Đề xuất nhiều khoản thu nhập không phải đóng bảo hiểm xã hội

Bảo hiểm xã hội Việt Nam vừa đưa ra ý kiến về dự thảo nghị định và thông tư hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội, trong đó đề xuất nhiều khoản thu nhập không thuộc diện đóng bảo hiểm xã hội. Theo cơ quan này, hiện nay các doanh nghiệp chi trả cho người lao động nhiều khoản phụ cấp và khoản bổ sung với các tên gọi đa dạng, thậm chí khác biệt theo từng vùng miền, dẫn đến khó khăn trong xác định căn cứ đóng bảo hiểm xã hội. Do đó, việc bổ sung danh mục các khoản không phải đóng bảo hiểm xã hội sẽ giúp quá trình thực hiện thuận lợi và minh bạch hơn.

Cụ thể, tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc sẽ không bao gồm các chế độ phúc lợi khác như tiền thưởng theo quy định của Bộ luật Lao động, tiền thưởng sáng kiến, tiền ăn giữa ca, các khoản hỗ trợ xăng xe, điện thoại, đi lại, nhà ở, tiền giữ trẻ, nuôi con nhỏ, cũng như hỗ trợ khi người lao động có thân nhân tử vong, có người thân kết hôn, sinh nhật, trợ cấp khi gặp hoàn cảnh khó khăn do tai nạn lao động hoặc bệnh nghề nghiệp. Ngoài ra, các khoản hỗ trợ và trợ cấp khác nếu được ghi thành mục riêng trong hợp đồng lao động theo quy định của pháp luật lao động cũng không thuộc diện đóng bảo hiểm xã hội.

Đề xuất nhiều khoản thu nhập không phải đóng bảo hiểm xã hội

Từ ngày 1/7/2025, Luật Bảo hiểm xã hội 2024 chính thức có hiệu lực, quy định mức đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc gồm 3% tiền lương đóng vào quỹ ốm đau và thai sản, 22% vào quỹ hưu trí và tử tuất. Đối với bảo hiểm xã hội tự nguyện, tỷ lệ đóng là 22% thu nhập làm căn cứ đóng bảo hiểm vào quỹ hưu trí và tử tuất. Theo quy định tại Luật Bảo hiểm xã hội 2024, Nghị định 58/2020 và Quyết định 595/2017 của Bảo hiểm xã hội Việt Nam, tỷ lệ đóng bảo hiểm xã hội năm 2025 đối với doanh nghiệp và người lao động được xác định như sau: đối với lao động người Việt Nam, tổng tỷ lệ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc là 32%, trong đó doanh nghiệp đóng 21,5%, bao gồm 14% vào quỹ hưu trí, 3% vào quỹ ốm đau - thai sản, 0,5% vào quỹ tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp, 1% vào quỹ bảo hiểm thất nghiệp và 3% bảo hiểm y tế; người lao động đóng 10,5%, bao gồm 8% vào quỹ hưu trí, 1% vào quỹ bảo hiểm thất nghiệp và 1,5% bảo hiểm y tế. Đối với lao động người nước ngoài, tỷ lệ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc là 30%. Riêng doanh nghiệp hoạt động trong các ngành nghề có nguy cơ cao về tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, nếu đủ điều kiện và có văn bản đề nghị được Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội chấp thuận, có thể đóng quỹ bảo hiểm tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp với mức thấp hơn là 0,3%.

Như vậy, tỷ lệ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc năm 2025 của người lao động Việt Nam được xác định là 10,5%. Công thức tính mức tiền đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc của người lao động được xác định theo công thức: mức tiền đóng bảo hiểm xã hội bằng 10,5% nhân với mức tiền lương tháng đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc. Mức tiền lương tháng này bao gồm tiền lương theo công việc hoặc chức danh, phụ cấp lương cùng nhiều khoản bổ sung khác được thỏa thuận và trả trong mỗi kỳ lương. Trong trường hợp người lao động ngừng việc nhưng vẫn hưởng tiền lương tháng bằng hoặc cao hơn mức lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội tối thiểu, thì mức đóng vẫn được xác định theo số tiền lương thực nhận trong thời gian ngừng việc. Mức lương đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc không được thấp hơn mức lương tối thiểu vùng tại thời điểm đóng đối với người lao động làm công việc hoặc chức danh giản đơn trong điều kiện lao động bình thường.

Bắt đầu từ năm 2025, mức lương tối thiểu vùng đóng bảo hiểm xã hội được áp dụng theo Nghị định 74/2024/NĐ-CP, cụ thể: vùng 1 là 4.960.000 đồng, vùng 2 là 4.410.000 đồng, vùng 3 là 3.860.000 đồng và vùng 4 là 3.450.000 đồng. Quy định này nhằm đảm bảo mức đóng bảo hiểm xã hội hợp lý và phù hợp với điều kiện kinh tế của từng khu vực, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp và người lao động thực hiện nghĩa vụ bảo hiểm xã hội một cách minh bạch, hiệu quả.