Năm 1985, để tránh bị nhà đầu tư Victor Posner thâu tóm Burnup and Sims, Caporella thành lập National Beverage Corp, đặt trụ sở tại Fort Lauderdale, Florida. Bước đi đầu tiên là chi 40 triệu đô la mua lại thương hiệu soda Shasta từ Sara Lee Corporation. Chỉ hai năm sau, năm 1987, ông tiếp tục mua Faygo Beverages, thương hiệu soda vùng Detroit nổi tiếng với các hương vị độc đáo và lượng khách hàng trung thành tại khu vực Trung Tây nước Mỹ. Trong suốt thập niên 1990, công ty tiếp tục mở rộng danh mục qua các thương vụ như Spree, Big Shot và Everfresh Beverages.
 |
| Nick Caporella, nhà sáng lập, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc National Beverage, doanh nghiệp đứng sau thương hiệu LaCroix. |
Năm 1996, National Beverage mua lại LaCroix, thương hiệu nước có ga vốn ra đời từ năm 1980 tại Wisconsin. Trong nhiều năm, đây chỉ là một nhãn hiệu khu vực bình thường. Nhưng đầu những năm 2000, Caporella nhìn thấy làn sóng người tiêu dùng Mỹ chuyển sang lối sống lành mạnh, tránh xa đường và hóa chất nhân tạo. Ông định vị lại LaCroix với thiết kế lon màu sắc tối giản bắt mắt, không đường, không natri, không caffeine, đúng thời điểm xu hướng ấy bùng nổ trên mạng xã hội.
Kết quả là cổ phiếu National Beverage, mã giao dịch FIZZ, tăng phi mã, đưa Caporella gia nhập câu lạc bộ tỷ phú năm 2016 với tài sản 1,8 tỷ đô la. Chỉ hai năm sau, năm 2018, khi cơn sốt LaCroix lên đỉnh điểm, tài sản của ông vọt lên 4,4 tỷ đô la ở tuổi 82.
|
| LaCroix là thương hiệu nước có ga nổi tiếng nhất trong danh mục của National Beverage, với thiết kế lon nhiều màu sắc và nhiều hương vị. National Beverage mua lại LaCroix vào năm 1996. |
Thành công của LaCroix không tránh khỏi sóng gió. Năm 2016, một tổ chức bán khống tại California công bố báo cáo cáo buộc công ty thao túng kết quả kinh doanh và có cấu trúc sở hữu mập mờ, khiến cổ phiếu giảm 8% chỉ trong một phiên. Công ty phủ nhận toàn bộ cáo buộc. Năm 2018, LaCroix tiếp tục đối mặt cáo buộc trong sản phẩm có chứa thành phần liên quan đến thuốc trừ sâu, công ty cũng bác bỏ.
Nghiêm trọng hơn, giai đoạn 2018 đến 2019, khi cơn sốt hạ nhiệt và cạnh tranh từ các đối thủ gia tăng, lợi nhuận quý sụt 39,6%, cổ phiếu mất nửa giá trị, khiến tài sản Caporella bốc hơi 2,7 tỷ đô la chỉ trong 9 tháng. Ông thẳng thắn xin lỗi cổ đông, nhấn mạnh việc quản trị một thương hiệu chẳng khác nào chăm sóc một người đang gặp khó khăn, cần được gìn giữ phẩm giá và bản sắc riêng.
Dù vậy, đến năm 2026, công ty vẫn duy trì vốn hóa thị trường quanh mức 3 tỷ đô la, tiếp tục đều đặn chia cổ tức đặc biệt cho cổ đông, và Caporella hiện vẫn nắm khoảng 73% cổ phần công ty thông qua thực thể IBS Partners, chưa từng bán ra một cổ phiếu nào kể từ ngày thành lập.
|
| National Beverage đặt trụ sở tại khu vực Fort Lauderdale/Plantation, Florida, nơi Nick Caporella xây dựng công ty từ năm 1985. National Beverage hiện kinh doanh nước có ga, nước trái cây, nước tăng lực và một số sản phẩm nước ngọt có ga. |
Bài học cho doanh nhân Việt Nam
Một là, xuất thân khiêm tốn không quyết định giới hạn thành công. Con trai một thợ mỏ than hoàn toàn có thể xây dựng đế chế đồ uống tỷ đô, miễn là dám bước qua nhiều ngành nghề khác nhau để tích lũy kinh nghiệm trước khi tìm ra lĩnh vực phù hợp nhất.
Hai là, đọc đúng xu hướng tiêu dùng trước khi nó bùng nổ. Caporella định vị lại LaCroix theo hướng lành mạnh, không đường đúng lúc người tiêu dùng Mỹ bắt đầu quay lưng với nước ngọt truyền thống. Doanh nghiệp đồ uống Việt Nam nên theo dõi sát xu hướng sức khỏe của người tiêu dùng để đón đầu thay vì chạy theo sau.
Ba là, giữ quyền kiểm soát tuyệt đối để bảo vệ tầm nhìn dài hạn. Việc nắm 73% cổ phần và chưa từng bán một cổ phiếu nào suốt hơn 40 năm giúp Caporella toàn quyền quyết định chiến lược công ty mà không bị áp lực từ cổ đông ngắn hạn. Doanh nhân Việt Nam khi gọi vốn nên cân nhắc kỹ tỷ lệ sở hữu tối thiểu cần giữ lại để không đánh mất quyền tự quyết.
Bốn là, đối mặt khủng hoảng bằng sự thẳng thắn thay vì né tránh. Khi doanh số sụt giảm nghiêm trọng, Caporella công khai xin lỗi cổ đông và giải thích rõ ràng thay vì im lặng chờ thời. Doanh nghiệp Việt Nam khi gặp khủng hoảng truyền thông hoặc kinh doanh nên học cách giao tiếp minh bạch, thay vì để tin đồn tự lan rộng.
Cuối cùng, chia sẻ thành quả đều đặn với cổ đông để xây dựng lòng tin dài hạn, cho cam kết bền vững với nhà đầu tư, ngay cả khi công ty đã trải qua nhiều giai đoạn thăng trầm. Doanh nghiệp Việt Nam niêm yết nên xây dựng chính sách cổ tức nhất quán để giữ chân cổ đông trung thành qua các chu kỳ kinh doanh khác nhau.
