6 việc cần làm ngay để không mất tiền oan vì thuế TNCN 2026

21/05/2026 09:18

Thuế

Thuế TNCN 2026 thay đổi biểu thuế và mức giảm trừ gia cảnh. Người lao động cần kiểm tra phiếu lương, người phụ thuộc và hồ sơ quyết toán để tránh nộp thừa thuế

6 việc cần làm ngay

Hạn tự quyết toán thuế TNCN năm 2025 đã kết thúc ngày 4/5/2026. Nhưng việc theo dõi thuế năm 2026 cần bắt đầu ngay từ bây giờ. Kỳ tính thuế 2026 đã chạy được 5 tháng, và mọi sai sót tích lũy lúc này sẽ chỉ lộ ra khi quyết toán đầu năm sau, khi đó việc khắc phục đã muộn và phức tạp hơn nhiều.

Hai mốc thời gian quyết định mọi phép tính

Luật Thuế TNCN số 109/2025/QH15 có hiệu lực thi hành từ 1/7/2026. Nhưng tiền lương của bạn không chờ đến tháng 7 mới áp luật mới. Theo khoản 2 Điều 29 của Luật, các quy định về tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú áp dụng từ kỳ tính thuế 2026, tức từ 1/1/2026. Mức giảm trừ gia cảnh mới theo Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15 thậm chí có hiệu lực thi hành ngay từ 1/1/2026.

Văn bản	Hiệu lực thi hành	Áp dụng cho tiền lương từ
Luật Thuế TNCN số 109/2025/QH15	1/7/2026	1/1/2026
Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15	1/1/2026	1/1/2026

Cả hai văn bản đều quy về một thời điểm cần ghi nhớ: tháng 1/2026. Cục Thuế đã khẳng định lại nguyên tắc này tại Công văn 1296/CT-NVT ngày 4/3/2026. Doanh nghiệp chưa cập nhật biểu mới cho kỳ tính thuế 2026 cần rà soát lại để bảo đảm đúng quy định.

Việc thứ nhất: tự kiểm tra phiếu lương

Mở phiếu lương tháng gần nhất và đối chiếu theo công thức: Thu nhập tính thuế = Lương gross – Bảo hiểm bắt buộc (10,5% nếu chưa chạm trần) – Giảm trừ bản thân 15,5 triệu – Giảm trừ người phụ thuộc (6,2 triệu × số người).

Sau đó áp công thức rút gọn:

Thu nhập tính thuế (TNTT)/tháng	Thuế suất	Số trừ nhanh	Công thức tính thuế
Đến 10 triệu	5%	0	TNTT × 5%
Trên 10 – 30 triệu	10%	0,5 triệu	TNTT × 10% – 0,5 triệu
Trên 30 – 60 triệu	20%	3,5 triệu	TNTT × 20% – 3,5 triệu
Trên 60 – 100 triệu	30%	9,5 triệu	TNTT × 30% – 9,5 triệu
Trên 100 triệu	35%	14,5 triệu	TNTT × 35% – 14,5 triệu

Số tự tính phải bằng dòng “thuế TNCN tạm khấu trừ” trên phiếu lương. Nếu có chênh lệch đáng kể, cần kiểm tra lại cách tính, dữ liệu giảm trừ, mức bảo hiểm và cách làm tròn số. Hai biểu hiện thường gặp khi phần mềm chưa cập nhật: vẫn dùng các mốc của biểu cũ (5 – 10 – 18 – 32 – 52 – 80 triệu, gồm sáu ngưỡng tương ứng bảy bậc), hoặc đã đổi mốc nhưng chưa cập nhật các hằng số trừ mới.

Việc thứ hai: đăng ký đủ người phụ thuộc theo thủ tục mới

Một người phụ thuộc quên đăng ký đồng nghĩa với mất giảm trừ 6,2 triệu/tháng, tức 74,4 triệu/năm bị bỏ ngoài giảm trừ.

Từ 14/2/2026, thủ tục đăng ký người phụ thuộc đã được đơn giản hóa theo Nghị định 373/2025/NĐ-CP và Quyết định 216/QĐ-BTC. Các mẫu 07/ĐK-NPT-TNCN và 07/THĐK-NPT-TNCN cũ đã bị bãi bỏ. Việc đăng ký nay được gộp vào thủ tục đăng ký thuế lần đầu tại Mục 9.2 Phụ lục I của Nghị định 373/2025/NĐ-CP. Người lao động không phải nộp hồ sơ riêng, nhưng vẫn phải kê khai đầy đủ và lưu giữ hồ sơ chứng minh khi cơ quan thuế yêu cầu.

