Thứ ba 17/11/2026 21:07
Hotline: 024.355.63.010
Email: banbientap.dnhn@gmail.com
Kinh tế số

Đào tạo nhân lực công nghệ chiến lược phải đo bằng đầu ra

Việt Nam đang mở rộng mạnh đào tạo nhân lực STEM và công nghệ chiến lược. Thách thức tiếp theo là biến số lượng người học thành năng lực nghiên cứu, sáng tạo và làm chủ công nghệ.

Một lượng lớn sinh viên bước vào các ngành STEM đang tạo thêm nguồn nhân lực cho nền kinh tế công nghệ. Nhưng với những lĩnh vực thay đổi từng ngày như AI, bán dẫn, an ninh mạng hay công nghệ lượng tử, số người được đào tạo mới chỉ là điểm khởi đầu.

Điều quan trọng hơn là sau quá trình đào tạo, người học có thể giải quyết bài toán mới, tham gia nghiên cứu, tạo ra tài sản trí tuệ và phát triển sản phẩm có khả năng ứng dụng đến đâu.

Từ tăng số lượng đến nâng chất lượng

Sau một năm triển khai Nghị quyết 71-NQ/TW, quy mô đào tạo nhân lực STEM và công nghệ chiến lược đã có bước tăng đáng kể.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chủ trì làm việc với các cơ quan liên quan về đánh giá kết quả 1 năm triển khai thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo. (Ảnh: https://nhandan.vn).
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chủ trì làm việc với các cơ quan liên quan về đánh giá kết quả 1 năm triển khai thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo. (Ảnh: https://nhandan.vn).

Cả nước hiện có 771.475 người học thuộc các lĩnh vực STEM, chiếm khoảng 29% quy mô giáo dục đại học. Trong đó, 475.833 người học chính quy thuộc 15 nhóm ngành theo Nghị định 179/2026/NĐ-CP. Mục tiêu đến năm 2030 là nâng tỷ lệ người học STEM lên 35%.

Riêng năm 2026, tỷ lệ sinh viên đại học nhập học các ngành STEM tăng 33,6%; khoảng 110.000 sinh viên theo học các ngành kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược. Cùng với đó, 90 chương trình kỹ sư tài năng, thạc sĩ STEM được triển khai tại 23 cơ sở giáo dục đại học. Chính phủ cũng đã phê duyệt đề án cấp 1.500 học bổng toàn phần đào tạo nhân lực công nghệ chiến lược tại các trường đại học hàng đầu thế giới.

Những con số này cho thấy quy mô đang được mở rộng. Tuy nhiên, kết luận sau một năm thực hiện Nghị quyết 71-NQ/TW cũng chỉ ra rằng chuyển biến về chất lượng giáo dục, người học và nguồn nhân lực chưa thật sự rõ nét. Khoảng cách giữa số lượng được đào tạo và năng lực đầu ra vì thế trở thành bài toán của giai đoạn tiếp theo.

Không chỉ học để có bằng

Nhân lực công nghệ chiến lược không thể chỉ được đánh giá bằng số tín chỉ hoàn thành hay số người tốt nghiệp.

Với AI, bán dẫn, an ninh mạng, công nghệ lượng tử, UAV và những lĩnh vực mới, yêu cầu nhân lực thay đổi nhanh hơn tốc độ hình thành các vị trí việc làm truyền thống. Người học cần được rèn khả năng tiếp cận vấn đề mới, xây dựng phương án, tổ chức nghiên cứu, thử nghiệm và phát triển giải pháp trong môi trường thực tế.

STEM là viết tắt của 4 nhóm lĩnh vực: Khoa học (Science), Công nghệ (Technology), Kỹ thuật (Engineering) và Toán học (Mathematics). Đây là nhóm ngành cung cấp nền tảng nhân lực cho nghiên cứu, phát triển công nghệ và đổi mới sáng tạo, từ AI, bán dẫn, tự động hóa đến các lĩnh vực kỹ thuật và khoa học ứng dụng.

