Trong nhiều năm qua, thị trường bất động sản Việt Nam phát triển nhanh nhưng cũng tồn tại không ít bất cập, đặc biệt là tình trạng môi giới hoạt động tự do, thiếu kiểm soát. Gần như bất kỳ ai cũng có thể tham gia môi giới mà không cần chứng chỉ hành nghề, không chịu sự quản lý của doanh nghiệp hay cơ quan chức năng. Điều này đã tạo nên một “ma trận” thông tin, nơi thật – giả lẫn lộn, khiến người mua nhà gặp nhiều rủi ro.
 |
| Định danh môi giới bất động sản bước ngoặt minh bạch hóa thị trường và kiểm soát rủi ro. |
Thực tế cho thấy, hàng chục nghìn môi giới không qua đào tạo đã tham gia thị trường, dẫn đến hàng loạt hệ lụy. Không ít trường hợp quảng cáo sai sự thật, tung tin quy hoạch “ảo”, thổi giá đất hoặc nhận tiền đặt cọc trái phép. Đặc biệt, giai đoạn 2020–2022, nhiều cơn sốt đất tại các địa phương đã bị đẩy lên cao bất thường, phần lớn có sự tham gia của các nhóm môi giới tự phát trên mạng xã hội.
Các phiên đấu giá đất cũng từng trở thành tâm điểm khi xuất hiện tình trạng hàng trăm môi giới tham gia đặt cọc, đẩy giá lên vượt xa giá trị thực, gây nhiễu loạn thị trường. Khi bong bóng xì hơi, người chịu thiệt hại lớn nhất lại là nhà đầu tư cá nhân và người mua nhà thiếu thông tin.
Theo các chuyên gia, điểm yếu lớn nhất của thị trường nằm ở việc thiếu cơ chế xác thực danh tính và năng lực của môi giới. Người dân gần như không có công cụ để kiểm chứng người tư vấn là ai, có đủ điều kiện hành nghề hay không. Điều này khiến mọi quyết định mua bán phần lớn dựa vào cảm tính, tiềm ẩn nhiều rủi ro pháp lý và tài chính.
Trước thực trạng trên, việc ban hành Nghị định 357/2025/NĐ-CP cùng với các sửa đổi trong Luật Kinh doanh bất động sản và Luật Nhà ở được xem là bước đi quan trọng nhằm siết chặt quản lý hoạt động môi giới.
Theo quy định mới, cá nhân hành nghề môi giới bắt buộc phải có chứng chỉ và phải làm việc trong doanh nghiệp hoặc sàn giao dịch hợp pháp. Đáng chú ý, mỗi chứng chỉ sẽ được gắn với một mã định danh điện tử, được quản lý trên hệ thống dữ liệu quốc gia về nhà ở và thị trường bất động sản.
 |
| Môi giới bất động sản bước vào chu kỳ mới của thị trường. |
Mã định danh này không chỉ đơn thuần là một dãy ký tự, mà còn tích hợp toàn bộ thông tin liên quan đến môi giới như: chứng chỉ hành nghề, đơn vị công tác, lịch sử giao dịch, quá trình đào tạo và cả các vi phạm nếu có. Điều này tạo nên một “hồ sơ số” minh bạch, giúp cơ quan quản lý dễ dàng theo dõi và kiểm soát.
Theo nhận định của giới chuyên môn, đây là bước chuyển từ quản lý thủ công sang quản lý bằng dữ liệu – xu hướng tất yếu trong kỷ nguyên số. Thông qua mã QR hoặc nền tảng số, người dân có thể nhanh chóng xác thực môi giới chỉ trong vài giây, tương tự như cách nhiều quốc gia đang áp dụng với các ngành nghề có điều kiện như luật sư hay bảo hiểm.
Không chỉ dừng lại ở việc quản lý cá nhân, hệ thống định danh còn góp phần xây dựng cơ sở dữ liệu thị trường đồng bộ, kết nối với dữ liệu dân cư, đất đai, quy hoạch và tài chính. Đây là nền tảng quan trọng để nâng cao khả năng dự báo và minh bạch hóa toàn bộ thị trường bất động sản.
Song song đó, cơ quan quản lý cũng tăng cường thanh tra, giám sát và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm như đầu cơ, thao túng giá, tung tin sai lệch hay huy động vốn trái phép. Việc chuẩn hóa đội ngũ môi giới, nâng cao chất lượng đào tạo và đạo đức nghề nghiệp cũng được đặt lên hàng đầu.
Đáng chú ý, Hà Nội đã được lựa chọn là địa phương đầu tiên thí điểm hệ thống định danh môi giới bất động sản trước khi triển khai trên toàn quốc. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm hoàn thiện mô hình quản lý, đồng thời thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực xây dựng và bất động sản.
Việc triển khai hệ thống không chỉ đơn thuần là ứng dụng công nghệ, mà còn hướng tới xây dựng một hệ sinh thái dữ liệu đồng bộ, khắc phục tình trạng “dữ liệu phân mảnh” – vốn là điểm nghẽn trong công tác quản lý lâu nay.
Nhìn tổng thể, định danh chứng chỉ môi giới bất động sản không chỉ là một giải pháp kỹ thuật mà còn là bước cải cách mang tính nền tảng. Khi mỗi môi giới đều có danh tính rõ ràng, trách nhiệm pháp lý cụ thể và được giám sát bằng hệ thống dữ liệu minh bạch, thị trường sẽ dần loại bỏ những yếu tố rủi ro.
Trong dài hạn, đây sẽ là chìa khóa giúp thị trường bất động sản Việt Nam phát triển lành mạnh, bền vững hơn. Đồng thời, người dân và nhà đầu tư cũng sẽ được bảo vệ tốt hơn, khi mọi giao dịch đều dựa trên nền tảng thông tin rõ ràng, đáng tin cậy.
Sự kết hợp giữa hoàn thiện pháp lý, nâng cao chất lượng nhân lực và ứng dụng công nghệ số được kỳ vọng sẽ tạo ra một bước ngoặt lớn, đưa thị trường bất động sản tiến gần hơn tới chuẩn mực minh bạch của quốc tế.
