 |
| Gần 1/3 doanh nghiệp chế biến, chế tạo vẫn khó khăn, kỳ vọng phục hồi trong quý II/2026 |
Khu vực công nghiệp chế biến, chế tạo bước qua quý I/2026 với gam màu đan xen giữa tín hiệu hồi phục và áp lực kéo dài. Kết quả khảo sát xu hướng kinh doanh do Cục Thống kê thực hiện cho thấy hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp đã có chuyển biến tích cực hơn so với cuối năm trước, nhưng mức độ phục hồi chưa thực sự đồng đều.
Cụ thể, 23,8% doanh nghiệp đánh giá tình hình sản xuất, kinh doanh trong quý I/2026 tốt hơn quý IV/2025. Trong khi đó, 46,1% cho rằng hoạt động ổn định và 30,1% nhận định khó khăn hơn. Điều này đồng nghĩa cứ ba doanh nghiệp thì vẫn có gần một đơn vị đang đối mặt với trở ngại, phản ánh áp lực chưa nhỏ trong khu vực sản xuất.
Diễn biến trên cho thấy đà phục hồi của ngành chế biến, chế tạo vẫn còn phân hóa. Một bộ phận doanh nghiệp đã bắt đầu hưởng lợi từ tín hiệu cải thiện của đơn hàng và nhu cầu thị trường, song không ít đơn vị tiếp tục chịu sức ép từ chi phí đầu vào, hàng tồn kho và khả năng hấp thụ vốn.
Ở chiều ngược lại, triển vọng cho quý II/2026 được cộng đồng doanh nghiệp nhìn nhận tích cực hơn. Có tới 40,8% doanh nghiệp dự báo tình hình sản xuất, kinh doanh sẽ tốt lên, 37,5% cho rằng ổn định và chỉ 21,7% dự báo khó khăn hơn. So với kết quả thực tế của quý I, tỷ lệ doanh nghiệp kỳ vọng cải thiện đã tăng đáng kể, cho thấy niềm tin vào khả năng phục hồi đang dần được củng cố.
Không chỉ kỳ vọng chung được cải thiện, các chỉ báo cụ thể về sản xuất và đơn hàng cũng cho thấy xu hướng lạc quan hơn trong quý tới.
Về khối lượng sản xuất, trong quý I/2026 có 23,8% doanh nghiệp cho biết sản lượng tăng so với quý IV/2025, 45,3% đánh giá ổn định và 30,9% cho rằng giảm. Sang quý II, 40% doanh nghiệp dự báo khối lượng sản xuất tăng, 41,8% nhận định ổn định và chỉ 18,2% dự báo giảm.
Tín hiệu tương tự cũng xuất hiện ở chỉ tiêu đơn đặt hàng mới. Trong quý I, chỉ 21,9% doanh nghiệp ghi nhận số lượng đơn hàng mới tăng so với quý trước, trong khi 49,6% đánh giá ổn định và 28,5% cho biết đơn hàng giảm. Tuy nhiên, bước sang quý II, có 37,7% doanh nghiệp dự kiến số đơn đặt hàng mới tăng lên, 44,2% dự báo ổn định và 18,1% cho rằng sẽ giảm.
Đơn hàng xuất khẩu, một chỉ số quan trọng với khu vực chế biến, chế tạo, cũng đang phát đi tín hiệu khả quan hơn dù mức phục hồi còn thận trọng. Trong quý I/2026, chỉ 17,7% doanh nghiệp cho biết đơn hàng xuất khẩu mới tăng so với quý IV/2025, 55% đánh giá ổn định và 27,3% ghi nhận giảm. Đối với quý II, khoảng 30,3% doanh nghiệp kỳ vọng đơn hàng xuất khẩu mới tăng, 51% dự báo ổn định và 18,7% dự báo giảm.
Những con số trên cho thấy niềm tin thị trường đang được cải thiện, song khoảng cách giữa kỳ vọng và thực tế vẫn là vấn đề cần đặc biệt lưu ý. Khi gần 1/3 doanh nghiệp vẫn đánh giá hoạt động kinh doanh khó khăn hơn trong quý I, có thể thấy nền tảng phục hồi của khu vực sản xuất chưa thực sự vững chắc.
Rủi ro càng đáng chú ý trong bối cảnh chi phí đầu vào có xu hướng tăng trở lại, trong khi thị trường quốc tế vẫn tiềm ẩn nhiều biến động. Điều này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến biên lợi nhuận, kế hoạch mở rộng sản xuất cũng như quyết định nhận đơn hàng mới của doanh nghiệp.
Triển vọng quý II vì vậy sẽ phụ thuộc lớn vào khả năng cải thiện đơn hàng, nhất là đơn hàng xuất khẩu, cùng với tốc độ phục hồi của cầu nội địa và hiệu quả triển khai các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp. Nếu các điều kiện thị trường thuận lợi hơn, khu vực chế biến, chế tạo có thể bước vào giai đoạn phục hồi rõ nét hơn. Ngược lại, nếu cầu tiêu dùng tiếp tục hồi phục chậm hoặc áp lực chi phí gia tăng, quá trình phục hồi có thể vẫn diễn ra theo hướng phân hóa.
Xét theo loại hình doanh nghiệp, khu vực FDI đang là nhóm lạc quan nhất. Có 80% doanh nghiệp FDI dự báo tình hình sản xuất, kinh doanh quý II/2026 sẽ tốt hơn hoặc giữ ổn định so với quý I. Tỷ lệ này ở khu vực doanh nghiệp Nhà nước là 79,6% và doanh nghiệp ngoài Nhà nước là 77,3%.
Sự lạc quan cao hơn của khối FDI phần nào phản ánh lợi thế về thị trường, đơn hàng và khả năng thích ứng trước biến động quốc tế. Tuy nhiên, khoảng cách không quá lớn giữa các khu vực doanh nghiệp cũng cho thấy tâm lý chung của cộng đồng sản xuất đang dần tích cực hơn sau giai đoạn nhiều sức ép.