GS, TSKH Nguyễn Đình Đức - nguyên Chủ tịch Hội đồng Trường Đại học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội, cho rằng cần kết nối chặt chẽ hơn giữa dự báo nhu cầu nhân lực, tuyển sinh, đào tạo, nghiên cứu, doanh nghiệp và việc làm.

Theo hướng này, hiệu quả giáo dục đại học không chỉ nằm ở số lượng người học mà còn phải thể hiện qua chất lượng nhân lực, việc làm, năng suất nghiên cứu, sáng chế và công nghệ được doanh nghiệp sử dụng.

Điều đó cũng đặt lại vai trò của doanh nghiệp. Doanh nghiệp cần tham gia từ lúc xác định nhu cầu, xây dựng bài toán, cung cấp chuyên gia đến tổ chức thực hành và đánh giá năng lực. Khi doanh nghiệp chỉ xuất hiện ở khâu thực tập hoặc tuyển dụng, chương trình đào tạo khó nhận được phản hồi đủ sớm từ thực tiễn.

Khi trường học trở thành nơi thử nghiệm công nghệ

Một hướng đang được triển khai là đưa đào tạo, nghiên cứu và nhu cầu doanh nghiệp vào cùng một hệ sinh thái.

Tập đoàn FPT hướng  mục tiêu làm chủ công nghệ lõi, xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao vì chủ quyền công nghệ quốc gia - (Ảnh: https://vjst.vn).
Tập đoàn FPT hướng mục tiêu làm chủ công nghệ lõi, xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao vì chủ quyền công nghệ quốc gia - (Ảnh: https://vjst.vn).

FPT, Trường Đại học FPT và Viện Quantum AI & Cyber Security vừa ký biên bản ghi nhớ hợp tác chiến lược về phát triển nhân lực, nghiên cứu, làm chủ và ứng dụng công nghệ chiến lược, với định hướng hợp tác đến năm 2041.

Ba bên đặt mục tiêu đào tạo tối thiểu 30.000 nhân lực công nghệ chiến lược, hình thành ít nhất 100 tiến sĩ, tạo 1.500 công trình khoa học và tài sản trí tuệ, trong đó có tối thiểu 300 bằng sáng chế hoặc tài sản trí tuệ có khả năng ứng dụng; phát triển ít nhất 150 sản phẩm được thương mại hóa và 3 sản phẩm có thị trường quốc tế.

Ở một số trường đại học khác, mô hình “học kỳ doanh nghiệp”, nghiên cứu trong phòng thí nghiệm, trải nghiệm tại doanh nghiệp và startup công nghệ cũng đang được mở rộng. Điểm chung là người học được tiếp xúc sớm hơn với bài toán thật thay vì chỉ tiếp nhận kiến thức trong lớp.

Đầu ra mới là thước đo

Khi công nghệ thay đổi nhanh, mục tiêu đào tạo không thể dừng ở việc có thêm bao nhiêu sinh viên STEM.

Một kỹ sư làm chủ công nghệ phải có khả năng biến kiến thức thành nghiên cứu, nghiên cứu thành nguyên mẫu, nguyên mẫu thành sản phẩm và sản phẩm thành giá trị thực tế.

Bộ Giáo dục và Đào tạo đang xây dựng nền tảng quản trị đào tạo và phát triển nguồn nhân lực chiến lược quốc gia, theo dõi quá trình học tập, việc làm và mức độ đáp ứng nhu cầu nhân lực của các lĩnh vực khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược.

Đây có thể là bước chuyển quan trọng: không chỉ đếm số người được đào tạo, mà phải nhìn thấy họ tạo ra giá trị gì sau đào tạo.

Với nhân lực công nghệ chiến lược, năng lực làm chủ công nghệ cuối cùng phải được chứng minh bằng những kết quả có thể kiểm chứng: một công trình chất lượng, một tài sản trí tuệ, một nguyên mẫu, một sản phẩm được ứng dụng hoặc một công nghệ có khả năng bước ra thị trường.

