Doanh nghiệp trong nước cần gì để vượt qua giai đoạn khó khăn?

Năm 2024, mặc dù nền kinh tế có dấu hiệu phục hồi sau giai đoạn khó khăn, nhưng tình trạng doanh nghiệp Việt Nam gặp khó khăn trong việc duy trì hoạt động vẫn chưa có dấu hiệu giảm bớt. Số liệu từ Bộ Kế hoạch và Đầu tư cho thấy, hơn 96.000 doanh nghiệp tạm ngừng kinh doanh trong 11 tháng đầu năm 2024, tăng 12,6% so với cùng kỳ năm trước. Điều này đặt ra câu hỏi lớn về khả năng phục hồi và sức cạnh tranh của các doanh nghiệp Việt.

TS Cấn Văn Lực - Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, Thành viên Hội đồng tư vấn Chính sách Tài chính - Tiền tệ Quốc gia

TS. Cấn Văn Lực - Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, Thành viên Hội đồng tư vấn Chính sách Tài chính - Tiền tệ Quốc gia cho rằng, các doanh nghiệp Việt Nam hiện đối mặt với bốn khó khăn chủ yếu. Thứ nhất là vấn đề pháp lý: mặc dù các quy định đã được đơn giản hóa, nhưng tâm lý sợ sai vẫn đang khiến nhiều doanh nghiệp ngần ngại.

Thứ hai, mặc dù lạm phát và lãi suất đã giảm, nhưng nghĩa vụ tài chính vẫn quá cao, khiến nhiều doanh nghiệp phải chật vật.

Thứ ba, là chi phí đầu vào liên tục tăng, dù có những dấu hiệu ổn định gần đây nhưng vẫn cao hơn so với giai đoạn trước.

Cuối cùng là thiếu hụt lao động trong một số ngành sản xuất, khiến các đơn hàng phục hồi không bền vững.

Với thực trạng trên, các chuyên gia cho rằng, nếu không có sự can thiệp kịp thời từ các chính sách hỗ trợ, số lượng doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường sẽ tiếp tục gia tăng trong năm 2025. Trung bình, mỗi tháng có hơn 15.700 doanh nghiệp ngừng hoạt động, điều này cho thấy sức ép ngày càng lớn đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) - nhóm doanh nghiệp chiếm phần lớn trong số những đơn vị giải thể.

Để hỗ trợ các doanh nghiệp vượt qua khó khăn, nhiều ý kiến cho rằng cần có một “cú hích” mạnh mẽ từ chính sách. Các giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp không chỉ cần có sự đồng bộ giữa các cấp, mà còn phải tập trung vào các vấn đề cụ thể mà doanh nghiệp đang đối mặt.

Trước hết, chính phủ cần xây dựng và triển khai các chính sách hỗ trợ tài chính và thuế linh hoạt hơn cho doanh nghiệp. Đặc biệt, trong bối cảnh lãi suất vay vốn còn cao và chi phí tài chính không giảm, các giải pháp giảm thuế, giãn thuế và trợ cấp cho các doanh nghiệp nhỏ cần được ưu tiên. Bên cạnh đó, chính sách hỗ trợ chuyển đổi số cũng rất quan trọng trong bối cảnh công nghệ đang phát triển mạnh mẽ.

Chuyển đổi số là một trong những giải pháp hiệu quả để nâng cao năng lực quản trị và cạnh tranh của doanh nghiệp. Doanh nghiệp nhỏ và vừa cần sự hỗ trợ từ chính phủ trong việc ứng dụng công nghệ mới để cải tiến quy trình sản xuất, giảm thiểu chi phí và nâng cao chất lượng sản phẩm.

Doanh nghiệp trong nước cần gì để vượt qua giai đoạn khó khăn hiện nay.

Cùng với chính sách hỗ trợ, các doanh nghiệp Việt Nam cần phải thay đổi tư duy quản trị và năng lực sản xuất. Các doanh nghiệp nhỏ và vừa, đặc biệt là những doanh nghiệp chưa mạnh về công nghệ và quản trị, cần phải có chiến lược để đổi mới và thích ứng với nhu cầu thị trường. Việc áp dụng các phương thức quản lý hiện đại, cải tiến quy trình sản xuất và chủ động trong việc tìm kiếm cơ hội trên thị trường nội địa là rất cần thiết.

Ngoài ra, một yếu tố không thể thiếu là đổi mới mô hình kinh doanh và đẩy mạnh sản xuất bền vững. Các tiêu chuẩn xanh và thuế các-bon sẽ là những yếu tố quyết định đối với các doanh nghiệp xuất khẩu. Nếu không kịp thời chuyển đổi sang sản xuất bền vững, nhiều doanh nghiệp có thể bị loại khỏi chuỗi cung ứng toàn cầu.

Ông Nguyễn Quang Huy, Khoa Tài chính - Ngân hàng, Đại học Nguyễn Trãi, nhìn nhận một nền tảng chính sách vững mạnh sẽ giúp doanh nghiệp có thể phát triển bền vững. Điều này đòi hỏi chính phủ, các ngân hàng và chính các doanh nghiệp phải phối hợp chặt chẽ với nhau.

Để giảm thiểu số lượng doanh nghiệp rút lui, ngoài việc hỗ trợ tài chính và chính sách thuế, cần tạo ra một môi trường thuận lợi để doanh nghiệp phát triển mạnh mẽ hơn, đặc biệt trong việc nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Thúc đẩy tiêu thụ sản phẩm nội địa và phát triển các ngành sản xuất chủ lực cũng là những giải pháp quan trọng để giảm sự phụ thuộc vào thị trường xuất khẩu.

Tình hình doanh nghiệp Việt Nam hiện tại có thể nói là đang đứng trước cả cơ hội và thách thức. Các doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ, cần có sự chuyển mình mạnh mẽ về tư duy quản trị, công nghệ và sản xuất bền vững để không chỉ sống sót mà còn phát triển trong môi trường cạnh tranh khốc liệt.

Chính phủ và các cơ quan liên quan cần tạo ra một hệ sinh thái hỗ trợ mạnh mẽ, giúp doanh nghiệp vượt qua khó khăn và hướng tới sự phát triển bền vững trong năm 2025 và các năm tiếp theo. Sự kết hợp giữa chính sách hỗ trợ và nỗ lực đổi mới sáng tạo từ phía doanh nghiệp sẽ là yếu tố quyết định giúp doanh nghiệp Việt vươn lên trong bối cảnh mới.