Giá đậu tương tăng vọt: Động lực từ nhu cầu Trung Quốc và rủi ro nguồn cung Nam Mỹ

Kết thúc phiên giao dịch ngày 15/9/2026, giá đậu tương kỳ hạn tháng 11 ghi nhận mức tăng 1,1%, đạt 484,6 USD/tấn; khô đậu tương kỳ hạn tháng 12 bứt phá 2,6%, lên mức 402,8 USD/tấn; trong khi dầu đậu tương kỳ hạn tháng 12 nhích nhẹ 0,2%, lên 1.551 USD/tấn.

Gần 329,3 nghìn tấn đậu tương Mỹ đã rời cảng sang Trung Quốc trong tuần qua, tiếp thêm động lực tăng giá cho thị trường

Theo ghi nhận từ Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV), đà khởi sắc của nhóm đậu tương xuất phát từ sự hội tụ của nhiều yếu tố hỗ trợ cùng lúc, triển vọng nguồn cung tại Nam Mỹ gặp trở ngại, tồn kho dầu đậu tương Mỹ giảm sâu và các động thái giải phóng kho chứa tích cực từ phía Trung Quốc nhằm chuẩn bị cho đợt nhập khẩu mới.

Tồn kho Mỹ giảm sâu cùng rủi ro gieo trồng tại Nam Mỹ

Những dự báo mới nhất về nguồn cung Nam Mỹ đang khiến giới đầu tư tỏ ra vô cùng thận trọng. Báo cáo khảo sát niên vụ 2026 - 2027 từ Cơ quan Cung ứng Mùa vụ Chính phủ Brazil (CONAB) chỉ ra rằng diện tích gieo trồng đậu tương của Brazil dự kiến chỉ tăng 0,7%, lên mức 49,3 triệu ha. Đây là tốc độ mở rộng diện tích thấp nhất trong khoảng hai thập kỷ qua, nguyên nhân chủ yếu do mặt bằng lãi suất duy trì ở mức cao và chi phí phân bón đắt đỏ.

CONAB dự báo tổng sản lượng đậu tương toàn vụ của Brazil đạt 181,6 triệu tấn, hụt tới 4,4 triệu tấn so với con số 186 triệu tấn mà Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) đưa ra trước đó. Bên cạnh đó, tình trạng thiếu hụt độ ẩm gieo trồng tại các vùng sản xuất chủ lực như Mato Grosso hay Goiás do mưa đầu mùa đến chậm đang gia tăng lo ngại về tiến độ mùa vụ.

Tại Mỹ, Báo cáo Ép dầu tháng 8/2026 của Hiệp hội Các nhà chế biến Hạt có dầu Quốc gia (NOPA) cho thấy sản lượng nghiền ép đạt 5,6 triệu tấn - mức cao kỷ lục đối với tháng 8. Tuy vậy, tồn kho dầu đậu tương cuối tháng 8 của các nhà máy ép dầu lại sụt giảm mạnh 11,7%, rơi xuống 544,8 nghìn tấn. Con số này thấp hơn đáng kể so với mức kỳ vọng 570,2 nghìn tấn của thị trường và chính thức xác lập mức tồn kho thấp nhất kể từ tháng 11/2024.

Về tiến độ sản xuất, Báo cáo Tiến độ Mùa vụ (Crop Progress) của USDA ghi nhận tỷ lệ đậu tương đạt chất lượng tốt và xuất sắc chỉ ở mức 58%, thấp hơn so với 63% cùng kỳ năm ngoái, mặc dù tiến độ thu hoạch đã đạt 6% (gấp đôi trung bình 5 năm). Hiện tại, các đợt mưa lớn kéo dài tại vùng Midwest (từ Nebraska, Iowa đến Wisconsin) đang đe dọa làm gián đoạn đà thu hoạch. Tình trạng nguồn cung giao ngay thắt chặt đã buộc các nhà máy ép dầu tại miền Tây Corn Belt phải nâng giá cơ sở thêm 18,4 - 22 USD/tấn so với giá trên sàn CBOT để thu gom hàng.