Đối tượng người phụ thuộc theo Điều 9 Thông tư 111/2013/TT-BTC: con dưới 18 tuổi; con từ 18 tuổi đang học đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp; vợ/chồng, cha mẹ ngoài tuổi lao động hoặc không có khả năng lao động (thu nhập bình quân không vượt 1 triệu/tháng); cá nhân khác không nơi nương tựa mà người nộp thuế trực tiếp nuôi dưỡng.

Hành động cụ thể: mở ứng dụng eTax Mobile, vào mục “Người phụ thuộc”, đối chiếu với hoàn cảnh thật. Nếu thiếu, đăng ký qua ứng dụng eTax Mobile, Cổng thuế điện tử thuedientu.gdt.gov.vn, hoặc bộ phận nhân sự. Riêng nhóm “người phụ thuộc khác” (ông bà, anh chị em, cháu ruột) phải hoàn tất đăng ký chậm nhất ngày 31/12 của năm tính thuế.

Việc thứ ba: tối ưu thuế hợp pháp

4 cách giảm thuế phải nộp mà pháp luật cho phép, có căn cứ trong Luật Thuế TNCN và các văn bản hướng dẫn:

Cách tối ưu	Bản chất pháp lý	Điều cần lưu ý
Đăng ký đủ người phụ thuộc	Giảm trừ 6,2 triệu/người/tháng	Mỗi người phụ thuộc chỉ được một người nộp thuế khai giảm trừ trong cùng kỳ
Bảo hiểm tự nguyện, quỹ hưu trí tự nguyện	Được trừ vào thu nhập tính thuế theo mức trần pháp luật quy định	Phải đóng tại tổ chức được Bộ Tài chính cấp phép
Đóng góp từ thiện, nhân đạo, khuyến học	Được trừ trước khi tính thuế	Cần chứng từ hợp lệ của tổ chức có chức năng huy động
Tách thưởng theo nhiều kỳ	Tránh đẩy thu nhập tính thuế của một tháng lên bậc cao bất thường	Chỉ áp dụng khi có căn cứ thực tế, quy chế trả thưởng rõ ràng, không chia tách giả tạo để né thuế

Cần phân biệt rõ tối ưu hợp pháp và trốn thuế. Khai khống người phụ thuộc, chuyển một phần lương sang phụ cấp không thuộc đối tượng miễn, hoặc nhờ người khác đứng tên thu nhập, đều là hành vi vi phạm có thể bị xử phạt theo Nghị định 125/2020/NĐ-CP và truy thu cả gốc lẫn lãi chậm nộp.

Việc thứ tư: có hai nguồn thu nhập trở lên

Đa số trường hợp có thu nhập từ hai nơi trở lên phải tự quyết toán, trừ một số trường hợp đủ điều kiện ủy quyền. Cụ thể, người lao động ký hợp đồng từ 3 tháng trở lên tại một nơi và đồng thời có thu nhập vãng lai bình quân không quá 10 triệu/tháng đã bị khấu trừ 10% ở nơi khác, vẫn được ủy quyền cho tổ chức trả thu nhập chính quyết toán thay (theo điểm d khoản 6 Điều 8 Nghị định 126/2020/NĐ-CP). Trường hợp khác bắt buộc tự quyết toán.

Các khoản chi trả ngoài hợp đồng lao động từ 2 triệu/lần trở lên thường bị khấu trừ 10% tại nguồn. Đến cuối năm, người tự quyết toán phải cộng dồn toàn bộ thu nhập, áp giảm trừ gia cảnh một lần, tính lại thuế theo biểu lũy tiến mới, trừ phần đã bị khấu trừ. Hệ thống hoàn thuế TNCN tự động đang vận hành, hồ sơ đáp ứng tiêu chí xử lý tự động sẽ được hoàn trong 3 ngày làm việc. Dữ liệu được đối chiếu chéo tự động, nên kê khai sớm và đầy đủ là cách an toàn nhất.

