Lào Cai: Mù Cang Chải đưa di sản vẽ sáp ong vào hành trình trải nghiệm mùa vàng

Ngày 31/8, trong chuỗi hoạt động du lịch “Lễ hội mùa vàng” năm 2026 và chào mừng Quốc khánh 2/9, xã Mù Cang Chải, tỉnh Lào Cai tổ chức hội thi vẽ hoa văn trên vải bằng sáp ong. Hoạt động thu hút đông đảo người dân và du khách theo dõi, trải nghiệm.

Hội thi có 5 nghệ nhân đến từ các thôn Trung tâm, Mồ Dề, Dề Thàng, La Phu Khơ và Nả Háng tham gia. Số lượng nghệ nhân không nhiều, quy mô hoạt động cũng không quá lớn, nhưng giá trị nằm ở việc một kỹ thuật thủ công truyền thống được đưa ra khỏi không gian gia đình để hiện diện trước công chúng.

Các nghệ nhân tham gia Hội thi vẽ hoa văn trên vải bằng sáp ong thu hút đông đảo người dân và du khách theo dõi, trải nghiệm.

Tại hội thi, các nghệ nhân trực tiếp trình diễn kỹ thuật dùng sáp ong tạo hoa văn trên nền vải. Bằng đôi bàn tay khéo léo và kinh nghiệm được trao truyền qua nhiều thế hệ, từng đường sáp được tạo hình tỉ mỉ, dần hình thành những họa tiết đặc trưng trên trang phục truyền thống.

Sự hấp dẫn của hoạt động này không nằm ở những thao tác cầu kỳ hay thiết bị hiện đại. Từ vật liệu quen thuộc, người phụ nữ Mông tạo nên những đường nét đòi hỏi độ chính xác, sự kiên nhẫn và khả năng ghi nhớ các mô típ hoa văn. Phía sau mỗi sản phẩm vì thế là thời gian, kỹ năng và vốn tri thức được tích lũy qua nhiều thế hệ.

Nghệ thuật dùng sáp ong tạo hoa văn trên vải của người Mông ở Mù Cang Chải đã được Bộ VHTTDL đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, thuộc loại hình tri thức dân gian.

Thay vì chỉ đứng xem, du khách còn được tìm hiểu và trực tiếp trải nghiệm một số công đoạn tạo hoa văn. Khoảng cách giữa người thực hành di sản và người thưởng ngoạn nhờ đó được rút ngắn. Khi tự tay thử vẽ một đường sáp, người xem có thể cảm nhận rõ hơn sự công phu của kỹ thuật mà nếu chỉ quan sát sản phẩm hoàn thiện sẽ khó nhận biết đầy đủ.

Đây cũng là điểm làm nên giá trị của du lịch trải nghiệm. Một tấm vải đẹp có thể để lại ấn tượng thị giác, nhưng quá trình tạo ra nó mới giúp du khách hiểu sâu hơn về con người, nếp sống và nền tảng văn hóa của cộng đồng bản địa.

Nghệ thuật dùng sáp ong tạo hoa văn trên vải của người Mông ở Mù Cang Chải đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, thuộc loại hình tri thức dân gian.

Tên gọi “tri thức dân gian” cho thấy giá trị của di sản không chỉ nằm ở sản phẩm cuối cùng. Điều quan trọng hơn là hệ thống kỹ năng, kinh nghiệm, cách lựa chọn và tạo hình hoa văn cùng phương thức trao truyền giữa các thế hệ.

Nhiều du khách còn được tìm hiểu và trực tiếp trải nghiệm một số công đoạn tạo hoa văn.

Theo truyền thống, nhiều phụ nữ Mông được làm quen với việc tạo hoa văn trên vải từ khi còn nhỏ. Khi trưởng thành, họ có thể tự làm trang phục cho bản thân và gia đình, chuẩn bị đồ dùng cho hôn lễ hoặc tạo sản phẩm để biếu, tặng, trao đổi.

Mỗi họa tiết không chỉ mang giá trị trang trí mà còn phản ánh cách cộng đồng quan sát thiên nhiên, cảm nhận cuộc sống và gửi gắm thế giới tinh thần. Những đường sáp nhỏ bé vì thế góp phần tạo nên dấu ấn riêng trên trang phục, đồng thời giúp nhận diện bản sắc văn hóa của người Mông ở Mù Cang Chải.

Ban tổ chức trao Giấy Chứng nhận cho các nghệ nhân tham gia hội thi

Việc tổ chức hội thi trong dịp Lễ hội mùa vàng tạo không gian để nghệ nhân thực hành, giới thiệu và trao truyền di sản. Đây là mối liên kết đáng chú ý giữa bảo tồn văn hóa và phát triển sản phẩm du lịch: di sản được gìn giữ trong đời sống cộng đồng, đồng thời trở thành một phần trong hành trình khám phá của du khách.

Mù Cang Chải từ lâu được biết đến với ruộng bậc thang và cảnh sắc mùa lúa chín. Tuy nhiên, nếu hành trình chỉ dừng lại ở ngắm cảnh và chụp ảnh, trải nghiệm của du khách dễ tập trung vào một thời điểm ngắn trong năm. Những hoạt động gắn với nghề thủ công, phong tục và tri thức bản địa mở thêm khả năng để mỗi chuyến đi có chiều sâu hơn.

Hội thi vẽ sáp ong cho thấy mùa vàng có thể được kể bằng nhiều lớp giá trị. Đó là màu lúa trên ruộng bậc thang, đôi bàn tay của người nghệ nhân và những họa tiết lưu giữ ký ức cộng đồng. Khi cảnh quan được kết nối với văn hóa bản địa, Mù Cang Chải không chỉ là nơi để du khách đến ngắm mùa lúa chín, mà còn là nơi họ có thể hiểu thêm về vùng đất và con người đã tạo nên cảnh quan ấy.