Trong bối cảnh xã hội ngày càng phát triển, việc tham gia Bảo hiểm xã hội (BHXH) không chỉ là quyền lợi mà còn là nghĩa vụ của mỗi cá nhân và doanh nghiệp. BHXH đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo an sinh xã hội, đặc biệt là chế độ hưu trí, giúp người lao động có nguồn thu nhập ổn định khi về già.
Ngoài ra, việc thu hồi nợ BHXH từ các doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn, do nhiều nguyên nhân như tình hình tài chính khó khăn của doanh nghiệp, sự thiếu hụt thông tin, hoặc thậm chí là sự chây ỳ trong việc thực hiện nghĩa vụ. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi của người lao động mà còn gây ra những hệ lụy nghiêm trọng cho hệ thống an sinh xã hội.
Nâng cao nhận thức và tìm ra giải pháp hiệu quả, đảm bảo quyền lợi cho người lao động và sự phát triển bền vững của hệ thống BHXH.
Đích đến cuối cùng của việc tham gia BHXH là để có chế độ hưu trí
Bàn về vấn đề này, theo ông Trần Dũng Hà - Phó Giám đốc BHXH TP. Hồ Chí Minh cho biết, mục tiêu của việc tham gia BHXH, đích đến cuối cùng là để có được chế độ hưu trí, còn việc hưởng BHXH một lần là cá biệt, dành cho một số trường hợp bất khả kháng như đi định cư nước ngoài, thời gian đóng BHXH chưa đủ 20 năm, mắc bệnh hiểm nghèo… Những trường hợp cá biệt như vậy thì giải quyết cho hưởng BHXH một lần, còn lại thì tiến tới chế độ hưu trí.
 |
| Ông Trần Dũng Hà - Phó Giám đốc BHXH TP. Hồ Chí Minh |
“Vì trong luật hiện nay (Luật BHXH năm 2014), chúng ta đã cam kết với người lao động rồi, khi anh tham gia và có nhu cầu thì cho rút BHXH một lần sau 12 tháng không có việc làm. Còn từ khi luật sửa đổi có hiệu lực, khi anh nghỉ việc thì sẽ không được rút BHXH một lần, trừ một số trường hợp cá biệt như trên. Như vậy, tôi nghĩ sẽ giải quyết được dứt điểm tình trạng chọn hưởng BHXH một lần"- ông Hà nói.
Ông Trần Dũng Hà nhấn mạnh việc quy định hưởng BHXH một lần theo phương án một là đúng nhưng nhà nước cũng nên cân nhắc có thêm các chế độ hỗ trợ người lao động.
"Người lao động sau khi nghỉ việc, hưởng trợ cấp thất nghiệp cũng không đủ trang trải cuộc sống của họ thì cũng rất khó. Nếu chúng ta dừng chế độ BHXH một lần thì cũng nên có những chính sách hỗ trợ thêm cho người lao động". Ông Hà cho rằng giải pháp cho người lao động được vay tiền để giải quyết khó khăn tài chính, mức vay có thể tính trên cơ sở mức hưởng trợ cấp BHXH một lần dự kiến mà người lao động được nhận và lãi suất ở mức chấp nhận được. Khi có việc làm, người lao động mới phải trả khoản tiền đó.
Ông Hà cho rằng: "Khi đó, người lao động sẽ không rời hệ thống, mục tiêu cuối cùng của chúng ta là chế độ hưu trí sẽ đạt được".
 |
| Mục tiêu của việc tham gia BHXH, đích đến cuối cùng là để có được chế độ hưu trí |
Khó khăn trong thu hồi nợ BHXH
Theo báo cáo thống kê cho thấy, đến nay đang có hơn 59.000 doanh nghiệp (DN) tại TP. HCM nợ BHXH 3 tháng trở lên với số tiền hơn 4.500 tỷ đồng. Điều này đã ảnh hưởng trực tiếp đến hơn 800.000 người lao động (NLĐ). Tình trạng chậm nộp, chậm đóng BHXH đã xâm phạm quyền và làm suy giảm đi niềm tin của NLĐ. Nguyên nhân gốc rễ của vấn đề này không chỉ nằm ở khó khăn kinh tế mà còn xuất phát từ sự thiếu trách nhiệm của một số DN trong việc thực hiện nghĩa vụ pháp lý với NLĐ.