Lời khuyên thực hành: lập một bảng theo dõi tổng hợp các nguồn thu nhập trong năm 2026 (lương chính, lương ngoài, thù lao giảng dạy, viết bài, dịch vụ tư vấn, hoa hồng môi giới). Việc này sẽ giúp quyết toán đầu năm 2027 thuận lợi và chính xác hơn.

Việc thứ năm: dành cho chủ doanh nghiệp

4 việc cần làm trong tháng 5 hoặc đầu tháng 6:

Kiểm tra	Tiêu chí đúng	Văn bản căn cứ
Phần mềm tính lương	Đã cài các mốc thu nhập tính thuế mới (10 – 30 – 60 – 100 triệu) và các hằng số trừ mới (0,5 – 3,5 – 9,5 – 14,5 triệu)	Điều 9 Luật 109/2025/QH15
Mức giảm trừ áp dụng	15,5 triệu cho bản thân và 6,2 triệu cho mỗi người phụ thuộc đã đăng ký	Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15
Chứng từ khấu trừ thuế	Đã chuyển sang chứng từ điện tử và chuyển dữ liệu về cơ quan thuế	Khoản 22 Điều 1 Nghị định 70/2025/NĐ-CP
Người phụ thuộc của nhân viên	Đăng ký theo thủ tục mới gộp vào đăng ký thuế lần đầu, không còn dùng Mẫu 07/ĐK-NPT-TNCN cũ	Nghị định 373/2025/NĐ-CP, Quyết định 216/QĐ-BTC (hiệu lực 14/2/2026)

Nếu phát hiện đã khấu trừ thừa hoặc thiếu ở các kỳ trước, không tự ý điều chỉnh ồ ạt. Doanh nghiệp cần xử lý theo quy định về khai thuế và khấu trừ thuế hiện hành; với tình huống phức tạp, nên đối chiếu trực tiếp với cơ quan thuế quản lý trước khi điều chỉnh, tránh sai sót kép và rủi ro bị xử phạt theo Nghị định 125/2020/NĐ-CP.

Việc thứ sáu: liên hệ đúng nơi

Từ 1/7/2025, mô hình quản lý thuế đã bỏ cấp quản lý thuế theo quận/huyện như trước. Việc tìm “Chi cục Thuế quận X” hay “Chi cục Thuế huyện Y” sẽ không ra kết quả vì các đơn vị này đã không còn tồn tại.

Tổ chức cũ (trước 1/7/2025)	Tổ chức mới (từ 1/7/2025)
Tổng cục Thuế	Cục Thuế (Trung ương)
20 Chi cục Thuế khu vực	34 Thuế tỉnh/thành phố
350 Đội thuế cấp huyện	350 Thuế cơ sở (tại xã/phường)

Cá nhân và hộ kinh doanh liên hệ Thuế cơ sở quản lý địa bàn cư trú. Doanh nghiệp liên hệ Thuế tỉnh/thành phố nơi đóng trụ sở. Tổng đài hỗ trợ Cục Thuế: 1800 1525. Ứng dụng eTax Mobile là kênh nhanh nhất để tra cứu mã số thuế, người phụ thuộc, nghĩa vụ thuế và đối chiếu phiếu lương.

Tự kiểm tra cuối: 4 câu hỏi

Trước khi kết thúc việc kiểm tra, hãy tự trả lời 4 câu hỏi sau. Mỗi câu trả lời “không” là một dấu hiệu cần kiểm tra lại hồ sơ thuế.

Một, phiếu lương tháng gần nhất đã được tính theo biểu thuế mới và mức giảm trừ 15,5 triệu/6,2 triệu chưa?

Hai, danh sách người phụ thuộc trên eTax Mobile đã khớp với hoàn cảnh gia đình thật của bạn chưa?

Ba, nếu có thu nhập từ hai nơi trở lên, bạn đã có bảng theo dõi tổng hợp để tự quyết toán đầu năm 2027 chưa?

Bốn, nếu là chủ doanh nghiệp, phần mềm tính lương của công ty đã cập nhật đúng các mốc thu nhập tính thuế mới và các hằng số trừ mới chưa?

Tối ưu thuế hợp pháp không phải đặc quyền của kế toán chuyên nghiệp. Với tình huống cụ thể vượt khả năng tự xử lý, người nộp thuế nên liên hệ Thuế cơ sở quản lý địa bàn cư trú, hoặc tham vấn đại lý thuế có chứng chỉ hành nghề.

