Sự bùng nổ của mạng xã hội đã tạo ra những thay đổi đáng kể trong cách con người lựa chọn và trải nghiệm các chuyến đi. Nếu trước đây du lịch gắn với khám phá, nghỉ ngơi và tìm hiểu văn hóa, thì ngày nay nhiều người, đặc biệt là giới trẻ, lại xem việc sở hữu những bức ảnh đẹp hay video thu hút tương tác là mục tiêu quan trọng không kém hành trình trải nghiệm.
 |
| Khi du lịch trở thành cuộc đua check-in |
Điểm đến đẹp chưa chắc mang lại trải nghiệm sâu sắc
Mỗi mùa hoa nở, mỗi dịp lễ hội hay kỳ nghỉ dài ngày, các nền tảng như Facebook, TikTok, Instagram hay Threads lại ngập tràn hình ảnh từ những địa danh nổi tiếng. Không ít người lên kế hoạch du lịch chỉ vì thấy một địa điểm đang trở thành xu hướng trên mạng xã hội.
Theo các chuyên gia marketing du lịch, đây là hệ quả của môi trường số, nơi những video ngắn chỉ vài chục giây có thể nhanh chóng tạo ra làn sóng dịch chuyển của du khách. Các khảo sát xã hội học gần đây cho thấy hơn 70% người trẻ thuộc thế hệ Gen Z thừa nhận việc lựa chọn điểm đến chịu ảnh hưởng lớn từ khả năng “lên hình đẹp” trên các nền tảng mạng xã hội.
Tuy nhiên, khi yếu tố hình ảnh trở thành ưu tiên hàng đầu, giá trị trải nghiệm thực tế đôi khi bị đẩy xuống vị trí thứ yếu.
Những chuyến đi đầy ảnh đẹp nhưng thiếu ký ức
Tại vùng chè cổ Tân Cương, có những nhóm bạn trẻ dành nhiều giờ đồng hồ chỉ để thay trang phục, lựa chọn góc máy và tạo dáng chụp ảnh. Khi được hỏi về hương vị trà hay những câu chuyện gắn với vùng đất nổi tiếng này, cả nhóm gần như không có nhiều ấn tượng.
Thực tế tương tự cũng diễn ra tại Khu di tích Quốc gia đặc biệt ATK Định Hóa. Các nhóm bạn trẻ đến đây chủ yếu để ghi hình các đoạn clip ngắn tại thác Khuôn Tát, thác Bảy Tầng và chụp ảnh bên những ngôi nhà sàn. Phần lớn thời gian được dành cho việc sản xuất nội dung thay vì tìm hiểu về lịch sử cách mạng gắn liền với địa danh này.
Sau chuyến đi, chính các bạn cũng chưa thực sự hiểu và cảm nhận được những giá trị lịch sử mà khu di tích mang lại.
Không chỉ tại các điểm đến lịch sử, hiện tượng này còn xuất hiện ở nhiều danh thắng thiên nhiên nổi tiếng. Tại hồ Ba Bể, nhiều du khách say mê ghi lại hình ảnh mặt hồ xanh biếc, chèo kayak hoặc quay video trải nghiệm, nhưng lại bỏ lỡ những câu chuyện văn hóa đặc sắc của cộng đồng người Tày - Nùng như truyền thuyết đảo Bà Góa hay câu chuyện về ông Tài Ngào.
Mạng xã hội đang định hình hành vi du lịch
Các chuyên gia cho rằng đằng sau xu hướng check-in liên tục là tâm lý FOMO (Fear Of Missing Out) nỗi sợ bị bỏ lỡ những trải nghiệm mà người khác đang có.
Khi nhìn thấy bạn bè liên tục đăng tải hình ảnh từ các điểm đến nổi tiếng, nhiều người cảm thấy áp lực phải đi, phải chụp và phải chia sẻ để khẳng định bản thân. Trong bối cảnh đó, danh lam thắng cảnh dần bị xem như một sản phẩm tiêu dùng, còn du lịch trở thành công cụ để tạo dựng hình ảnh cá nhân trên không gian mạng.
 |
| Sau chuyến đi, chính các bạn cũng chưa thực sự hiểu và cảm nhận được những giá trị lịch sử mà khu di tích mang lại. |
Việc liên tục quan sát mọi thứ qua màn hình điện thoại cũng khiến quá trình cảm nhận và ghi nhớ bị gián đoạn. Thay vì lưu giữ ký ức bằng cảm xúc và trải nghiệm thực tế, con người ngày càng phụ thuộc vào những bức ảnh và video lưu trữ trong thiết bị điện tử.
Tìm lại giá trị cốt lõi của những hành trình
Theo các chuyên gia, một chuyến đi ý nghĩa không nằm ở số lượng ảnh đăng tải hay lượt tương tác nhận được, mà ở những gì mỗi người cảm nhận được từ điểm đến.
Trước khi khởi hành, du khách nên tìm hiểu kỹ thông tin từ các nguồn chính thống, xác định rõ mục đích của chuyến đi là nghỉ ngơi, học hỏi hay khám phá. Đồng thời, cần cân nhắc các yếu tố như sức khỏe, thời gian, điều kiện tài chính và thời tiết để xây dựng lịch trình phù hợp.
Quan trọng hơn, hãy dành thời gian để thực sự sống trong không gian của điểm đến. Đó có thể là việc lắng nghe tiếng gió trong rừng, cảm nhận mùi hương của cây cỏ, trò chuyện với người dân địa phương hay khám phá những câu chuyện văn hóa phía sau mỗi danh thắng.
Khi đó, du lịch không còn là cuộc đua check-in hay tìm kiếm sự công nhận trên mạng xã hội. Mỗi hành trình sẽ trở thành cơ hội để con người kết nối sâu sắc hơn với thiên nhiên, văn hóa và chính bản thân mình.
Bởi giá trị lớn nhất của du lịch không nằm trong những bức ảnh đẹp, mà nằm ở những trải nghiệm thực sự được lưu giữ trong ký ức.
