Điện gió ngoài khơi nhưng "mắc kẹt" trên bờ

Mô phỏng một dự án điện gió ngoài khơi. Nguồn: GWEC

Bộ Công Thương mới đây đã ban hành Quyết định số 1508/QĐ-BCT, phê duyệt khung giá phát điện gió năm 2025 đối với các loại hình điện gió trên đất liền và gần bờ. Cụ thể:

Điện gió trên đất liền:

Miền Bắc: 1.959,4 đồng/kWh

Miền Trung: 1.807,4 đồng/kWh

Miền Nam: 1.840,3 đồng/kWh

Điện gió gần bờ:

Áp dụng chung cho cả ba miền: 1.987,4 đồng/kWh

Mức giá nêu trên chưa bao gồm thuế giá trị gia tăng và là cơ sở để Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) ký kết hợp đồng mua bán điện với các nhà đầu tư theo đúng quy định pháp luật.

Tuy nhiên, khung giá đối với điện gió ngoài khơi – lĩnh vực được kỳ vọng sẽ đóng vai trò then chốt trong chuyển dịch năng lượng – vẫn chưa được chính thức ban hành.

EVN đã hoàn thiện các tính toán sơ bộ và đề xuất mức giá mua điện gió ngoài khơi như sau:

Miền Bắc: 3.975,1 đồng/kWh

Nam Trung Bộ: 3.078,9 đồng/kWh

Miền Nam: 3.868,5 đồng/kWh

Tuy nhiên, khi chưa có quyết định chính thức từ cơ quan quản lý, các doanh nghiệp vẫn không thể triển khai dự án do thiếu căn cứ tài chính rõ ràng.

Ông Nguyễn Thái Hà – Tổng Giám đốc Tập đoàn Năng lượng T&T – cho biết: Việc chậm ban hành khung giá phát điện khiến nhà đầu tư gặp khó khăn trong tính toán hiệu quả kinh tế, ảnh hưởng đến quyết định đầu tư và tiến độ triển khai.

Bên cạnh đó, còn tồn tại nhiều rào cản về quy hoạch không gian biển, trình tự cấp phép khảo sát, chưa rõ ràng về thủ tục pháp lý, và xung đột vùng biển giữa các mục tiêu phát triển.

Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tháng 4/2025, điện gió ngoài khơi là nguồn năng lượng chiến lược. Dự kiến đến năm 2030–2035, tổng công suất đạt từ 6.000 MW đến 17.032 MW, với mục tiêu đến năm 2050 tăng lên khoảng 113.000 – 139.097 MW.

Ngoài ra, công suất điện gió ngoài khơi dành cho sản xuất năng lượng mới (hydro xanh, amoniac xanh...) được kỳ vọng đạt 15.000 MW vào năm 2035 và khoảng 240.000 MW vào năm 2050.

Tuy nhiên, để hiện thực hóa các mục tiêu này, việc sớm ban hành khung giá điện gió ngoài khơi là bước đi thiết yếu, tạo nền tảng pháp lý rõ ràng cho các nhà đầu tư và đẩy nhanh tiến trình chuyển đổi năng lượng quốc gia.

Theo PGS - TS Đặng Trần Thọ, Viện trưởng Viện Công nghệ Năng lượng, Đại học Bách Khoa Hà Nội, để giải phóng tiềm năng của năng lượng tái tạo, cần khẩn trương ban hành cơ chế giá điện chuyển tiếp, với khung giá trần - sàn linh hoạt theo vùng, loại hình công nghệ và thời điểm phát điện. Cơ chế này nên tính đến chi phí thực tế (LCOE), giá trị hệ thống và tránh tạo ra sự méo mó cạnh tranh giữa các dự án đầu tư sớm - muộn. Đối với các nguồn năng lượng tái tạo biến đổi, giá điện có thể được điều chỉnh theo thời gian (để khuyến khích đầu tư vào hệ thống lưu trữ, phụ tải linh hoạt và điều độ tối ưu.

Trước đó, nhiều nhà đầu tư cùng các tổ chức tài chính trong và ngoài nước tiếp tục gửi thư kiến nghị khẩn cấp lần thứ hai đến Chính phủ, Bộ Công Thương, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) và các cơ quan liên quan, đề nghị giữ nguyên mức giá mua điện ưu đãi (FIT) và ngày vận hành thương mại (COD) cho 173 dự án điện gió và điện mặt trời.