Sức mua từ Trung Quốc và nỗi lo mùa vụ tại Mỹ "đốt nóng" thị trường đậu tương

Theo ghi nhận từ Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV), khép lại tuần giao dịch vừa qua, giá đậu tương trên sànCBOT đã tăng gần 4%, đạt mức 455,4 USD/tấn. Cùng chung xu hướng tích cực, giá khô đậu tương nhích tăng 3%, lên mức 359,1 USD/tấn, trong khi giá dầu đậu tương ghi nhận mức tăng nhẹ 0,9%, dừng ở 1.534 USD/tấn.

Giá đậu tương thế giới bứt phá mạnh mẽ nhờ sức mua lớn từ Trung Quốc và lo ngại nguồn cung tại Mỹ

Động lực chính thúc đẩy đà tăng của đậu tương xuất phát từ nhu cầu thu mua dồn dập từ phía Trung Quốc. Báo cáo Bán hàng Xuất khẩu mới nhất do Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) công bố cho thấy, lượng đậu tương Mỹ đã được cam kết mua cho niên vụ 2026 - 2027 đã vượt mốc 10 triệu tấn. Con số này đánh dấu mức tăng trưởng đột biến 102% so với cùng kỳ niên vụ trước, đồng thời xác lập mốc kỷ lục cao nhất trong vòng 4 năm trở lại đây.

Tại thị trường nội địa Trung Quốc, Tập đoàn Dự trữ ngũ cốc quốc gia (Sinograin) cũng ghi nhận kết quả đấu giá thành công khoảng 67% trong tổng số 501.000 tấn đậu tương nhập khẩu chào bán. Động thái xả kho này được giới phân tích nhận định là bước đi chiến lược nhằm giải phóng dung tích chứa, chuẩn bị cho các đợt tiếp nhận hàng mới quy mô lớn trong quý IV, khẳng định sức tiêu thụ nguyên liệu của quốc gia tỷ dân vẫn đang ở mức rất cao.

Song song với lực cầu từ thị trường quốc tế, hoạt động ép dầu nội địa tại Mỹ cũng duy trì nhịp độ hết sức tích cực. Báo cáo từ Hiệp hội các nhà ép dầu quốc gia Mỹ (NOPA) chỉ ra, trong tháng 7 vừa qua, các nhà máy thành viên đã ép tới 5,9 triệu tấn đậu tương, tăng 10,7% so với cùng kỳ năm 2025. Đây cũng là khối lượng ép dầu theo tháng cao nhất từng được ghi nhận trong lịch sử.

Nhu cầu dầu thực vật phục vụ sản xuất nhiên liệu sinh học tăng cao đã tạo thêm sức ép lên nguồn cung. Tồn kho dầu đậu tương thương mại của Mỹ tính đến cuối tháng 7 đã giảm 9,4%, xuống còn 616.900 tấn.

Ở chiều ngược lại, bức tranh nguồn cung tại Mỹ đang xuất hiện những tín hiệu không mấy thuận lợi. Kết quả khảo sát thực địa Crop Tour của tổ chức Pro Farmer tại 7 bang trồng đậu tương trọng điểm cho thấy triển vọng mùa vụ kém lạc quan hơn dự báo. Cụ thể, tại Illinois – thủ phủ sản xuất đậu tương lớn nhất nước Mỹ, số quả trung bình trong khung đo tiêu chuẩn đạt 1.430 quả, giảm 3,3% so với năm trước. Tương tự, bang Indiana ghi nhận mức giảm 4,2%, còn khu vực phía Tây bang Iowa sụt giảm từ 4-8%. Diễn biến này khiến giới đầu tư ngày càng nghi ngờ về khả năng đạt được mốc năng suất kỷ lục 4,5 tấn/ha mà USDA từng dự báo.

Yếu tố vĩ mô và logistics cũng góp phần củng cố xu hướng tăng giá. Chỉ số đồng USD suy yếu giúp nông sản Mỹ trở nên rẻ hơn và tăng tính cạnh tranh trên thị trường toàn cầu. Việc giá dầu thô neo ở mức cao tiếp tục kích thích nhu cầu nhiên liệu sinh học. Đặc biệt, quyết định gia hạn 90 ngày miễn trừ Đạo luật Jones (Jones Act waiver) từ giữa tháng 8/2026 đã cho phép các tàu quốc tế linh hoạt vận chuyển dầu thực vật và phân bón giữa các cảng nội địa Mỹ, giúp tháo gỡ điểm nghẽn lưu thông.

Trên thị trường tài chính, đà tăng giá còn có sự tiếp sức từ hoạt động đóng vị thế bán khống của các quỹ đầu tư. Trước đó, các quỹ quản lý tiền tệ (Managed Money) duy trì quy mô bán khống rất lớn. Khi tín hiệu từ Crop Tour phản ánh nguồn cung có nguy cơ sụt giảm kết hợp cùng lực mua dồn dập từ Trung Quốc, một lượng lớn vị thế bán đã nhanh chóng bị hủy bỏ, tạo thêm lực kích giá mạnh mẽ.

Đối với thị trường trong nước, hoạt động nhập khẩu và luôn chuyển nguyên liệu thức ăn chăn nuôi diễn ra nhịp nhàng nhưng mang tính thận trọng cao trong bối cảnh tỷ giá USD/VND biến động. Tổng nguồn cung khô đậu tương Việt Nam trong tháng 8/2026 tiếp tục duy trì ở mức dồi dào, ước đạt 700.000 tấn (gồm sản lượng ép dầu nội địa và khoảng 400.000 tấn nhập khẩu). Tuy nhiên, các nhà máy chế biến thức ăn chăn nuôi vẫn kiên trì với chiến lược mua cuốn chiếu ngắn hạn để kiểm soát rủi ro giá vốn khi giá khô đậu tương CBOT biến động mạnh.

Nhận định về xu hướng sắp tới, bà Nguyễn Thị Thu Hiền, Trưởng phòng Tin tức - Công ty Cổ phần Hitech Finance (thành viên kinh doanh số 036 của MXV) cho rằng, diễn biến thị trường thời gian qua phản ánh rõ nét sự giằng co giữa cung và cầu.

“Các đơn hàng lớn từ Trung Quốc kết hợp với biên lợi nhuận ép dầu nội địa cao của Mỹ là hai động lực hỗ trợ chính cho giá đậu tương. Trong thời gian tới, thông tin về các hợp đồng xuất khẩu mới sang Trung Quốc, diễn biến thời tiết cuối mùa tại vùng Trung Tây và các báo cáo tiến độ mùa vụ của USDA sẽ là những biến số then chốt quyết định hướng đi của giá” - bà Hiền phân tích. Chuyên gia từ MXV cũng khuyến cáo nhà đầu tư nên chú ý phản ứng của giá tại các mốc kháng cự kỹ thuật và hạn chế tâm lý mua đuổi khi thị trường vẫn đang chịu sự tác động đan xen từ nhiều yếu tố.