Demis Hassabis: Doanh nhân được trao giải Nobel làm cả thế giới chấn động khi bỏ vị trí cao nhất của Google

Isomorphic Labs nơi Doanh nhân Demis Hassabis cho rằng ứng dụng quan trọng nhất của trí tuệ nhân tạo cho nhân loại, đó là phát minh thuốc mới bằng máy tính. Cổ phiếu Alphabet ngay lập tức giảm khoảng 5%. Nhưng những người thực sự hiểu Demis Hassabis không ngạc nhiên. Họ hiểu rằng đây là quyết định của một người không bao giờ làm việc vì chức danh hay vì tài sản, mà làm việc vì câu hỏi nào đang khiến ông trăn trở nhất vào lúc đó.

Ông Demis Hassabis – đồng sáng lập DeepMind và một trong những nhà khoa học AI nổi bật nhất thế giới.

Ông Demis Hassabis sinh ngày 27 tháng 7 năm 1976 tại London, cha có gốc Hy Lạp Cyprus và mẹ gốc người Hoa từ Singapore, lớn lên ở phía Bắc London. Năm bốn tuổi, cha ông mua một bàn cờ vua đã qua sử dụng với giá 50 xu ngoài chợ trời. Điều không ai ngờ là đứa bé đó không chỉ học chơi cờ mà học theo cách của một thiên tài, nhanh đến mức năm mười ba tuổi đã trở thành kỳ thủ cờ vua đứng thứ hai nước Anh ở lứa tuổi dưới mười bốn. Tiền thưởng từ các giải đấu cờ vua chính là thứ cho phép cậu bé Hassabis mua những chiếc máy tính đầu tiên của mình, và từ máy tính là con đường đến lập trình, đến trò chơi điện tử và cuối cùng là đến trí tuệ nhân tạo.

Ở tuổi mười bảy, trong khi bạn bè còn đang học trung học, Hassabis đã gia nhập Bullfrog Productions với tư cách lập trình viên và tham gia phát triển trò chơi Theme Park, tựa game bán được hơn sáu triệu bản trên toàn thế giới. Ông vào Cambridge học khoa học máy tính và tốt nghiệp với kết quả xuất sắc ở tuổi mười chín, sau đó thành lập Elixir Studios và phát triển Republic, The Revolution cùng Evil Genius.

Nhưng Hassabis không muốn chỉ làm trò chơi điện tử. Ông muốn hiểu cách trí tuệ thực sự vận hành. Vì vậy ở tuổi hai mươi sáu, ông bỏ ngành trò chơi điện tử đang phát triển để quay lại học tiến sĩ khoa học thần kinh nhận thức tại Đại học Cao học London, nghiên cứu về trí nhớ và khả năng tưởng tượng của não người. Đây là bước đi mà nhiều người trong ngành xem là lạ lùng, nhưng lại là thứ tạo ra nền tảng khác biệt hoàn toàn cho DeepMind sau này.

Năm 2010, Hassabis cùng Shane Legg và Mustafa Suleyman thành lập DeepMind tại London. Tầm nhìn ban đầu nghe rất tham vọng đến mức hầu như không ai tin nổi, đó là giải quyết trí tuệ nhân tạo theo cách tổng quát, tức là không xây dựng phần mềm cho từng nhiệm vụ cụ thể mà xây dựng hệ thống có thể học và giải quyết bất kỳ bài toán nào.

Năm 2014, Google mua lại DeepMind với giá khoảng 650 triệu đô la, một thương vụ mà tại thời điểm đó được xem là rất đắt cho một công ty chưa có sản phẩm thương mại. Nhìn lại, đó là một trong những thương vụ mua lại thông minh nhất trong lịch sử công nghệ, và những gì DeepMind tạo ra sau đó đã chứng minh điều đó không cần ai giải thích thêm.

