Việc thiếu quy định về ngưỡng nợ tối thiểu đối với nhóm bỏ địa chỉ kinh doanh thời gian qua đã vô tình siết chặt cả những trường hợp phát sinh khoản nợ rất nhỏ do sai sót kỹ thuật hoặc chậm cập nhật dữ liệu.
Theo số liệu thống kê từ Cục Thuế, hiện cả nước có khoảng 963.500 tổ chức nộp thuế ở trạng thái không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký nhưng còn nợ thuế, bao gồm 325.500 doanh nghiệp và 638.000 hộ kinh doanh.
Giải tỏa áp lực từ những khoản nợ "kỹ thuật"
Qua tổng hợp dữ liệu quản lý, cơ quan thuế ghi nhận một nghịch lý: trên 50% người nộp thuế thuộc trạng thái không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký có số tiền thuế nợ dưới 1 triệu đồng. Dù chiếm số lượng hằng trăm nghìn người, song tổng số nợ của toàn bộ nhóm này lại chỉ cấu thành khoảng 0,2% tổng số nợ thuế của nhóm đối tượng bỏ địa chỉ kinh doanh.
 |
| Nếu đề xuất ngưỡng tạm hoãn xuất cảnh 1 triệu đồng được thông qua, sẽ có gần 482.000 người nộp thuế sẽ được gỡ bỏ lệnh tạm hoãn xuất cảnh (Ảnh minh họa). |
Chính vì vậy, quy định mới trong dự thảo sẽ điều chỉnh biện pháp tạm hoãn xuất cảnh tập trung vào nhóm đối tượng có rủi ro cao.
Các đối tượng này bao gồm: cá nhân kinh doanh, chủ hộ kinh doanh, chủ sở hữu hưởng lợi của doanh nghiệp, người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã không còn hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký mà còn nợ thuế từ 1 triệu đồng trở lên. Biện pháp hoãn xuất cảnh chỉ áp dụng khi đã quá thời hạn 30 ngày kể từ ngày cơ quan thuế ban hành thông báo nhắc nhở nhưng đối tượng vẫn chưa hoàn thành nghĩa vụ.
Tham chiếu ngưỡng cấm xuất cảnh nợ thuế của các quốc gia
Để đưa ra đề xuất này, Cục Thuế đã tiến hành nghiên cứu, đánh giá dựa trên cơ sở tổng kết thực tiễn thi hành Nghị định số 49/2025 và tiếp thu thông lệ quốc tế:
Trung Quốc: Áp dụng ngưỡng cấm xuất cảnh đối với người đại diện pháp luật của doanh nghiệp nợ thuế từ 200.000 NDT đối với tổ chức và 30.000 NDT đối với cá nhân. Tuy nhiên, nước này không có ngưỡng cho diện bỏ địa chỉ kinh doanh và không có cơ chế cảnh báo trước 30 ngày.
Indonesia: Ngưỡng cấm xuất cảnh là từ 100 triệu Rupiah trở lên (khoảng hơn 150 triệu VNĐ) đi kèm điều kiện doanh nghiệp bỏ địa chỉ, không phản hồi lệnh cưỡng chế hoặc có dấu hiệu tẩu tán tài sản.
Mỹ: Áp dụng ngưỡng nợ thuế từ 50.000 USD trở lên (bao gồm cả phạt và lãi) để từ chối cấp hoặc thu hồi hộ chiếu.
Malaysia và Đài Loan (Trung Quốc): Malaysia áp ngưỡng nợ từ 10.000 MYR (khoảng 2.000 USD); trong khi Đài Loan quy định ngưỡng 2 triệu Đài tệ (khoảng 1,57 tỷ đồng) để áp lệnh hoãn xuất nhập cảnh.
Các nước khác: Ấn Độ và Philippines áp dụng linh hoạt cho các khoản nợ lớn hoặc nghi ngờ trốn thuế; riêng Philippines không quy định một con số cụ thể.
Nhìn lại 4 nhóm đối tượng nợ thuế bị hoãn xuất cảnh theo quy định hiện hành
Bên cạnh đề xuất sửa đổi cho nhóm bỏ địa chỉ kinh doanh, Nghị định số 49/2025 của Chính phủ vẫn đang duy trì hiệu lực áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh chặt chẽ đối với 4 nhóm đối tượng cụ thể sau:
Nhóm 1: Cá nhân kinh doanh, chủ hộ kinh doanh thuộc diện bị cưỡng chế thi hành quyết định hành chính về quản lý thuế có số tiền thuế nợ từ 50 triệu đồng trở lên và thời gian nợ quá hạn quy định trên 120 ngày.
Nhóm 2: Cá nhân là người đại diện theo pháp luật của các doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã bị cưỡng chế có số tiền thuế nợ từ 500 triệu đồng trở lên và đã quá thời hạn nộp trên 120 ngày.
Nhóm 3: Cá nhân kinh doanh, chủ hộ kinh doanh, người đại diện pháp luật của doanh nghiệp, hợp tác xã không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký có số tiền nợ thuế quá hạn (đang được đề xuất áp ngưỡng 1 triệu đồng) sau 30 ngày kể từ khi có thông báo của cơ quan quản lý thuế mà chưa hoàn thành nghĩa vụ.
Nhóm 4: Người Việt Nam xuất cảnh để định cư ở nước ngoài, người Việt Nam định cư ở nước ngoài, hoặc người nước ngoài trước khi xuất cảnh từ Việt Nam còn nợ các khoản thuế quá thời hạn nộp theo quy định.
Việc hoàn thiện dự thảo lần này được kỳ vọng sẽ cân bằng hài hòa giữa mục tiêu chống thất thu ngân sách quốc gia và tạo điều kiện thuận lợi cho các hoạt động di chuyển, giao thương chính đáng của công dân và cộng đồng doanh nghiệp trong bối cảnh kinh tế năm 2026.