TAGS:

Bài liên quan

Một người có thể đăng ký nhiều người phụ thuộc để giảm thuế

Từ năm 2026, nâng mức giảm trừ gia cảnh thuế thu nhập cá nhân lên 15,5 triệu đồng/tháng

Khó triển khai phương án giảm trừ gia cảnh theo vùng miền

Tin bài khác

Phường Bình Tân tăng kết nối, đồng hành cùng hơn 10.000 doanh nghiệp, hộ kinh doanh

10/09/2026 23:05

Với hơn 10.000 doanh nghiệp, cơ sở kinh doanh và hộ kinh doanh đang hoạt động, phường Bình Tân- TP. Hồ Chí Minh, có cộng đồng kinh doanh quy mô lớn, đóng góp quan trọng vào phát triển kinh tế địa phương. Trong bối cảnh chính sách thuế năm 2026 có nhiều thay đổi, việc tăng cường kết nối, hỗ trợ doanh nghiệp và hộ kinh doanh thích ứng với chuyển đổi số, hóa đơn điện tử và phương thức quản lý thuế mới đang trở thành yêu cầu thiết thực.

Hà Nội vận hành tổng đài hỗ trợ người nộp thuế qua một đầu số

10/09/2026 16:01

Từ ngày 10/9, Thuế Thành phố Hà Nội chính thức vận hành tổng đài 1900.886.889, cung cấp một đầu mối tiếp nhận, phân luồng và xử lý tập trung các yêu cầu hỗ trợ về thuế của doanh nghiệp, tổ chức, hộ và cá nhân kinh doanh, người dân trên địa bàn.

Bình Tân đối thoại doanh nghiệp về chính sách thuế và chuyển đổi số

10/09/2026 15:46

Hội nghị về chính sách thuế và chuyển đổi số tại phường Bình Tân tạo diễn đàn để chính quyền, doanh nghiệp và hộ kinh doanh trao đổi trực tiếp về những khó khăn, vướng mắc trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, qua đó tăng hiệu quả hỗ trợ và cải thiện môi trường kinh doanh tại địa phương.

Gần 95.000 mã số thuế được làm sạch nói gì về sức khỏe doanh nghiệp?

10/09/2026 15:05

Số liệu mới nhất cho hay, ngành Thuế đã chấm dứt hiệu lực mã số thuế của khoảng 94.991 doanh nghiệp, tổ chức trong 8 tháng đầu năm. Nhưng gần 72.000 trường hợp trong số đó là hồ sơ tồn đọng từ các năm trước, cho thấy phía sau chiến dịch còn có một cuộc rà soát lớn về dữ liệu doanh nghiệp.

Cục Thuế đặt mục tiêu chốt mã số thuế cho doanh nghiệp trong 3 ngày

09/09/2026 15:02

Thời gian xử lý thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế đang được Cục Thuế đặt mục tiêu rút xuống còn 3 ngày đối với hồ sơ đã đầy đủ và người nộp thuế hoàn thành nghĩa vụ với ngân sách Nhà nước. Đây được xem là một bước tháo gỡ thủ tục cho doanh nghiệp, đồng thời giúp Cơ quan huế có cơ sở dữ liệu chính xác hơn để quản lý thị trường.

Thuế TP. Hồ Chí Minh công khai gần 2.900 người nộp thuế nợ hơn 11.200 tỷ đồng

08/09/2026 09:21

Danh sách nợ thuế được cơ quan Thuế TP. Hồ Chí Minh và các đơn vị Thuế cơ sở công bố cho thấy tổng số tiền thuế và các khoản phải nộp ngân sách nhà nước còn nợ đã vượt 11.200 tỷ đồng, trong đó có nhiều doanh nghiệp bất động sản, du lịch và sản xuất.

Gần 95.000 mã số thuế chấm dứt hiệu lực không đồng nghĩa doanh nghiệp rời thị trường

05/09/2026 09:46

94.991 doanh nghiệp, tổ chức được hoàn tất chấm dứt hiệu lực mã số thuế trong 8 tháng đầu năm là con số gây chú ý. Nhưng phía sau đó là một thực tế khác, chỉ 23.017 hồ sơ phát sinh trong năm 2026, còn gần 72.000 hồ sơ đã tồn từ những năm trước.

