Manny Stul: Từ trại tị nạn trở thành tỷ phú và hành trình vực dậy công ty từ bờ vực phá sản

Manny Stul chào đời khoảng năm 1948 hoặc 1949 tại một trại tị nạn gần Munich, Đức, trong gia đình người Do Thái Ba Lan sống sót sau nạn diệt chủng Holocaust. Khi mới 7 tháng tuổi, cả gia đình lên một con tàu chở người tị nạn châu Âu sang Australia định cư. Lớn lên, ông bỏ học giữa chừng, ra công trường làm việc tại vùng tây bắc hẻo lánh của Australia để gom đủ vốn khởi nghiệp.

Ông Manny Stul nhận giải EY World Entrepreneur of the Year 2016 tại Monaco, trở thành người Australia đầu tiên giành giải thưởng doanh nhân toàn cầu này.

Thương vụ kinh doanh đầu tiên giúp ông có khối tài sản đáng kể là thành lập công ty quà tặng Skansen Giftware, sau đó bán lại thành công. Có tiền trong tay, ông thử sức với nông nghiệp hữu cơ trước khi bước vào lĩnh vực hoàn toàn xa lạ là đồ chơi trẻ em.

Năm 2000, Stul tiếp quản Moose Toys, khi đó là một công ty đồ chơi nhỏ tại Melbourne đang gặp khó khăn nghiêm trọng. Ông không coi mình đơn thuần là người bán đồ chơi, mà luôn nhấn mạnh với đội ngũ rằng Moose Toys là một nhà sáng tạo, một trung tâm đổi mới. Chỉ trong 15 năm, doanh thu công ty tăng 7.200%, đưa Moose Toys trở thành nhà sản xuất đồ chơi lớn thứ 6 tại Mỹ và lớn thứ 4 tại Australia, sản phẩm bán ra tại hơn 80 quốc gia.

Nhưng hành trình không hề bằng phẳng. Năm 2007, ngay sau khi sản phẩm đồ chơi thủ công Bindeez của công ty vừa được vinh danh Đồ chơi của năm tại Australia, cơ quan chức năng phát hiện sản phẩm bị nhiễm hóa chất độc hại từ nhà máy sản xuất tại Thâm Quyến, Trung Quốc. Công ty buộc phải thu hồi sản phẩm trên toàn cầu, đúng lúc khủng hoảng tài chính 2008 đang cận kề.

Shopkins là một trong những dòng đồ chơi thành công nhất của Moose Toys, lấy cảm hứng từ các mặt hàng quen thuộc trong cửa hàng và siêu thị. Năm 2015, Shopkins Small Mart giành giải Đồ chơi dành cho bé gái của năm tại Mỹ.

Nhiều người trong giới truyền thông Australia khi đó dự đoán Moose Toys khó lòng sống sót. Nhưng Stul cùng đội ngũ không chỉ vượt qua khủng hoảng mà còn đưa công ty trở lại mạnh mẽ hơn.

Thành công lớn nhất gắn liền với tên tuổi Stul là dòng đồ chơi thu nhỏ mang tên Shopkins, những nhân vật lấy cảm hứng từ đồ tạp hóa và hàng siêu thị, với những cái tên hài hước. Bộ sản phẩm 12 món của dòng đồ chơi tương tự trước đó từng là món đồ chơi bán chạy nhất nước Mỹ năm 2015. Ngoài Shopkins, công ty còn tạo ra hàng loạt dòng sản phẩm ăn khách khác như Trash Pack, Mighty Beanz và Little Live Pets.

Một trong những câu chuyện đáng nhớ nhất về bản lĩnh xử lý khủng hoảng của Stul đến từ giai đoạn đại dịch Covid-19. Khi chuỗi cung ứng toàn cầu tắc nghẽn nghiêm trọng, giá cước vận tải biển tăng vọt và tàu container khan hiếm khiến hàng loạt doanh nghiệp không thể đưa hàng ra khỏi Trung Quốc đúng hạn, Stul quyết định một nước đi táo bạo hiếm ai dám làm. Ông trực tiếp thuê nguyên một con tàu để vận chuyển toàn bộ lô hàng đồ chơi của Moose Toys, đảm bảo sản phẩm kịp lên kệ đúng mùa mua sắm, thay vì chờ đợi mòn mỏi trong hệ thống logistics đang tê liệt cùng các doanh nghiệp khác.