Năm 2016, DeepMind ra mắt AlphaGo, hệ thống trí tuệ nhân tạo đầu tiên đánh bại nhà vô địch cờ vây thế giới Lee Sedol trong một trận đấu lịch sử mà hàng triệu người theo dõi trực tiếp. Cờ vây là trò chơi phức tạp đến mức trước đó các chuyên gia cho rằng máy tính sẽ không thể đánh bại con người trong ít nhất hai mươi năm nữa.

AlphaGo làm điều đó sớm hơn nhiều và làm thay đổi cách cả ngành trí tuệ nhân tạo nghĩ về những giới hạn của máy tính. Nhưng thành tựu lớn nhất và có tác động nhân loại rộng nhất vẫn là AlphaFold. AlphaFold2 đã dự đoán cấu trúc của gần 200 triệu protein, gần như toàn bộ danh mục protein mà khoa học biết đến, và cơ sở dữ liệu miễn phí đã được hơn hai triệu nhà nghiên cứu ở 190 quốc gia sử dụng.

Sir Demis Hassabis tại lễ trao giải Nobel Hóa học 2024, người đầu tiên trong lịch sử nhận giải Nobel nhờ những đóng góp của trí tuệ nhân tạo vào khoa học cơ bản, và được Hoàng gia Anh phong tước Hiệp sĩ trong cùng năm đó.

Đây là bài toán mà các nhà khoa học đã cố giải trong hơn năm mươi năm, và AlphaFold giải nó trong vài ngày. Giải Nobel Hóa học 2024 dành cho Hassabis và đồng sự John Jumper là sự ghi nhận chính thức cho đóng góp được xem là có tầm quan trọng ngang tầm với những khám phá lớn nhất trong lịch sử sinh học.

Hassabis thành lập Isomorphic Labs năm 2021 để ứng dụng trí tuệ nhân tạo vào phát minh thuốc. Mặc dù gắn liền với Alphabet và DeepMind, Isomorphic được thành lập là một công ty độc lập. Công ty đã ký hợp tác nghiên cứu với các tập đoàn dược phẩm lớn như Eli Lilly và Novartis. Isomorphic huy động được 600 triệu đô la trong vòng đầu tư bên ngoài đầu tiên năm 2025, rồi thêm 2,1 tỷ đô la năm 2026 từ các nhà đầu tư bao gồm Thrive Capital, Temasek và MGX của Abu Dhabi, nâng tổng vốn huy động lên 2,7 tỷ đô la.

Công ty hiện có 17 chương trình thuốc đang hoạt động tập trung vào ung thư và miễn dịch học, với các thử nghiệm lâm sàng giai đoạn đầu trên người được lên kế hoạch trong thời gian tới.

Quyết định rời ghế Giám đốc điều hành DeepMind tháng 8 năm 2026 để chuyển sang vai trò Chủ tịch và Nhà khoa học trưởng của Alphabet, đồng thời tập trung hoàn toàn vào Isomorphic, phản ánh rõ nhất bản sắc thực sự của Hassabis.

Demis Hassabis phát biểu tại một sự kiện của Google DeepMind.

Trong thư gửi đến nhân viên, ông chia sẻ rằng mình tin trí tuệ nhân tạo tổng quát đang rất gần và rằng làm đúng những bước tiếp theo là điều quan trọng sống còn cho nhân loại, và ông sẽ dành nhiều thời gian hơn cho Isomorphic Labs, nơi ông xem là ứng dụng quan trọng nhất của trí tuệ nhân tạo để cải thiện sức khỏe con người.

Tài sản của Hassabis ước tính lên đến 1 tỷ đô la năm 2026, với một số dự báo lạc quan đến 3 tỷ đô la, phần lớn đến từ cổ phần Alphabet và phần thưởng điều hành tích lũy qua hơn một thập kỷ, thấp hơn nhiều so với những người đồng trang lứa trong ngành trí tuệ nhân tạo nếu chỉ nhìn vào con số, nhưng rất cao nếu nhìn vào những gì ông đã trao cho nhân loại.