Eduardo Saverin: Người từng khởi kiện Facebook hiện giờ giàu nhất Singapore và Brazil

Eduardo Luiz Saverin sinh ra tại Sao Paulo trong một gia đình gốc Do Thái khá giả, sau đó chuyển đến Rio de Janeiro sinh sống. Gia đình ông rời Brazil sang Mỹ định cư khi ông còn nhỏ, một phần vì lo ngại về an ninh trong bối cảnh nhiều gia đình giàu có tại Brazil khi đó trở thành mục tiêu bắt cóc tống tiền. Saverin thể hiện năng khiếu tài chính từ sớm và theo học ngành kinh tế tại Đại học Harvard danh giá, đồng thời là thành viên câu lạc bộ Phoenix S.K, một trong những hội nhóm sinh viên kín tiếng và có ảnh hưởng của trường.

Eduardo Saverin, đồng sáng lập Facebook và người giàu nhất Singapore năm 2026 theo Forbes.

Chính tại đây năm 2004, ông gặp Mark Zuckerberg và cùng nhau khởi động một dự án mạng xã hội dành cho sinh viên Harvard. Saverin là người rót khoản vốn ban đầu và đảm nhận vai trò giám đốc tài chính của công ty non trẻ mang tên Facebook. Trong những ngày đầu, vai trò của ông không hề nhỏ, ông là người lo phần tiền bạc để công ty có đủ nguồn lực vận hành trong khi Zuckerberg tập trung vào phát triển sản phẩm.

Khi Facebook chuyển trụ sở đến Thung lũng Silicon và bắt đầu gọi vốn từ các nhà đầu tư mạo hiểm chuyên nghiệp, mâu thuẫn giữa Saverin và ban lãnh đạo công ty nảy sinh. Qua một loạt các đợt phát hành cổ phần mới, tỷ lệ sở hữu của ông trong công ty bị pha loãng đáng kể so với dự tính ban đầu. Saverin khởi kiện, và sau quá trình đàm phán, hai bên đạt được thỏa thuận dàn xếp, trong đó ông được công nhận là một trong những người đồng sáng lập chính thức và giữ lại khoảng hai phần trăm cổ phần công ty.

Tưởng chừng như một sự nhượng bộ nhỏ, nhưng khi Facebook niêm yết cổ phiếu lần đầu ra công chúng năm 2012, hai phần trăm cổ phần ấy bỗng biến ông thành tỷ phú ngay lập tức. Trải qua nhiều năm công ty đổi tên thành Meta và liên tục mở rộng, giá trị cổ phần này tiếp tục tăng vọt, hiện là nguồn gốc chính tạo nên phần lớn khối tài sản khổng lồ của ông.

Đại học Harvard, nơi Eduardo Saverin gặp Mark Zuckerberg và cùng nhau khởi động dự án mạng xã hội mà sau này trở thành Facebook, gã khổng lồ công nghệ định hình lại cách cả thế giới kết nối.

Một quyết định gây tranh cãi khác trong giai đoạn này là việc Saverin từ bỏ quốc tịch Mỹ ngay trước thềm đợt phát hành cổ phiếu lần đầu năm 2012, chuyển hẳn sang sinh sống tại Singapore. Quyết định này từng vấp phải nhiều chỉ trích tại Mỹ, bị cho là nhằm né thuế thu nhập từ khoản lợi nhuận khổng lồ sắp có được, dù bản thân ông và đại diện pháp lý luôn khẳng định lý do chính là mong muốn sinh sống lâu dài tại châu Á.

Sau khi trở thành tỷ phú, Saverin không chọn nghỉ ngơi hưởng thụ tài sản, mà bắt đầu hành trình đầu tư thiên thần vào hàng loạt startup công nghệ, trong đó có những thương vụ nổi tiếng như đầu tư sớm vào Qwiki hay các nền tảng công nghệ khác tại châu Á. Năm 2015, ông cùng cựu chuyên gia tư vấn Raj Ganguly và nhà đầu tư kỳ cựu Howard Morgan sáng lập quỹ đầu tư mạo hiểm B Capital, đặt trụ sở chính tại Manhattan Beach, bang California, đồng thời mở thêm văn phòng tại Doha, Hong Kong (Trung Quốc) và Singapore.