Sức hút từ thị trường Trung Quốc và biến động giá trong nước

Ở góc độ cầu, những tín hiệu tích cực từ Trung Quốc đang tiếp thêm động lực cho thị trường. Tập đoàn Quản lý Dự trữ Ngũ cốc Quốc gia Trung Quốc (Sinograin) đã liên tục tổ chức các phiên đấu giá xả bán từ 1 đến 1,5 triệu tấn đậu tương dự trữ nội địa cũ nhằm giải phóng dung tích các silo chứa, chuẩn bị tiếp nhận các lô hàng nông sản vụ mới từ Mỹ. Số liệu Kiểm tra Xuất khẩu của USDA xác nhận gần 329,3 nghìn tấn đậu tương Mỹ đã rời cảng hướng về Trung Quốc trong tuần qua, đẩy tổng khối lượng kiểm tra xuất khẩu ngũ cốc trong tuần của Mỹ lên 672,2 nghìn tấn.

Bên cạnh đó, việc giá dầu thô WTI vượt mốc 100 USD/thùng đã kích thích mạnh mẽ nhu cầu sử dụng dầu đậu tương làm nhiên liệu sinh học. Biên lợi nhuận nghiền ép tại Mỹ nhờ đó phục hồi lên 94,4 USD/tấn, trong đó tỷ trọng đóng góp của khô đậu tương tăng lên 51% - mức cao nhất trong 7 tháng, phản ánh nhu cầu tiêu thụ đạm chăn nuôi hồi phục. Tâm lý tích cực lan tỏa sang giới đầu tư tài chính khi Báo cáo Cam kết Thương nhân (COT) từ CFTC ghi nhận các quỹ quản lý tiền tệ gia tăng 22.338 hợp đồng mua ròng, nâng tổng lượng nắm giữ lên 257.258 hợp đồng.

Tại Việt Nam, giá các mặt hàng nguyên liệu nhập khẩu chịu tác động từ đà tăng thế giới, biến động tỷ giá USD/VND và chi phí logistics. Giá chào bán khô đậu tương và đậu tương hạt giao về các cụm cảng Cái Mép, Phú Mỹ, Cái Lân cho kỳ hạn tháng 10 và tháng 11/2026 hiện dao động quanh mức 13.250 đồng/kg. Tại miền Bắc, nguồn cung khô đậu tương giao tháng 9 hạn chế khiến nhiều doanh nghiệp phải tìm mua nguồn hàng điều tiết từ miền Nam.

Đánh giá về xu hướng ngắn hạn, bà Đào Thị Linh – Trưởng phòng Tư vấn Đầu tư, Công ty Cổ phần Giao dịch Hàng hóa TP. Hồ Chí Minh (HCT, Thành viên Kinh doanh số 012 thuộc MXV) cho biết, đà tăng của đậu tương đang nhận được lực đỡ lớn từ kỳ vọng Trung Quốc gia tăng mua hàng khi Mỹ và Trung Quốc thảo luận khả năng giảm thuế nông sản. Thực tế, Trung Quốc ước tính đã mua khoảng 1 triệu tấn đậu tương Mỹ trong tuần qua.

Theo nhận định của bà Linh, triển vọng giá đậu tương ngắn hạn vẫn nghiêng về hướng tích cực khi lực cầu từ Trung Quốc quay trở lại đúng thời điểm Mỹ bước vào cao điểm thu hoạch. Dù vậy, mức độ bứt phá sẽ phụ thuộc lớn vào việc đàm phán thương mại có chuyển hóa thành các đơn hàng thực tế hay không. Nếu dòng tiền mua từ Trung Quốc được duy trì, giá đậu tương sẽ tiếp tục giữ vững đà tăng; ngược lại, nếu sức mua chững lại, áp lực điều chỉnh nguồn cung khi Mỹ thu hoạch rộ vẫn là yếu tố thị trường phải đối mặt.

.