EU áp hạn ngạch thép mới từ 1/7, thuế vượt trần tăng vọt lên 50%

Liên minh châu Âu (EU) vừa chính thức kích hoạt cơ chế phân bổ hạn ngạch nhập khẩu thép mới đối với tất cả các đối tác thương mại toàn cầu. Quy định kiểm soát này bắt đầu có hiệu lực ngay từ ngày 1/7, được xem là lá chắn bảo vệ các nhà sản xuất nội khối trước tình trạng dư thừa công suất nghiêm trọng trên diện rộng.

Hiện EU cũng đang áp dụng khoảng 80 biện pháp phòng vệ thương mại, chủ yếu là các biện pháp chống bán phá giá đối với thép nhập khẩu giá rẻ. Theo Hội đồng EU, quy định mới là bước đi nhằm tăng cường khả năng cạnh tranh của ngành thép châu Âu, bảo vệ việc làm, đồng thời đáp ứng yêu cầu về an ninh kinh tế và quá trình chuyển đổi năng lượng của khối.

Theo khung pháp lý mới, khối này vẫn duy trì tổng hạn ngạch nhập khẩu thép miễn thuế ở ngưỡng 18,3 triệu tấn mỗi năm. Tuy nhiên, rào cản tài chính đối với lượng hàng vượt định mức đã bị siết lại rất mạnh. Cụ thể, mức thuế tự vệ đánh vào lượng thép ngoài hạn ngạch sẽ tăng từ 25% lên thẳng 50%, sau khi phương án này được các nhà lập pháp EU thông qua hồi tháng 4.

Ủy viên Thương mại EU Maros Sefcovic khẳng định việc phân bổ hạn ngạch được xây dựng trên cơ sở minh bạch, khách quan nhằm tạo sự ổn định và khả năng dự báo cho doanh nghiệp, đồng thời bảo đảm đối xử công bằng giữa các đối tác thương mại.

Để giảm bớt cú sốc cho các đồng minh, Ủy ban châu Âu quyết định phân phối khoảng một nửa tổng hạn ngạch cho các quốc gia và vùng lãnh thổ đã ký kết hiệp định thương mại tự do với EU, tiêu biểu như Anh, Thụy Sĩ và Ấn Độ. Việc chia hạn ngạch cho từng quốc gia sẽ căn cứ trực tiếp vào sản lượng xuất khẩu sang EU trong giai đoạn 2022-2024. Riêng Ukraine vẫn được ưu tiên hưởng cơ chế đặc biệt để duy trì hoạt động thương mại trong bối cảnh xung đột.

Điểm cốt lõi trong lần thay đổi này là việc ban hành nguyên tắc "nấu chảy và đổ khuôn" (melted and poured). Công cụ này cho phép cơ quan hải quan bóc tách và truy xuất tận gốc xuất xứ của sản phẩm, triệt tiêu đường đi của dòng thép trung chuyển qua nước thứ ba nhằm lẩn tránh thuế.

Động thái siết chặt của EU diễn ra trong bối cảnh Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) dự báo công suất dư thừa của ngành thép toàn cầu có thể chạm mốc 721 triệu tấn vào năm 2027. Sức ép lên thị trường châu Âu càng chuyển biến nặng nề hơn khi Mỹ tăng thuế nhập khẩu thép lên 50%, buộc các dòng hàng giá rẻ từ nhiều nước phải quay đầu, chuyển hướng đổ bộ vào EU. Hiện tại, khối này đang phải duy trì khoảng 80 biện pháp phòng vệ thương mại, phần lớn là đánh thuế chống bán phá giá để bảo toàn chuỗi cung ứng nội địa.