Về phía cơ quan BHXH, Phó Giám đốc BHXH TP. HCM - ông Trần Dũng Hà cho biết, tình trạng nợ BHXH tại TP. HCM vẫn diễn biến phức tạp. Trong đó, nguyên nhân chính là do ý thức chấp hành pháp luật của một số DN chưa cao; một số DN cố tình trốn đóng, chậm đóng, chiếm dụng quỹ BHXH. Bên cạnh đó, kinh tế thành phố đang dần phục hồi nhưng vẫn còn tiểm ẩn những khó khăn ở một số lĩnh vực nên DN chưa tìm được hướng đi mới, đúng để đảm bảo kinh doanh có lợi nhuận…
 |
| Tình trạng chậm nộp, chậm đóng BHXH đã xâm phạm quyền và làm suy giảm đi niềm tin của NLĐ |
Phân tích số nợ BHXH, BHYT, BH thất nghiệp toàn Thành phố tính đến thời điểm gần nhất (hết 31/10) là 5.206 tỷ đồng chiếm tỷ lệ là 5,54% so với kế hoạch thu của BHXH Việt Nam giao, ông Hà cho hay, dự kiến đến cuối năm với việc nỗ lực tập trung toàn lực, số nợ BHXH trên địa bàn TP. HCM dự kiến sẽ được kéo giảm xuống còn khoảng 3.600 tỉ đồng.
Phó Giám đốc BHXH TP. HCM cũng chia sẻ thêm: “Đặc biệt là các giải pháp đã thực hiện có hiệu quả gần đây như phối hợp cơ quan Thuế chia sẻ, rà soát dữ liệu thuế thu nhập cá nhân với việc đóng BHXH cho NLĐ tại các DN. Quản lý chặt chẽ, kịp thời phát hiện những DN trốn đóng, đóng không đủ số người, số tiền, quá trình đóng làm ảnh hưởng đến quyền lợi của người tham gia. Đồng thời chủ động phối hợp với các Sở, ngành, địa phương triển khai kế hoạch công tác thanh tra kiểm tra hàng năm; tích cực, chủ động phối hợp với Sở Lao động, Thương binh và Xã hội thanh kiểm tra liên ngành việc chấp hành pháp luật về lao động, BHXH, BHYT cho NLĐ. Cơ quan BHXH cũng phối hợp chặt chẽ với Ban Quản lý các Khu chế xuất công nghiệp; Khu Công nghệ cao; Liên đoàn lao động TP. HCM trong việc đôn đốc, nhắc nhở các DN nợ đóng BHXH, BHYT, bảo hiểm thất nghiệp…”
“Từ nay đến cuối năm, BHXH TP. HCM sẽ tiếp tục tập trung rà soát với cơ quan Thuế để kịp thời phát hiện lao động chưa tham gia BHXH, đảm bảo các DN tuân thủ đầy đủ nghĩa vụ đóng BHXH. Đồng thời, tăng cường thanh tra và kiểm tra các DN vi phạm nhằm chấn chỉnh và xử phạt vi phạm hành chính theo đúng quy định pháp luật và đảm bảo quyền lợi cho NLĐ. Bên cạnh đó, đẩy mạnh hướng dẫn cài đặt và phát triển ứng dụng VssID nhằm giúp NLĐ có thể tự kiểm tra việc đóng BHXH của DN cho mình có đầy đủ không”- ông Trần Dũng Hà nhấn mạnh.
