Năm 2023 được coi là một trong những năm khó khăn nhất trong thập kỷ đối với các công ty tài chính tiêu dùng. Đối tượng khách hàng chủ yếu, bao gồm những người có thu nhập thấp và trung bình, đã chịu ảnh hưởng nặng nề bởi các tác động của đại dịch và tình hình kinh tế bất lợi. Dư nợ cho vay của các công ty tài chính tiêu dùng đã thu hẹp hơn 9%, đi kèm với nhu cầu tín dụng yếu. Các công ty cũng trở nên e dè trong việc cho vay, nhất là trong bối cảnh tỷ lệ nợ xấu gia tăng và hiện tượng bùng nợ đang diễn ra.
Bước sang nửa đầu năm nay, thị trường tài chính tiêu dùng đã bắt đầu có những tín hiệu tích cực. Các công ty tài chính lớn như Home Credit Việt Nam đã ghi nhận lãi sau thuế cao gấp đôi so với cùng kỳ năm trước, đạt 474 tỷ đồng. Công ty Tài chính Điện lực (EVN Finance) cũng cho thấy sự phục hồi khi lãi sau thuế tăng gấp rưỡi, đạt gần 250 tỷ đồng.
Một số doanh nghiệp khác, mặc dù vẫn chưa thoát khỏi tình trạng lỗ, nhưng đã có sự cải thiện đáng kể trong kết quả kinh doanh. Công ty tài chính FE Credit, một "ông lớn" trong lĩnh vực cho vay tiêu dùng, đã giảm lỗ từ gần 3.000 tỷ đồng xuống còn hơn 700 tỷ đồng. Điều này cho thấy nỗ lực tái cấu trúc và quản lý nợ của công ty này đã phát huy hiệu quả.
 |
| thị trường tài chính tiêu dùng đã bắt đầu có những tín hiệu tích cực. (Ảnh: Internet). |
Tương tự, Công ty tài chính Shinhan Việt Nam cũng báo cáo khoản lỗ giảm mạnh, từ 246 tỷ đồng xuống còn 95 tỷ đồng trong 6 tháng đầu năm. Còn Mirae Asset Finance ghi nhận mức lỗ gần 350 tỷ đồng, giảm nhẹ so với cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý, Mcredit là trường hợp hiếm hoi ghi nhận sự sụt giảm về lãi, từ 328 tỷ xuống còn 43 tỷ đồng.
Theo đánh giá của FiinGroup, thị trường tài chính tiêu dùng Việt Nam đã chạm đáy vào năm 2023 và đang trên đà chuẩn bị cho một chu kỳ tăng trưởng mới. Các chuyên gia nhận định rằng, sự hồi phục sẽ trở nên rõ rệt hơn từ nửa cuối năm, nhờ vào những tín hiệu tích cực từ môi trường kinh tế vĩ mô, bao gồm sự phục hồi của các ngành sản xuất và xuất khẩu.
Đặc biệt, từ đầu tháng 7, Ngân hàng Nhà nước đã ban hành quy định mới nhằm đơn giản hóa thủ tục cho các khoản vay giá trị nhỏ dưới 100 triệu đồng. Đây được kỳ vọng sẽ tạo điều kiện thuận lợi hơn cho lĩnh vực cho vay tiêu dùng, giúp nâng cao khả năng tiếp cận vốn cho người tiêu dùng.
Về dài hạn, FiinGroup nhận định, thị trường tài chính tiêu dùng có tiềm năng tăng trưởng lớn. Mặc dù tỷ lệ thâm nhập vẫn còn thấp so với các nước trong khu vực, nhưng sự thay đổi trong nhận thức của thế hệ người tiêu dùng mới, đặc biệt là GenZ, sẽ là động lực cho sự phát triển. Thế hệ này nhìn nhận các sản phẩm tài chính tiêu dùng không chỉ đơn thuần là một món nợ mà là lựa chọn thanh toán linh hoạt và hiện đại.
Giới chuyên gia cho rằng, thị trường tài chính tiêu dùng sẽ ngày càng trở nên phân mảnh và cạnh tranh hơn. Các công ty nhỏ và vừa với mô hình kinh doanh tinh gọn có cơ hội vươn lên, trong khi những "ông lớn" hàng đầu có xu hướng chậm lại và một số đang trải qua quá trình tái cấu trúc và điều chỉnh chiến lược kinh doanh. Từ một thị trường tập trung, sẽ hình thành một thị trường đa dạng, mang tính cạnh tranh cao hơn.
Tuy nhiên, không thể phủ nhận rằng các công ty tài chính vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc huy động vốn và mở rộng hoạt động kinh doanh. Điều này đặc biệt đúng đối với những đơn vị thuộc sở hữu của các ngân hàng nội địa, khi họ có kế hoạch thoái vốn khỏi lĩnh vực tài chính tiêu dùng để tập trung vào các dịch vụ cốt lõi.
Trong bối cảnh này, thị trường tài chính tiêu dùng sẽ tiếp tục chứng kiến sự tham gia sâu rộng hơn của các nhà đầu tư nước ngoài. Xu hướng thoái vốn của một số ngân hàng nội địa khỏi các chi nhánh tài chính tiêu dùng của họ sẽ mở ra cơ hội cho các nhà đầu tư ngoại tham gia vào thị trường này, thúc đẩy sự phát triển và đổi mới trong ngành.
Vậy nên, thị trường tài chính tiêu dùng tại Việt Nam đang trên đà hồi phục, với nhiều tín hiệu lạc quan từ các công ty tài chính. Dù vẫn còn nhiều thách thức phía trước, tiềm năng tăng trưởng dài hạn và sự thay đổi trong nhận thức của người tiêu dùng sẽ là động lực cho sự phát triển bền vững của lĩnh vực này trong tương lai. Các công ty cần tiếp tục nỗ lực để điều chỉnh chiến lược kinh doanh, tối ưu hóa hoạt động và khai thác hiệu quả các cơ hội từ môi trường kinh tế đang dần hồi phục.