Khủng hoảng chuỗi cung ứng toàn cầu thời đại dịch khiến giá cước tàu biển tăng vọt, nhưng Manny Stul chọn cách chủ động thuê nguyên một con tàu để bảo đảm hàng hóa Moose Toys không bị chậm trễ.

Quyết định này giúp Moose Toys tránh được tình trạng thiếu hàng nghiêm trọng mà nhiều đối thủ gặp phải, đồng thời củng cố thêm hình ảnh một công ty luôn có giải pháp chủ động trước mọi biến cố, dù chi phí bỏ ra không hề nhỏ.

Với những đóng góp cho ngành công nghiệp sáng tạo, năm 2015 Stul được vinh danh Doanh nhân của năm tại Australia do Ernst and Young tổ chức, và năm 2016 trở thành người Australia đầu tiên đoạt giải Doanh nhân thế giới của năm cũng do tổ chức này trao tặng, khi đã 67 tuổi. Năm 2017, ông được đưa vào Đại sảnh Danh vọng Hiệp hội Đồ chơi Australia.

Bài học cho doanh nhân Việt Nam

Một là, đừng để xuất phát điểm khiêm tốn quyết định giới hạn của bạn. Không bằng cấp, không vốn liếng ban đầu, Stul vẫn xây dựng được một đế chế toàn cầu chỉ bằng sự kiên trì và bản lĩnh dám thử sức ở nhiều lĩnh vực khác nhau trước khi tìm đúng con đường của mình.

Hai là, khủng hoảng không phải dấu chấm hết nếu xử lý đúng cách. Vụ thu hồi sản phẩm Bindeez năm 2007 từng khiến giới truyền thông dự đoán công ty sẽ sụp đổ, nhưng Stul chứng minh điều ngược lại. Doanh nghiệp Việt Nam khi gặp khủng hoảng chất lượng sản phẩm nên coi đây là bài học để cải tổ toàn diện, thay vì chỉ tìm cách né tránh dư luận.

Ba là, sẵn sàng chi mạnh tay để bảo vệ hoạt động cốt lõi. Việc thuê nguyên một con tàu giữa lúc chuỗi cung ứng toàn cầu hỗn loạn là quyết định tốn kém, nhưng đổi lại giúp công ty giữ vững thị trường đúng lúc đối thủ chật vật. Doanh nhân Việt Nam nên cân nhắc đầu tư dứt khoát vào những giải pháp bảo vệ hoạt động cốt lõi, thay vì chỉ tiết kiệm chi phí trong ngắn hạn rồi mất thị phần dài hạn.

Manny Stul, Chủ tịch kiêm đồng Tổng giám đốc điều hành Moose Toys, người từng nhận giải Doanh nhân thế giới của năm 2016 do Ernst and Young trao tặng.

Bốn là, không ngừng đổi mới sản phẩm để dẫn đầu xu hướng. Từ Shopkins đến Mighty Beanz, Trash Pack, mỗi vài năm Moose Toys lại tung ra một dòng sản phẩm mới gây sốt thay vì chỉ dựa mãi vào thành công cũ. Doanh nghiệp Việt Nam trong ngành tiêu dùng nhanh cần duy trì tốc độ đổi mới sản phẩm tương tự để không bị thị trường bỏ lại phía sau.

Cuối cùng, xác định lại bản chất doanh nghiệp mình đang làm. Stul luôn nhắc nhở đội ngũ rằng Moose Toys không phải công ty đồ chơi, mà là một trung tâm sáng tạo. Cách định vị lại bản chất doanh nghiệp này giúp toàn bộ tổ chức tư duy rộng hơn, sẵn sàng thử nghiệm những ý tưởng táo bạo thay vì bó buộc trong khuôn khổ một ngành hàng cụ thể.