Hoạt động khai thác cát, sỏi trên địa bàn tỉnh Lào Cai thời gian qua tập trung chủ yếu dọc lưu vực sông Hồng, sông Chảy cùng nhiều tuyến sông, suối lớn. Đây là nguồn vật liệu quan trọng phục vụ xây dựng hạ tầng, phát triển đô thị và các công trình giao thông trọng điểm của địa phương.
Tuy nhiên, cùng với nhu cầu vật liệu xây dựng tăng cao, nguy cơ khai thác vượt công suất, thất thoát tài nguyên, tác động dòng chảy và mất an toàn giao thông đường thủy cũng đặt ra nhiều áp lực đối với công tác quản lý nhà nước.
Qua kiểm tra thực tế, nhiều điểm mỏ vẫn tồn tại các vi phạm như chưa hoàn thiện thủ tục thuê đất, chưa lắp đặt trạm cân kiểm soát sản lượng, thiếu bến thủy nội địa theo quy định hoặc có dấu hiệu khai thác vượt phạm vi được cấp phép.
 |
| Lực lượng cảnh sát giao thông tăng cường kiểm tra các bến, bãi (Ảnh: Đinh Thùy/TTXVN) |
Trước thực trạng này, UBND tỉnh Lào Cai đã ban hành Văn bản số 2916/UBND-KT yêu cầu tăng cường quản lý hoạt động khai thác, tập kết, vận chuyển và kinh doanh khoáng sản trên địa bàn.
Đáng chú ý, tỉnh Lào Cai quyết định tạm dừng hoạt động đối với 13 điểm mỏ cát chưa hoàn thiện đầy đủ các điều kiện pháp lý và hạ tầng kỹ thuật bắt buộc. Theo chỉ đạo, các đơn vị chỉ được phép hoạt động trở lại sau khi hoàn tất việc khắc phục tồn tại và được cơ quan chức năng kiểm tra, xác nhận đủ điều kiện bằng văn bản.
Động thái này được đánh giá là bước siết quản lý mạnh tay của tỉnh Lào Cai nhằm đưa hoạt động khai thác khoáng sản đi vào nền nếp, minh bạch hóa sản lượng khai thác, hạn chế thất thu ngân sách và giảm thiểu nguy cơ tác động tiêu cực đến môi trường sinh thái.
Theo thống kê, toàn tỉnh Lào Cai hiện có hơn 180 điểm mỏ cát, sỏi; trong đó 36 điểm mỏ còn hiệu lực khai thác. Việc tăng cường kiểm soát từ khâu khai thác đến vận chuyển và tiêu thụ đang được tỉnh đặt trong yêu cầu quản trị chặt chẽ hơn, nhất là trong bối cảnh Luật Khoáng sản và các quy định liên quan ngày càng siết trách nhiệm doanh nghiệp.
Ghi nhận tại các điểm mỏ trên sông Hồng thuộc địa bàn xã Quy Mông của Công ty TNHH Mạnh Lâm Yên Bái cho thấy, doanh nghiệp đã nghiêm túc chấp hành yêu cầu tạm dừng hoạt động, di chuyển toàn bộ phương tiện khai thác về khu vực tập kết và triển khai lắp đặt hệ thống trạm cân kiểm soát sản lượng theo quy định.
Một số doanh nghiệp khai thác khoáng sản cho biết việc tạm dừng hoạt động trong thời gian dài, đặc biệt trước mùa mưa lũ, ảnh hưởng đáng kể đến dòng tiền, chi phí duy trì nhân công và kế hoạch kinh doanh. Tuy nhiên, đa số doanh nghiệp đều bày tỏ đồng thuận với chủ trương tăng cường quản lý của tỉnh, đồng thời kiến nghị cơ quan chức năng sớm hướng dẫn cụ thể các quy định mới để doanh nghiệp hoàn thiện thủ tục, ổn định hoạt động.
Song song với công tác quản lý mỏ, lực lượng Cảnh sát đường thủy Công an tỉnh Lào Cai cũng tăng cường tuần tra, kiểm soát trên các tuyến sông trọng điểm.
Từ đầu năm 2026 đến nay, Đội Cảnh sát đường thủy số 2 đã tổ chức 213 tổ tuần tra với hơn 1.272 lượt cán bộ, chiến sĩ tham gia; kiểm tra 1.437 lượt phương tiện và xử lý 59 trường hợp vi phạm liên quan đến hoạt động vận tải, khai thác khoáng sản đường thủy. Tổng số tiền xử phạt vi phạm hành chính ước đạt khoảng 315 triệu đồng.
Theo Trung tá Phùng Nguyên Ngọc, Phó Đội trưởng phụ trách Đội Cảnh sát đường thủy số 2, đến nay các bến bãi thuộc diện tạm dừng đều cơ bản chấp hành nghiêm yêu cầu của tỉnh, hoàn thành lắp đặt trạm cân và dừng hoạt động chờ quyết định tiếp theo.
Trong khi đó, ông Lưu Đức Cường, Trưởng phòng Khoáng sản, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lào Cai cho biết hiện nhiều doanh nghiệp đã hoàn thành khắc phục tồn tại và gửi hồ sơ báo cáo về cơ quan chức năng. Sở đang phối hợp kiểm tra thực tế hệ thống trạm cân, rà soát toàn bộ điều kiện kỹ thuật trước khi tham mưu UBND tỉnh xem xét cho phép hoạt động trở lại.
Việc kiên quyết tạm dừng các điểm mỏ chưa đủ điều kiện cho thấy quyết tâm của tỉnh Lào Cai trong việc xây dựng môi trường khai thác khoáng sản minh bạch, an toàn và bền vững hơn. Đây không chỉ là giải pháp siết kỷ cương quản lý tài nguyên mà còn là bước đi cần thiết nhằm cân bằng giữa phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường và lợi ích lâu dài của địa phương.
