Hàng Trung Quốc sản xuất tiếp tục chiếm ưu thế
Theo ghi nhận tại Việt Nam, pin năng lượng mặt trời do các thương hiệu Trung Quốc như LONGi Green Energy, JinkoSolar, JA Solar hay Trina Solar sản xuất hiện đang chiếm ưu thế lớn trên thị trường nhờ lợi thế giá thành rẻ, hiệu suất cao và thương hiệu quốc tế đã được khẳng định.
Nhiều dòng pin công suất lớn từ 530W đến trên 600W của các hãng này đang được phân phối rộng rãi trong các dự án điện mặt trời áp mái nhà xưởng, khu công nghiệp và hộ gia đình.
Không chỉ xuất khẩu sản phẩm vào Việt Nam, nhiều “ông lớn” ngành quang điện Trung Quốc còn trực tiếp đầu tư nhà máy sản xuất tại Việt Nam nhằm tận dụng lợi thế nhân công, logistics và các hiệp định thương mại quốc tế.
 |
| Hình ảnh một nhà xưởng đã hoàn thiện hệk thống điện áp mái |
Hiện nay, một số nhà máy quy mô lớn đã hiện diện tại Việt Nam như: Trina Solar tại Bắc Giang; JA Solar tại Bắc Giang; JinkoSolar tại Quảng Ninh; Canadian Solar tại Hải Phòng; Vina Solar tại Hải Phòng và Lào Cai.
Việc các doanh nghiệp ngoại liên tục mở rộng sản xuất đã khiến thị trường pin năng lượng mặt trời tại Việt Nam trở thành một trong những lĩnh vực cạnh tranh gay gắt nhất hiện nay.
Doanh nghiệp Việt cũng tham gia “đường đua” năng lượng xanh
Dù gặp nhiều sức ép, một số doanh nghiệp Việt Nam cũng đang từng bước đầu tư vào ngành công nghiệp pin năng lượng mặt trời với kỳ vọng tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng năng lượng tái tạo toàn cầu.
Tiêu biểu có thể kể đến IREX Energy – doanh nghiệp thành viên của SolarBK, sở hữu nhà máy sản xuất pin mặt trời tại Bà Rịa – Vũng Tàu với định hướng xuất khẩu sang Mỹ và châu Âu.
 |
| Hệ thống điện năng lượng mặt trời áp mái công suất 998 kWp tại Chi nhánh May Việt Thái |
Đáng chú ý, Công ty Cổ phần Damsan tỉnh Hưng Yên cũng là một trong những doanh nghiệp nội địa đầu tư mạnh vào lĩnh vực này thông qua Nhà máy sản xuất tấm pin năng lượng mặt trời AD Green. Theo thông tin công bố từ doanh nghiệp, Nhà máy AD Green được đầu tư tại CCN An Ninh (Thái Bình cũ), triển khai theo 3 giai đoạn với tổng công suất mục tiêu khoảng 3 GW, tương đương khoảng 6 triệu sản phẩm mỗi năm. Giai đoạn 1 của dự án đã đi vào vận hành từ năm 2023 với công suất khoảng 500 MW. Nhà máy sử dụng dây chuyền tự động hóa cao cùng các công nghệ phổ biến trong ngành quang điện như Half Cell, Bifacial, Tiling Ribbon và công nghệ PERC nhằm nâng cao hiệu suất hấp thụ năng lượng.
Các dòng pin AD Green được doanh nghiệp giới thiệu có công suất từ 530W–550W, công suất dòng sản phẩm này thấp hơn sản phẩm phổ thông do Trung Quốc sản xuất có mặt tại thị trường Việt Nam hiện nay.
 |
| Phân xưởng sản xuất pin điện mặt trời của AD Green |
Ngoài sản xuất tấm pin năng lượng mặt trời, doanh nghiệp cũng quảng bá các giải pháp điện mặt trời áp mái, bãi đỗ xe tích hợp năng lượng mặt trời và hệ thống chiếu sáng sử dụng điện mặt trời trên các nền tảng truyền thông doanh nghiệp.
Cuộc chơi không chỉ là công nghệ, mà còn là giá thành, thị trường và hướng đi khác biệt
Theo các chuyên gia năng lượng, việc doanh nghiệp Việt Nam đầu tư vào ngành sản xuất pin mặt trời cho thấy tham vọng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị năng lượng xanh toàn cầu. Tuy nhiên, đây là lĩnh vực đòi hỏi: Vốn đầu tư rất lớn; Công nghệ liên tục cập nhật; Hệ thống phân phối mạnh; Khả năng kiểm soát chi phí sản xuất; Thị trường đầu ra ổn định.
Trong khi đó, Trung Quốc hiện đang kiểm soát gần như toàn bộ chuỗi cung ứng pin năng lượng mặt trời toàn cầu từ silicon, wafer đến cell và module hoàn thiện. Nhờ quy mô sản xuất khổng lồ, giá thành sản phẩm của các doanh nghiệp Trung Quốc thường thấp hơn đáng kể so với nhiều doanh nghiệp nội địa.
Theo khảo sát thị trường, nhiều dòng pin Trung Quốc hiện đang được chào bán với mức giá rất cạnh tranh, trong khi người tiêu dùng và các nhà đầu tư điện mặt trời thường ưu tiên tiêu chí “giá trên mỗi watt điện” thay vì yếu tố xuất xứ sản phẩm.
Đây là áp lực không nhỏ đối với các doanh nghiệp Việt Nam, nhất là trong bối cảnh thị trường điện mặt trời trong nước đã không còn tăng trưởng nóng như giai đoạn 2019–2021 khi cơ chế giá FIT kết thúc.
Ngoài ra, thị trường toàn cầu hiện cũng đang rơi vào tình trạng dư cung pin năng lượng mặt trời, khiến giá sản phẩm liên tục giảm sâu và tạo áp lực lớn lên các doanh nghiệp sản xuất.
Giới chuyên gia cho rằng, để tồn tại và phát triển lâu dài, doanh nghiệp Việt Nam khó có thể cạnh tranh trực diện bằng giá với các tập đoàn Trung Quốc.
Thay vào đó, hướng đi phù hợp hơn có thể là: Phát triển các dòng pin chất lượng cao; Tập trung vào phân khúc công nghiệp xanh; Đẩy mạnh dịch vụ kỹ thuật và hậu mãi; Kết hợp giải pháp lưu trữ năng lượng; Hướng tới các khách hàng ESG và chuyển đổi xanh.
Trong dài hạn, khi Việt Nam thúc đẩy mục tiêu phát thải ròng bằng “0” và mở rộng cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA), ngành năng lượng mặt trời vẫn được đánh giá còn nhiều dư địa phát triển. Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng, cuộc chơi hiện nay không còn là bài toán “ai sản xuất được”, mà là “ai đủ sức tồn tại” trong một thị trường cạnh tranh toàn cầu ngày càng khốc liệt.