Từ vài chục triệu đô la ban đầu, B Capital đã phát triển thành một trong những quỹ đầu tư mạo hiểm có quy mô tài sản quản lý lớn, vượt mốc chín tỷ đô la vào đầu năm 2026. Tháng 7 năm 2026, quỹ này công bố huy động thành công năm trăm triệu đô la cho vòng gọi vốn Ascent Fund III, chuyên rót vốn vào các startup giai đoạn sớm, gần gấp đôi quy mô vòng gọi vốn trước đó từng đạt hai trăm năm mươi bốn triệu đô la năm 2022.

Bản thân Saverin chia sẻ rằng cơ hội đầu tư ý nghĩa nhất hiện nay không nằm ở bản thân công nghệ trí tuệ nhân tạo, mà nằm ở những doanh nhân biết ứng dụng công nghệ này để chuyển đổi các ngành truyền thống như y tế, doanh nghiệp và năng lượng.

Eduardo Saverin, sinh viên Harvard góp tiền và cùng Mark Zuckerberg đồng sáng Facebook.

Bài học cho doanh nhân Việt Nam

Một, đừng để nỗi đau của một cuộc chia tay kinh doanh nhấn chìm cả sự nghiệp. Bị pha loãng cổ phần và mất quyền kiểm soát tại chính công ty mình góp phần sáng lập là một trong những tổn thất lớn nhất một doanh nhân có thể trải qua. Nhưng thay vì chìm trong cay đắng và bỏ cuộc, Saverin dùng phần cổ phần còn lại và khoản bồi thường để xây dựng một sự nghiệp đầu tư hoàn toàn mới. Doanh nhân Việt Nam khi rơi vào tranh chấp cổ đông hay bị buộc rời khỏi công ty do chính mình gây dựng, nên nhìn vào bài học này để tìm hướng đi tiếp theo thay vì dừng lại ở sự tiếc nuối.

Hai, một khoản đầu tư ban đầu nhỏ có thể đổi đời nếu đi đúng thời điểm. Chỉ với hai phần trăm cổ phần còn giữ lại, Saverin đã trở thành tỷ phú ngay khi công ty niêm yết. Điều đáng chú ý nằm ở khả năng nhận ra tiềm năng của một dự án còn non trẻ từ rất sớm, khi giá trị của Facebook vẫn chưa được thị trường nhìn nhận đầy đủ.

Ba, chuyển từ người sáng lập sang nhà đầu tư là một bước tiến hoàn toàn hợp lý. Không phải doanh nhân nào cũng cần mãi mãi ở vai trò điều hành một công ty duy nhất. Saverin chọn cách tận dụng kinh nghiệm, vốn liếng và mạng lưới quan hệ để trở thành nhà đầu tư mạo hiểm chuyên nghiệp, giúp đỡ thế hệ doanh nhân tiếp theo. Đây là con đường mà nhiều doanh nhân thành đạt tại Việt Nam, sau khi bán doanh nghiệp hoặc rút khỏi vai trò điều hành, hoàn toàn có thể cân nhắc.

Bốn, xây dựng mạng lưới quan hệ chất lượng quan trọng hơn số lượng. Thành công của B Capital một phần lớn đến từ mối quan hệ hợp tác chiến lược với công ty tư vấn quốc tế Boston Consulting Group, giúp quỹ tiếp cận thông tin ngành và mạng lưới doanh nghiệp lớn trên toàn cầu. Doanh nghiệp Việt Nam muốn vươn ra quốc tế cần đầu tư nghiêm túc vào việc xây dựng những mối quan hệ đối tác chiến lược thực chất, thay vì chỉ tích lũy danh thiếp từ các sự kiện networking hời hợt.

Năm, đa dạng hóa danh mục đầu tư để không phụ thuộc vào một tài sản duy nhất. Dù phần lớn tài sản của Saverin vẫn đến từ cổ phần Meta, ông đã chủ động mở rộng sang hàng trăm khoản đầu tư startup khác nhau qua B Capital, giảm bớt rủi ro nếu giá trị công ty mẹ biến động. Doanh nhân Việt Nam sau khi tích lũy được vốn ban đầu cũng nên phân bổ sang nhiều kênh đầu tư khác nhau, thay vì đặt toàn bộ niềm tin vào một nguồn tài sản duy nhất.