Đề xuất xây dựng 15 vùng trồng phát thải thấp để hướng tới Net Zero

Để hiện thực hóa mục tiêu Net Zero và đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe từ thị trường quốc tế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường dự kiến xây dựng ít nhất 15 vùng trồng trọt phát thải thấp trong vòng 10 năm tới. Đây là một phần quan trọng của Đề án sản xuất trồng trọt giảm phát thải giai đoạn 2025-2035, vừa được Bộ tổ chức hội nghị tham vấn sáng 30/7. Đề án được xây dựng trên cơ sở thực trạng đáng lo ngại về lượng phát thải khí nhà kính của Việt Nam.

Theo bà Nguyễn Thị Thu Hương, Cục phó Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, tổng lượng phát thải khí nhà kính của Việt Nam hiện khoảng 454,6 triệu tấn CO2 tương đương, gần gấp đôi so với năm 2010. Trong đó, lĩnh vực nông nghiệp chiếm khoảng 116,51 triệu tấn. Riêng hoạt động trồng trọt, đặc biệt là canh tác lúa và một số loại cây trồng chủ lực khác, cùng với việc đốt phế phụ phẩm nông nghiệp ngoài đồng, chiếm tới 80% tổng phát thải của ngành nông nghiệp. Những con số này cho thấy áp lực rất lớn trong việc tìm kiếm các giải pháp giảm phát thải hiệu quả cho ngành nông nghiệp.

Đề xuất xây dựng 15 vùng trồng phát thải thấp để hướng tới Net Zero.

Đề án sản xuất trồng trọt giảm phát thải đặt ra các mục tiêu đầy tham vọng đến năm 2035. Theo bà Hương, lĩnh vực trồng trọt sẽ đóng góp quan trọng vào mục tiêu chung là giảm 30% tổng lượng phát thải khí metan và giảm ít nhất 10% tổng lượng phát thải khí nhà kính so với năm 2020. Bà nhấn mạnh rằng, nếu không có giải pháp tổng thể và vẫn duy trì các thực hành canh tác cũ, không chỉ môi trường bị ảnh hưởng xấu mà sản xuất nông sản của Việt Nam cũng sẽ đối mặt với nhiều rào cản từ thị trường quốc tế. Các yêu cầu về giảm phát thải, chứng nhận bền vững và truy xuất dấu vết carbon ngày càng trở nên khắt khe, đòi hỏi nông sản Việt phải thay đổi để giữ vững và mở rộng thị phần.

Cụ thể hóa mục tiêu, đề án dự kiến triển khai ít nhất 15 mô hình sản xuất giảm phát thải tại các vùng sinh thái khác nhau trên cả nước. Đồng thời, sẽ thí điểm ít nhất 5 mô hình canh tác có khả năng phát triển tín chỉ carbon đáp ứng được yêu cầu của các tổ chức quốc tế. Việc này mở ra cơ hội mới để nông dân và doanh nghiệp không chỉ giảm tác động môi trường mà còn có thể tạo ra nguồn thu từ việc bán tín chỉ carbon. Ngoài ra, đề án cũng đặt ra mục tiêu xây dựng và ban hành ít nhất 5 gói kỹ thuật sản xuất giảm phát thải áp dụng cho 5 cây trồng chủ lực của Việt Nam. Một phần quan trọng khác là hình thành cơ sở dữ liệu phát thải trong trồng trọt theo từng loại cây trồng, vùng sinh thái, kết nối đồng bộ với Hệ thống đăng ký quốc gia để quản lý hiệu quả hơn.

Bên cạnh các mục tiêu về mô hình và kỹ thuật, đề án còn đặc biệt chú trọng đến yếu tố con người. Dự kiến, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ tổ chức đào tạo, tập huấn về kỹ thuật, chính sách, nâng cao nhận thức chung và cung cấp công cụ đo phát thải cho tối thiểu 3.000 cán bộ kỹ thuật cơ sở, khuyến nông, nông dân và doanh nghiệp trên toàn quốc. Việc nâng cao năng lực cho đội ngũ này là yếu tố then chốt để các giải pháp giảm phát thải có thể được áp dụng rộng rãi và hiệu quả trên thực tế.

Cơ quan soạn thảo kỳ vọng, khi đề án được thực hiện, việc áp dụng các kỹ thuật tiên tiến như tưới ngập khô xen kẽ (AWD) trong canh tác lúa, quản lý phân bón hợp lý, và sử dụng vật tư có nguồn gốc sinh học sẽ giúp giảm chi phí đầu vào từ 5% đến 15% so với canh tác thông thường. Không chỉ vậy, việc sản xuất theo hướng giảm phát thải, có truy xuất nguồn gốc carbon và chứng nhận môi trường sẽ mở ra cánh cửa tiếp cận các thị trường có giá trị cao như EU, Nhật Bản, và Bắc Mỹ, với giá bán nông sản có thể tăng từ 10% đến 25%. Đây là lợi ích kép mà đề án mang lại, vừa giúp bảo vệ môi trường, vừa nâng cao giá trị kinh tế cho người nông dân.