Gỡ pháp lý thúc đẩy phát triển năng lượng tái tạo để đầu tư không "lỡ nhịp"

Để nhà đầu tư không "lỡ nhịp" với năng lượng tái tạo

Nghị quyết số 55-NQ/TW đưa qua quan điểm phát triển đồng bộ, hợp lý và đa dạng hoá các loại hình năng lượng. Nguồn ảnh: Bộ Công Thương

Với khát vọng phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) vào năm 2050, Việt Nam đang nỗ lực không ngừng để tạo ra một môi trường pháp lý hoàn chỉnh và đồng bộ cho sự phát triển mạnh mẽ của năng lượng tái tạo. Đặc biệt, các cơ quan chức năng đã đưa ra các quyết định quan trọng để định hướng và phát triển chuyên ngành năng lượng tái tạo trong bối cảnh nhu cầu năng lượng ngày càng tăng, cũng như cam kết cho các mục tiêu phát triển bền vững toàn cầu.

Doanh nghiệp Việt vẫn chưa thực sự quen với những cụm từ như xanh hóa hay năng lượng tái tạo.

Nổi bật trong các chính sách này là Nghị quyết số 55-NQ/TW của Bộ Chính trị ngày 2/11/2020. Đây là một chiến lược dài hạn nhằm phát triển năng lượng quốc gia với mục tiêu chuyển hướng mạnh mẽ tạo ra các nguồn năng lượng tái tạo, đặc biệt là điện gió và điện mặt trời. Nghị quyết khẳng định đa dạng hóa nguồn năng lượng, ưu tiên khai thác các nguồn tái tạo như điện mặt trời, điện gió và sinh khối, đồng thời yêu cầu tỷ lệ năng lượng tái tạo trong tổng cung cấp năng lượng sơ cấp đạt 15-20% vào năm 2030 và 25-30% vào năm 2045.

Để thực hiện mục tiêu này, Chính phủ cũng đã ban hành Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 (Quy hoạch điện VIII). Một trong những mục tiêu lớn trong kế hoạch phát triển điện gió ngoài khơi với công suất mục tiêu đạt 6 GW vào năm 2030 và từ 70-90,5 GW vào năm 2050. Bước đi quan trọng này dự kiến sẽ thúc đẩy làn sóng đầu tư và tăng trưởng mới trong thị trường điện trong nước, đặc biệt là trong lĩnh vực năng lượng tái tạo trong thời gian tới.

Luật Điện lực (sửa đổi) có hiệu lực từ ngày 2/1/2025 là một bước đi quan trọng trong việc hoàn thiện khung pháp lý để phát triển năng lượng tái tạo

Mới đây, Luật Điện lực (sửa đổi) có hiệu lực từ ngày 2/1/2025 cũng là một bước đi quan trọng trong việc hoàn thiện khung pháp lý để phát triển năng lượng tái tạo. Các quy định về phát triển năng lượng tái tạo sẽ góp phần tạo ra một môi trường minh bạch và hiệu quả, giảm thiểu rủi ro cho nhà tư vấn, đồng thời cung cấp các dự án năng lượng tái tạo.

Khó khăn cho nhà đầu tư

Dù đã có nhiều chính sách và quyết định lớn, song trên thực tế, quá trình phát triển các dự án năng lượng tái tạo tại Việt Nam vẫn gặp không ít khó khăn. Theo TS. Trần Du Lịch, Phó Chủ tịch Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC), việc thúc đẩy phát triển năng lượng tái tạo, nhất là các loại năng lượng như năng lượng gió, năng lượng mặt trời, năng lượng sinh khối không chỉ giúp ứng phó các tác hại đối với môi trường, mà còn tạo lợi thế lớn cho địa phương, quốc gia trong xu hướng xanh hóa toàn cầu.

TS. Trần Du Lịch, Phó Chủ tịch Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC)

Đặc biệt, doanh nghiệp Việt vẫn chưa thực sự quen với những cụm từ như xanh hóa hay năng lượng tái tạo. Nguyên nhân bởi khung quy định cho lĩnh vực này tại Việt Nam cũng chưa đầy đủ.

Việc thiếu quy định, hướng dẫn còn làm tăng nguy cơ phát sinh tranh chấp khiến nhà đầu tư và nhà nước đều quan ngại. Vì vậy, TS. Trần Du Lịch kỳ vọng, các chuyên gia có kinh nghiệm, đặc biệt về mặt pháp lý có thể đồng hành để tư vấn, hỗ trợ các nhà đầu tư trong tiến trình thu hút đầu tư và triển khai các dự án năng lượng tái tạo.

Ông Seck Yee Chung, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Singapore tại Việt Nam. Nguồn Ảnh: DĐDN.

Ông Seck Yee Chung, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Singapore tại Việt Nam, chia sẻ rằng các nhà đầu tư nước ngoài rất mong muốn có cơ hội tham gia vào thị trường phát triển năng lượng tái tạo của Việt Nam. Tuy nhiên, họ phải đối mặt rất nhiều thách thức. Một trong những vấn đề lớn nhất là khả năng vay vốn hạn chế, cùng với những khó khăn trong việc các thủ tục pháp lý phức tạp. Chính vì vậy, ông đề xuất để thu hút đầu tư trong lĩnh vực năng lượng tái tạo, công tác quy hoạch, chuẩn bị quỹ đất, minh bạch trong đấu thầu và các chính sách hỗ trợ, thủ tục phê duyệt, cấp phép dự án cần cụ thể, rõ ràng, nhanh chóng để tạo điều kiện thuận lợi hơn cho nhà tư.

Nhà máy điện mặt trời Trung Nam - Thuận Nam ở Ninh Thuận: (Nguồn: Trungnam Group)

Để Việt Nam không “lỡ nhịp” trong cuộc cách mạng năng lượng tái tạo, việc cải thiện và hoàn thiện khung pháp lý là vô cùng cần thiết. Các chuyên gia cho rằng việc bổ sung các quy định chi tiết về cơ chế ưu đãi, minh bạch trong đấu thầu, cũng như việc xây dựng các sách hỗ trợ chính hợp lý sẽ giúp thu hút đầu tư vào nhanh chóng các dự án năng lượng tái tạo.

Ông Phạm Nguyên Hùng, Cục trưởng Cục Công nghiệp (Bộ Công Thương), nhấn mạnh rằng một trong những yếu tố quyết định sự phát triển bền vững của năng lượng tái tạo là việc nghiên cứu và ban hành Luật Năng lượng tái tạo, điều này sẽ tạo ra một hành lang pháp lý ổn định, giúp các nhà tư yên tâm khi tham gia vào lĩnh vực này.