Hà Nội mở đường tháo gỡ điểm nghẽn cho doanh nghiệp khoa học, công nghệ

Chiều 30/9/2026, UBND TP Hà Nội tổ chức Hội nghị xử lý điểm nghẽn của doanh nghiệp khoa học và công nghệ, khởi nghiệp sáng tạo và công nghệ số. Hội nghị do Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Trương Việt Dũng chủ trì, với hơn 300 đại biểu tham dự, trong đó gần 200 doanh nghiệp tham dự trực tiếp.

Theo Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội, thành phố hiện có 226 doanh nghiệp khoa học và công nghệ, khoảng 1.000 doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo và gần 11.000 doanh nghiệp công nghệ số.

Tuy nhiên, quá trình phát triển của nhóm doanh nghiệp này đang gặp không ít vướng mắc, đặc biệt ở khả năng tiếp cận vốn, định giá tài sản trí tuệ, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát và mở rộng thị trường cho sản phẩm công nghệ.

Phó chủ tịch UBND TP Hà Nội Trương Việt Dũng phát biểu tại hội nghị.

Tại hội nghị, nhiều doanh nghiệp cho rằng tài sản cốt lõi của doanh nghiệp công nghệ nằm ở tri thức, sáng chế và đội ngũ nhân lực, thay vì nhà xưởng hay đất đai. Đây cũng là nguyên nhân khiến doanh nghiệp gặp khó khi sử dụng tài sản trí tuệ làm cơ sở tiếp cận tín dụng.

Ông Lưu Hải Minh, Chủ tịch Công ty Công nghệ mới hạt nhân, cùng đại diện một số doanh nghiệp DeepTech, AI đề nghị tháo gỡ bài toán định giá tài sản trí tuệ để có thể đưa tài sản này vào vốn kinh doanh hoặc sử dụng làm tài sản bảo đảm.

Một số doanh nghiệp tái khởi nghiệp trong lĩnh vực năng lượng xanh cũng phản ánh những vướng mắc khi tiếp cận nguồn vốn ưu đãi do tiêu chí xét duyệt còn gắn với doanh thu trong 3 năm trước đó.

Từ “khách hàng đầu tiên” đến bài toán thương mại hóa

Không chỉ vốn, khả năng đưa sản phẩm khoa học, công nghệ từ phòng nghiên cứu ra thị trường cũng được nhiều doanh nghiệp đặt ra.

Đại diện Tập đoàn ô tô Hiệp Hòa, đơn vị sản xuất xe thang cứu hộ 32 m và 56 m, đề nghị thành phố nghiên cứu, thể chế hóa chính sách ưu đãi đối với sản phẩm công nghệ “In Vietnam/In Hanoi”, qua đó tạo điều kiện để khu vực công trở thành một trong những khách hàng đầu tiên của các sản phẩm đổi mới sáng tạo.

Trong khi đó, đại diện Công ty Công nghệ Đông Phương cho biết một số sản phẩm như lò đốt rác tiết kiệm năng lượng, dao mổ điện đã đạt chuẩn từ năm 2017 nhưng vẫn gặp khó trong quá trình thương mại hóa và mở rộng thị trường.

Một số doanh nghiệp cũng phản ánh những vướng mắc trong việc chứng minh, hạch toán doanh thu từ sản phẩm khoa học và công nghệ để hưởng ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp; đồng thời đề cập chính sách ưu đãi thuế thu nhập cá nhân đối với nhân lực trực tiếp làm công tác nghiên cứu và phát triển.

Các startup cũng quan tâm đến quy trình công nhận doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, lộ trình tiếp cận cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (Sandbox) và khả năng tiếp cận dữ liệu phục vụ phát triển các giải pháp cho những bài toán lớn của Thủ đô như cảnh báo ngập lụt, xử lý rác thải theo hướng tuần hoàn.

Phiên đối thoại tại hội nghị.

124 kiến nghị được phân loại, theo dõi

Theo Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội Cù Ngọc Trang, trước thời điểm tổ chức hội nghị, Sở đã tiếp nhận 124 kiến nghị của doanh nghiệp và phân loại trên bảng theo dõi trực tuyến.

Trong số này, 62 kiến nghị, tương đương 50%, được xác định đã tháo gỡ và trả lời trực tiếp, công khai trước hội nghị. Có 25 kiến nghị thuộc thẩm quyền thành phố cần tiếp tục cho ý kiến chỉ đạo; 32 kiến nghị được giao các sở, ngành tiếp tục tham mưu xử lý; 6 kiến nghị vượt thẩm quyền được tổng hợp để kiến nghị các bộ, ngành Trung ương.

Cùng với việc tiếp nhận và phân loại kiến nghị, Hà Nội đưa ra một số giải pháp về vốn, thuế, sở hữu trí tuệ và cơ chế thử nghiệm để hỗ trợ doanh nghiệp.

