơn trong dự thảo. Tuy nhiên, thời gian từ nay đến khi Quốc hội xem xét, thông qua Luật không còn nhiều, do đó các cơ quan liên quan cần tiếp tục rà soát kỹ toàn bộ nội dung.

Không để ngân hàng “bảo chứng” cho rủi ro trái phiếu

Những ý kiến đã được tiếp thu phải được thể hiện đầy đủ trong dự thảo; những nội dung chưa tiếp thu phải được giải trình rõ ràng. Chủ tịch Quốc hội yêu cầu các cơ quan soạn thảo tiếp thu tối đa những ý kiến hợp lý, đồng thời giải trình thấu đáo các vấn đề còn có cách hiểu hoặc quan điểm khác nhau.

Đối với những đề xuất phù hợp nhưng chưa đủ điều kiện đưa vào dự thảo lần này, cần tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện chính sách trong quá trình sửa đổi pháp luật thời gian tới.

Chủ tịch Quốc hội cũng yêu cầu chủ động về tiến độ, bảo đảm hoàn thiện dự thảo để trình Quốc hội xem xét. Ngay sau khi Luật được thông qua, việc rà soát thể thức, kỹ thuật và hoàn thiện văn bản cần được triển khai khẩn trương.

Trong bối cảnh Chính phủ đang tập trung các giải pháp thúc đẩy tăng trưởng, Chủ tịch Quốc hội lưu ý việc hoàn thiện pháp luật về ngân hàng cần tạo cơ sở pháp lý vững chắc để triển khai các giải pháp phát triển kinh tế, đồng thời bảo đảm an toàn hệ thống.

Cùng với đó, cần tiếp tục hoàn thiện các quy định liên quan, nhất là pháp luật về chứng khoán và trái phiếu doanh nghiệp, qua đó phát triển thị trường vốn trung và dài hạn, từng bước giảm áp lực lên nguồn vốn tín dụng ngân hàng.

Siết điều kiện, kiểm soát rủi ro

Đối với các quy định liên quan đến an toàn hệ thống tiền tệ, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đặc biệt lưu ý cơ chế cho phép áp dụng một hoặc một số tỷ lệ bảo đảm an toàn khác với mức chung.

Theo đó, cần quy định rõ tiêu chí, phạm vi, điều kiện và thời hạn áp dụng đối với những trường hợp phục vụ yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội. Đồng thời, phải xác định lộ trình để đưa các tỷ lệ an toàn trở lại mức quy định, gắn với cơ chế giám sát và kiểm soát rủi ro hiệu quả.

Mục tiêu là tạo dư địa chính sách cần thiết nhưng không để cơ chế đặc thù trở thành kẽ hở bị lạm dụng, ảnh hưởng đến an toàn của tổ chức tín dụng và hệ thống ngân hàng.

Liên quan đến việc luật hóa các chuẩn mực quốc tế về chủ sở hữu hưởng lợi, xác định và báo cáo giao dịch đáng ngờ trong phòng, chống rửa tiền, Chủ tịch Quốc hội đề nghị tiếp tục hoàn thiện các quy định, trong đó cần hướng dẫn cụ thể, định lượng về tiêu chí, phương thức thu thập và sử dụng dữ liệu.

Các quy định phải bảo đảm tính khả thi, thống nhất trong thực hiện, đồng thời tránh tạo ra gánh nặng tuân thủ không cần thiết đối với doanh nghiệp và tổ chức tín dụng.

Không để ngân hàng thành “giấy chứng nhận an toàn” cho trái phiếu

Một nội dung đáng chú ý trong dự thảo là việc bổ sung hoạt động đại lý quản lý tài sản bảo đảm trái phiếu doanh nghiệp đối với ngân hàng thương mại.

Đây là lĩnh vực cần được thiết kế chặt chẽ bởi sự tham gia của ngân hàng có thể tác động đến cách thị trường nhìn nhận về mức độ an toàn của trái phiếu và tài sản bảo đảm.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn yêu cầu dự thảo phải quy định rõ quyền, nghĩa vụ của các bên, đồng thời thiết lập cơ chế kiểm soát xung đột lợi ích trong quá trình ngân hàng thương mại thực hiện hoạt động này.

Theo Chủ tịch Quốc hội, điều quan trọng nhất là phải tuân thủ các nguyên tắc quản trị rủi ro trong hoạt động ngân hàng thương mại, không để hoạt động đại lý quản lý tài sản bảo đảm của ngân hàng bị hiểu hoặc sử dụng như một sự bảo chứng cho trái phiếu doanh nghiệp.

Yêu cầu này đặt ra ranh giới rõ giữa vai trò cung cấp dịch vụ của ngân hàng và trách nhiệm của tổ chức phát hành, nhà đầu tư đối với rủi ro của trái phiếu.

Trong quá trình hoàn thiện dự thảo, việc thiết kế cơ chế vì vậy cần hướng tới hai mục tiêu song hành: tạo điều kiện để ngân hàng cung cấp các dịch vụ hỗ trợ thị trường vốn, nhưng không làm suy giảm nguyên tắc quản trị rủi ro hoặc tạo ra tâm lý dựa vào “uy tín ngân hàng” để đánh giá chất lượng một sản phẩm đầu tư.

Với thị trường trái phiếu doanh nghiệp, đây cũng là yêu cầu quan trọng để củng cố kỷ luật thị trường, nâng cao trách nhiệm của các chủ thể và hạn chế nguy cơ chuyển rủi ro từ thị trường vốn sang hệ thống tín dụng.