Doanh nghiệp lớn nêu vướng mắc, Thuế TP.HCM cam kết xử lý cụ thể

28/08/2026 17:07

Tại hội nghị đối thoại với cộng đồng doanh nghiệp lớn, Thuế TP. Hồ Chí Minh khẳng định sẽ chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang phục vụ, trực tiếp rà soát từng hồ sơ và xử lý các vướng mắc theo hướng rõ vấn đề, đúng quy định, hạn chế tình trạng doanh nghiệp phải đi lại, kiến nghị nhiều lần.

Giảm 30% thuế giúp hộ kinh doanh tăng sức bật, hỗ trợ sức mua trong nước

27/08/2026 14:02

Chính sách giảm 30% thuế thu nhập cá nhân và thuế thu nhập doanh nghiệp cho nhóm có doanh thu không quá 10 tỷ đồng giúp giảm áp lực, củng cố sức mua trong nước.

Cục Thuế đưa chuyên gia đến gần doanh nghiệp qua Livestream

21/08/2026 09:41

Thay vì chờ người nộp thuế phát sinh sai sót rồi mới xử lý, Cục Thuế đang chuyển sang cách hỗ trợ chủ động hơn thông qua chuỗi Livestream tương tác trực tiếp. Những vấn đề như hóa đơn điện tử, kê khai thuế, thương mại điện tử và các lỗi thường gặp sẽ được chuyên gia phân tích ngay trên sóng.

Phú Thọ: 369 doanh nghiệp nợ thuế hơn 30 tỷ đồng

20/08/2026 11:01

Thuế cơ sở 6 tỉnh Phú Thọ công khai 369 tổ chức, doanh nghiệp còn nợ thuế và các khoản thu khác với tổng số tiền hơn 30,17 tỷ đồng.

Thuế Hà Nội cảnh báo loạt chiêu mạo danh cán bộ thuế

19/08/2026 22:40

Mạo danh cán bộ thuế, làm giả giấy mời, thông báo nghĩa vụ thuế, dựng website và tài khoản mạng xã hội nhái đang được các đối tượng sử dụng để tiếp cận, đánh vào tâm lý lo lắng của người nộp thuế. Thuế TP Hà Nội khuyến cáo người dân, doanh nghiệp tuyệt đối không cung cấp dữ liệu bảo mật hoặc chuyển tiền theo yêu cầu từ các nguồn không chính thức.

Đề xuất nâng ngưỡng kê khai thuế từ 3 tỷ lên 10 tỷ đồng

19/08/2026 16:31

Bộ Tài chính đang nghiên cứu nâng ngưỡng kê khai thuế từ 3 tỷ đồng lên 10 tỷ đồng, đồng thời báo cáo Chính phủ phương án giảm 30% thuế thu nhập doanh nghiệp đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ, nhằm tiếp tục giảm chi phí tuân thủ và tạo thêm dư địa cho khu vực sản xuất, kinh doanh.

Quản lý hóa đơn điện tử chuyển từ “hậu kiểm” sang nhận diện rủi ro từ sớm

19/08/2026 10:34

Hóa đơn điện tử đang tạo nguồn dữ liệu lớn để ngành Thuế chuyển mạnh sang quản lý dựa trên dữ liệu và rủi ro. Tuy nhiên, khi gian lận hóa đơn ngày càng tinh vi, có sự liên kết theo chuỗi và mạng lưới doanh nghiệp, yêu cầu đặt ra là phải nhận diện dấu hiệu bất thường trước khi vi phạm phát sinh, đồng thời bảo đảm không làm tăng gánh nặng tuân thủ đối với doanh nghiệp hoạt động minh bạch.

7.195 doanh nghiệp “mất dấu”, Thuế TP. Hồ Chí Minh còn phải thu 5.763 tỷ đồng

12/08/2026 15:43

Thuế TP. Hồ Chí Minh công bố danh sách cho thấy lượng lớn doanh nghiệp bất động sản, xây dựng và phát triển khu công nghiệp xuất hiện trong danh sách người nộp thuế không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký, trong đó có những doanh nghiệp còn nợ ngân sách hàng chục đến hàng trăm tỷ đồng.

Xem thêm

Đọc nhiều