Theo UBND xã Suối Kiết, thời gian gần đây, hoạt động khai thác cát trái phép có dấu hiệu diễn biến phức tạp. Các đối tượng thường lợi dụng thời điểm ban đêm, rạng sáng, khu vực giáp ranh, tuyến kênh, suối và những nơi ít người qua lại để thực hiện hành vi khai thác, vận chuyển cát trái phép.
Tình trạng này không chỉ gây thất thoát tài nguyên khoáng sản mà còn tác động trực tiếp đến môi trường tự nhiên. Việc hút cát trái phép có thể làm thay đổi dòng chảy, gia tăng nguy cơ sạt lở, ảnh hưởng hệ sinh thái ven sông, suối, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ mất an ninh trật tự tại địa phương.
Để chấn chỉnh tình trạng trên, UBND xã Suối Kiết giao Phòng Kinh tế chủ trì, phối hợp với Công an xã tăng cường kiểm tra, rà soát các khu vực có nguy cơ phát sinh khai thác khoáng sản trái phép. Các bãi tập kết vật liệu xây dựng cũng được đưa vào diện theo dõi nhằm kịp thời phát hiện, xử lý cát không rõ nguồn gốc.
 |
| Ông Nguyễn Trọng Vân (bên trái), Chủ tịch UBND Xã Suối Kiết. |
Công an xã được giao đẩy mạnh tuần tra, kiểm soát vào các khung giờ ban đêm, rạng sáng; tập trung xử lý nghiêm các trường hợp sử dụng phương tiện cơ giới để khai thác, vận chuyển cát trái phép. Đối với các trường hợp vi phạm nhiều lần hoặc có dấu hiệu nghiêm trọng, lực lượng chức năng sẽ củng cố hồ sơ để đề xuất xử lý theo quy định pháp luật.
Bên cạnh biện pháp kiểm tra, xử lý, chính quyền xã cũng đề cao vai trò của cộng đồng dân cư. Ban điều hành các thôn được yêu cầu tăng cường tuyên truyền, vận động người dân nâng cao ý thức bảo vệ tài nguyên, môi trường; chủ động phát hiện, tố giác các hành vi vi phạm. Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Suối Kiết cùng các đoàn thể được đề nghị phối hợp tuyên truyền, phát huy vai trò giám sát của người dân ngay từ cơ sở.
Từ câu chuyện Suối Kiết có thể thấy, quản lý khoáng sản không chỉ là nhiệm vụ của cấp tỉnh hay các lực lượng chuyên ngành, mà cần được triển khai chặt chẽ đến từng địa bàn xã, thôn. Đặc biệt trong mùa mưa, nguy cơ khai thác cát trái phép thường gia tăng do mực nước thay đổi, địa hình phức tạp và việc kiểm tra, phát hiện gặp nhiều khó khăn hơn.
Ở quy mô toàn tỉnh, Lâm Đồng là địa phương có nguồn tài nguyên khoáng sản đa dạng với hơn 30 loại khoáng sản có giá trị như bô xít, wolfram, antimon, cùng nhiều loại vật liệu xây dựng thông dụng như đá granit, bazan, cát. Đây là nguồn lực quan trọng phục vụ phát triển công nghiệp, xây dựng hạ tầng và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế địa phương.
 |
| Một mỏ đá trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng. Ảnh: Minh họa |
Tuy nhiên, đi cùng tiềm năng là áp lực lớn trong công tác quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường. Thực tế thời gian qua cho thấy, tình trạng khai thác khoáng sản trái phép tại một số khu vực vẫn diễn biến phức tạp, với các thủ đoạn như hoạt động vào ban đêm, lợi dụng địa hình hiểm trở, khai thác ngoài phạm vi cho phép, lấn ranh mỏ, hạ thấp cao trình hoặc lợi dụng cải tạo mặt bằng để tận thu khoáng sản.
Những hành vi này không chỉ gây thất thoát tài nguyên mà còn kéo theo nhiều hệ lụy như sạt lở đất, biến dạng địa hình, ô nhiễm nguồn nước, suy giảm hệ sinh thái tự nhiên và gia tăng nguy cơ mất an toàn môi trường tại khu vực khai thác.
Theo thống kê trong năm 2025 và quý I/2026, lực lượng chức năng tỉnh Lâm Đồng đã phát hiện, xử lý 203 vụ vi phạm với 261 đối tượng liên quan đến lĩnh vực tài nguyên, khoáng sản; khởi tố 4 vụ án với 3 bị can. Cơ quan chức năng cũng xử phạt hành chính 111 vụ với 149 đối tượng, thu nộp ngân sách nhà nước hơn 860 triệu đồng và buộc nộp lại hơn 414 triệu đồng thu lợi bất hợp pháp.
Không chỉ trên đất liền, công tác kiểm tra tại các tuyến đường thủy nội địa cũng được tăng cường nhằm ngăn chặn hoạt động khai thác, vận chuyển cát trái phép. Lực lượng chức năng đã tổ chức 538 lượt tuần tra, kiểm soát; kịp thời phát hiện, yêu cầu tháo dỡ nhiều thiết bị hút cát trái phép và xử lý các trường hợp vận chuyển khoáng sản không rõ nguồn gốc.
Về cơ sở pháp lý, Luật Địa chất và Khoáng sản năm 2024 cùng Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 đặt ra yêu cầu hoạt động khai thác khoáng sản phải tuân thủ nghiêm các quy định về đánh giá tác động môi trường, phục hồi môi trường sau khai thác và sử dụng tài nguyên tiết kiệm, hiệu quả. Đây là nền tảng quan trọng để các địa phương tăng cường kiểm tra, giám sát, xử lý nghiêm các hành vi khai thác trái phép, gây ảnh hưởng đến môi trường và đời sống người dân.
Trong bối cảnh nhu cầu vật liệu xây dựng phục vụ phát triển hạ tầng ngày càng tăng, nếu không kiểm soát chặt, hoạt động khai thác cát, đá, khoáng sản trái phép có thể gây ra nhiều hệ lụy lâu dài. Do đó, việc Suối Kiết chủ động siết quản lý trong mùa mưa là bước đi cần thiết, góp phần ngăn chặn vi phạm từ sớm, từ xa, không để hình thành các “điểm nóng” về khai thác cát trái phép.