Tin bài khác
Công nghiệp bán dẫn Việt Nam phải chuyển từ thu hút vốn sang làm chủ công nghệ

Công nghiệp bán dẫn Việt Nam phải chuyển từ thu hút vốn sang làm chủ công nghệ

Thu hút FDI đang giúp công nghiệp bán dẫn Việt Nam mở rộng vị trí trong chuỗi cung ứng, nhưng để tiến vào các công đoạn có giá trị cao, Việt Nam phải hình thành năng lực R&D, sản xuất thử nghiệm và làm chủ các công nghệ phù hợp.
Có nên mua iPhone 18 Pro Max nếu ưu tiên pin khi đi xa?

Có nên mua iPhone 18 Pro Max nếu ưu tiên pin khi đi xa?

iPhone 18 Pro Max phù hợp để cân nhắc khi thời lượng pin và màn hình rộng cùng phục vụ lịch trình đi xa. Số giờ xem video công bố không đại diện cho mọi ngày sử dụng. Người ưu tiên thiết bị nhẹ nên tính cả cách mang máy và phụ kiện trước khi chọn.
iPhone 20 Pro lộ thiết kế kính cong bốn cạnh, màn hình lớn hơn

iPhone 20 Pro lộ thiết kế kính cong bốn cạnh, màn hình lớn hơn

Video rò rỉ mới hé lộ iPhone 20 Pro có thể sở hữu thiết kế kính cong bốn cạnh, viền màn hình siêu mỏng và kích thước hiển thị lớn hơn thế hệ tiền nhiệm.
Bốn giờ dừng bay làm xáo trộn hàng không Mỹ nhiều ngày

Bốn giờ dừng bay làm xáo trộn hàng không Mỹ nhiều ngày

Chỉ hơn 4 giờ dừng cất cánh trên toàn quốc nhưng hậu quả mà Hàng không quốc gia Mỹ phải gánh chịu kéo dài nhiều ngày, khi phải xử lý hệ lụy của hàng nghìn chuyến hủy, máy bay lệch vị trí, tổ bay hết giờ và lượng lớn hành khách bị dồn lại tại các sân bay.
Trung Quốc đưa AI vào trường học: Cuộc thử nghiệm giáo dục quy mô lớn và những thách thức đối với tư duy trẻ em

Trung Quốc đưa AI vào trường học: Cuộc thử nghiệm giáo dục quy mô lớn và những thách thức đối với tư duy trẻ em

Với gần 200 triệu học sinh phổ thông, Trung Quốc đang đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong giáo dục, từ xây dựng bài giảng, hỗ trợ học tập đến phân tích hành vi và theo dõi sức khỏe học sinh. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả bước đầu, các nghiên cứu cũng cảnh báo nguy cơ trẻ em phụ thuộc vào công nghệ, suy giảm khả năng tư duy độc lập và tiếp thu kiến thức một cách thụ động.
Thủ khoa kỳ thi kế toán thuế Hàn Quốc thừa nhận dùng AI để gian lận

Thủ khoa kỳ thi kế toán thuế Hàn Quốc thừa nhận dùng AI để gian lận

Điểm số gần như tuyệt đối trong hai kỳ thi từng khiến dư luận nghi ngờ. Nay, chính thủ khoa kỳ thi quốc gia dành cho những người muốn trở thành kế toán thuế Hàn Quốc đã thừa nhận dùng camera siêu nhỏ và công cụ trí tuệ nhân tạo để gian lận, trong bối cảnh nước này sắp bước vào kỳ thi tuyển sinh đại học đầy áp lực.
Italy phạt Meta 887 triệu USD vì Facebook truy cập ảnh, video người dùng Android

Italy phạt Meta 887 triệu USD vì Facebook truy cập ảnh, video người dùng Android

Meta bị Italy phạt 887 triệu USD do Facebook truy cập thư viện ảnh, video trên thiết bị Android mà không có sự đồng ý cụ thể và đầy đủ thông tin từ người dùng.
Microsoft 365 hoạt động trở lại sau sự cố ảnh hưởng hơn 70 quốc gia