Theo đó, thành phố áp dụng chính sách hỗ trợ 50% lãi suất vay, tối đa 6%/năm trong 5 năm, thông qua Quỹ Phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo theo Nghị quyết 24/2026; đồng thời vận hành Quỹ đầu tư mạo hiểm và cơ chế góp vốn thương mại hóa kết quả nghiên cứu.

Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh Hà Nội cho biết 14 ngân hàng thương mại đã đăng ký tham gia gói tín dụng 450.300 tỷ đồng với lãi suất ưu đãi, giảm từ 1-2%/năm dành cho doanh nghiệp khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và công nghệ số.

Về tài sản trí tuệ, lãnh đạo Cục Sở hữu trí tuệ cho biết hành lang pháp lý về định giá tài sản trí tuệ đã được hoàn thiện và cơ quan này sẵn sàng phối hợp với Hà Nội nghiên cứu thí điểm các trường hợp đưa tài sản trí tuệ vào giao dịch bảo đảm và góp vốn.

Hà Nội hướng tới cơ chế để công nghệ đi vào thị trường

Một nội dung đáng chú ý được đặt ra tại hội nghị là cơ chế để chính quyền trở thành khách hàng của các sản phẩm đổi mới sáng tạo.

Theo các cơ chế được thành phố thông tin, trên cơ sở Luật Thủ đô 2024, các nghị quyết của HĐND thành phố và Nghị định 224/2026/NĐ-CP, Hà Nội có cơ chế thực hiện đặt hàng, mua sắm sản phẩm đổi mới sáng tạo và công nghệ số đã thử nghiệm thành công theo quy định.

Thành phố đã công bố 30 bài toán lớn để mời doanh nghiệp tham gia giải quyết, đồng thời tham mưu ban hành nghị quyết về ưu tiên chi tiêu công cho sản phẩm công nghệ sản xuất trong nước.

Đối với cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, Hà Nội triển khai theo Quyết định 3994/2026, tập trung vào 5 lĩnh vực gồm công nghệ số, công nghệ mới, đô thị thông minh, sinh học và kinh tế thông minh. Thành phố cho biết thời gian cấp phép đã được rút ngắn từ 135 ngày xuống 45 ngày, thậm chí còn 1 tháng đối với một số dự án đặc thù.

Trung tâm Đổi mới sáng tạo Hà Nội được xác định là đầu mối hỗ trợ doanh nghiệp theo mô hình 4 chữ I gồm Idea (ý tưởng), IP (tài sản trí tuệ), Industry Champion (doanh nghiệp dẫn dắt) và IPO (niêm yết đại chúng).

Trong lĩnh vực thuế, Cục Thuế Hà Nội cam kết cử cán bộ làm việc trực tiếp với doanh nghiệp để hướng dẫn xác định doanh thu từ hoạt động khoa học, công nghệ và chi phí nghiên cứu, phát triển, qua đó giúp doanh nghiệp thực hiện đúng các thủ tục để tiếp cận chính sách ưu đãi.

Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội cũng đặt ra tiến độ xử lý cụ thể đối với các kiến nghị mới phát sinh: chuyển đến cơ quan chủ trì trước ngày 5/10, nhận kết quả trước ngày 22/10 và báo cáo Trung ương đối với những nội dung vượt thẩm quyền trước ngày 31/10.

Thành phố dự kiến tiếp tục duy trì cổng tiếp nhận kiến nghị trực tuyến liên thông giữa các sở, Cục Thuế, Hải quan và cơ quan bảo hiểm nhằm hỗ trợ doanh nghiệp.

Kết luận hội nghị, Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Trương Việt Dũng nhấn mạnh yêu cầu tháo gỡ điểm nghẽn phải được thực hiện từ gốc đến ngọn, với cách làm khác và cụ thể hơn.

Lãnh đạo thành phố đồng thời thông tin về định hướng phát triển hạ tầng khoa học, công nghệ và Khu công nghệ cao Hòa Lạc, kết nối với hệ thống giao thông, đô thị và các khu công nghiệp, cụm công nghiệp nhằm hình thành chuỗi giá trị sản phẩm và logistics.

Hà Nội cũng định hướng phát triển theo mô hình đa cực, đa trung tâm, đa tầng; tăng cường liên kết giữa Khu công nghệ cao Hòa Lạc với các khu công nghiệp, cụm công nghiệp và thúc đẩy hợp tác giữa Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC) với Trung tâm Đổi mới sáng tạo Hà Nội.

Những cam kết và giải pháp được đưa ra tại hội nghị cho thấy Hà Nội đang chuyển trọng tâm từ tiếp nhận kiến nghị sang xây dựng cơ chế xử lý có thời hạn, có đầu mối và có theo dõi kết quả. Với cộng đồng doanh nghiệp khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, hiệu quả của các cơ chế này sẽ được thể hiện qua khả năng tiếp cận vốn, đưa tài sản trí tuệ vào giao dịch, rút ngắn quá trình thử nghiệm và quan trọng hơn là đưa sản phẩm công nghệ vào thị trường.