Microsoft 365 hoạt động trở lại sau sự cố ảnh hưởng hơn 70 quốc gia

Microsoft xác nhận khôi phục hoàn toàn các dịch vụ Microsoft 365 sau sự cố gián đoạn diện rộng, ảnh hưởng đến người dùng tại hơn 70 quốc gia.
iPhone 18 lộ cấu hình mới: Dùng chip A20, RAM 9GB nhưng có thể tăng giá 100 USD

iPhone 18 lộ cấu hình mới: Dùng chip A20, RAM 9GB nhưng có thể tăng giá 100 USD

iPhone 18 được dự đoán sử dụng chip A20, RAM 9GB và cắt giảm một số linh kiện để kiểm soát chi phí, nhưng giá bán vẫn có thể tăng thêm 100 USD.
Sự cố dừng cất cánh tại Mỹ phơi bày rủi ro của hạ tầng kiểm soát không lưu

Sự cố dừng cất cánh tại Mỹ phơi bày rủi ro của hạ tầng kiểm soát không lưu

Sự cố khiến hàng ngàn báy bay trên nước Mỹ phải dừng cất cánh toàn quốc trong hơn 4 giờ cho thấy một nghịch lý của hạ tầng kiểm soát không lưu: công nghệ càng kết nối sâu, hậu quả càng lớn nếu các lớp dự phòng cùng phụ thuộc vào một mắt xích. Việt Nam đang rà soát bài học này trong quá trình hiện đại hóa hệ thống quản lý bay.
Sự cố không lưu nước Mỹ làm gián đoạn hàng nghìn chuyến bay

Sự cố không lưu nước Mỹ làm gián đoạn hàng nghìn chuyến bay

Một trục trặc viễn thông tại hệ thống kiểm soát không lưu đã khiến FAA phải dừng toàn bộ chuyến bay khởi hành trên nước Mỹ hơn 4 giờ. Sự cố không lưu xảy ra mới đây tại Mỹ không gây tai nạn nhưng tạo hiệu ứng dây chuyền lớn đối với hãng bay, sân bay, hành khách và hoạt động kinh tế liên quan.
Samsung Galaxy S27 lộ 5 màu sắc mới, nổi bật với đỏ burgundy và xanh navy

Samsung Galaxy S27 lộ 5 màu sắc mới, nổi bật với đỏ burgundy và xanh navy

Loạt hình nền rò rỉ từ phần mềm Galaxy S27 hé lộ 5 tùy chọn màu sắc mới, trong đó đỏ burgundy và xanh navy được dự đoán sẽ tạo điểm nhấn cho dòng điện thoại cao cấp tiếp theo của Samsung.
SpaceX của Elon Musk gây chú ý với kế hoạch rót hơn 74 tỷ USD vào siêu máy tính AI

SpaceX của Elon Musk gây chú ý với kế hoạch rót hơn 74 tỷ USD vào siêu máy tính AI

SpaceX công bố kế hoạch đầu tư hơn 74 tỷ USD để xây dựng hai tổ hợp siêu máy tính tại Mỹ, đánh dấu bước mở rộng mạnh mẽ sang lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI). Đáng chú ý, mảng kinh doanh AI hiện đóng góp hơn một nửa doanh thu của công ty, vượt ra ngoài các hoạt động truyền thống về tên lửa và internet vệ tinh.
Sự cố của Microsoft ảnh hưởng cụ thể đến doanh nghiệp, cơ quan nhà nước ra sao?

Sự cố của Microsoft ảnh hưởng cụ thể đến doanh nghiệp, cơ quan nhà nước ra sao?

Vào ngày hôm nay (13/11) theo giờ Việt Nam, tính theo múi giờ sự kiện bắt đầu từ khoảng chiều tối 12/11 UTC), hệ sinh thái công nghệ khổng lồ của Microsoft đã đối mặt với một đợt gián đoạn dịch vụ diện rộng trên phạm vi toàn cầu.
Google Search nâng cấp AI Gemini 4 Hydrogen, tìm kiếm thông minh và nhanh hơn

Google Search nâng cấp AI Gemini 4 Hydrogen, tìm kiếm thông minh và nhanh hơn

Google bắt đầu triển khai Gemini 4 Hydrogen trên Google Search toàn cầu, giúp công cụ tìm kiếm hiểu câu hỏi phức tạp, xử lý lỗi chính tả và đưa ra câu trả lời trực quan hơn.