Chính sách thuế mới có đang thúc đẩy hộ kinh doanh chuyển sang mô hình doanh nghiệp một người?

Hộ kinh doanh lo áp lực thuế sau mốc 1 tỷ đồng, tính chuyển sang mô hình doanh nghiệp một người.

Những chia sẻ từ thực tế cho thấy điều khiến nhiều hộ kinh doanh trăn trở không phải là nghĩa vụ thuế, mà là việc cơ chế hiện hành chưa phản ánh đầy đủ đặc thù chi phí và hiệu quả kinh doanh của từng ngành nghề. Trong bối cảnh Chính phủ đồng thời thúc đẩy chuyển đổi hộ kinh doanh sang mô hình doanh nghiệp siêu nhỏ, doanh nghiệp một chủ hoặc doanh nghiệp quy mô nhỏ, câu hỏi được đặt ra là làm sao để chính sách thuế thực sự trở thành động lực phát triển thay vì tạo thêm “rào cản tâm lý” khi hộ kinh doanh mở rộng quy mô.

Hộ kinh doanh lo áp lực thuế khi vượt ngưỡng 1 tỷ đồng

Hiện nay, việc liên tục cập nhật nhiều nghị định, thông tư và quy định hướng dẫn đang tạo áp lực không nhỏ đối với hộ kinh doanh trong quá trình theo dõi và áp dụng chính sách thuế.

Theo Nghị định 141/2026/NĐ-CP ban hành ngày 29/4/2026, Chính phủ điều chỉnh ngưỡng doanh thu không chịu thuế đối với hộ kinh doanh từ 500 triệu đồng lên 1 tỷ đồng/năm, đồng thời sửa đổi một số quy định liên quan về quản lý thuế đối với hộ, cá nhân kinh doanh.

Theo Thông tư 40/2021/TT-BTC của Bộ Tài chính, hộ kinh doanh hiện nộp thuế giá trị gia tăng (GTGT) và thuế thu nhập cá nhân (TNCN) theo phương pháp tính trực tiếp trên doanh thu, với tỷ lệ khác nhau tùy lĩnh vực hoạt động.

Ngay sau khi nghị định mới được ban hành, cơ quan thuế cũng đã yêu cầu các đơn vị triển khai đồng bộ nhằm sớm đưa chính sách vào thực tế.

Việc nâng ngưỡng doanh thu lên 1 tỷ đồng được đánh giá là giảm đáng kể áp lực cho nhóm kinh doanh nhỏ. Tuy nhiên, với nhiều hộ kinh doanh dịch vụ có chi phí vận hành lớn, bài toán thuế vẫn đang tạo ra nhiều băn khoăn.

Ông Trần Ngọc Hải, chủ hộ kinh doanh lĩnh vực ăn uống, chia sẻ: “Doanh thu 1,2 tỷ đồng nghe có vẻ lớn, nhưng sau khi trừ chi phí mặt bằng, nguyên liệu, nhân sự thì lợi nhuận thực tế không còn nhiều. Trong khi đó, thuế lại tính trực tiếp trên doanh thu. Điều khiến chúng tôi băn khoăn không phải là né tránh nghĩa vụ, mà là cách tính hiện nay chưa phản ánh đúng thực tế kinh doanh”.

Không chỉ lĩnh vực ăn uống, nhiều hộ kinh doanh dịch vụ khác cũng có cùng tâm lý.

Bà Thủy Tiên, chủ cơ sở spa chăm sóc cá nhân, cho biết chi phí vận hành trong ngành khá cao, nhưng cơ chế tính thuế hiện nay chưa cho phép khấu trừ chi phí như mô hình doanh nghiệp.

“Doanh nghiệp được tính trên lợi nhuận sau chi phí, còn hộ kinh doanh lại nộp trực tiếp trên doanh thu. Điều này tạo cảm giác càng mở rộng quy mô thì áp lực càng lớn. Chúng tôi đang tìm hiểu mô hình doanh nghiệp một người”, bà nói.

Trong khi đó, bà Trần Minh Hạnh, chủ cửa hàng thời trang, cho rằng ngưỡng 1 tỷ đồng đang trở thành “rào cản tâm lý” đối với không ít hộ kinh doanh. “Chỉ cần vượt nhẹ ngưỡng doanh thu là nghĩa vụ thuế thay đổi đáng kể. Điều đó dễ khiến nhiều người có xu hướng giữ doanh thu ở mức an toàn hoặc kê khai thận trọng hơn”, bà Hạnh chia sẻ.

Ở góc nhìn khác, ông Lưu Vương Giang, chủ cơ sở đào tạo kỹ năng, cho rằng khi doanh thu tăng lên vài tỷ đồng mỗi năm, có nhân sự và vận hành bài bản, nhiều hộ kinh doanh bắt đầu cân nhắc chuyển sang mô hình doanh nghiệp để tối ưu quản trị và chi phí thuế.

Bài toán chuyển đổi sang doanh nghiệp siêu nhỏ

Theo các chuyên gia, vấn đề hiện nay không chỉ nằm ở ngưỡng miễn thuế mà còn ở khoảng chuyển tiếp giữa hộ kinh doanh và doanh nghiệp.

TS. Nguyễn Văn Phụng – nguyên Vụ trưởng Vụ Quản lý thuế doanh nghiệp lớn (Tổng cục Thuế cũ nay là Cục thuế)

TS. Nguyễn Văn Phụng, nguyên Vụ trưởng Vụ Quản lý thuế doanh nghiệp lớn, cho rằng cơ chế miễn thuế theo doanh thu được thiết kế nhằm đơn giản hóa quản lý đối với hộ kinh doanh quy mô nhỏ. Tuy nhiên, việc áp dụng cùng một ngưỡng doanh thu cho nhiều ngành nghề khác nhau có thể chưa phản ánh đầy đủ thực tế kinh doanh.

“Từng ngành nghề có tỷ suất lợi nhuận và mức giá trị gia tăng rất khác nhau. Với các ngành chi phí đầu vào lớn, cách tính thuế trực tiếp trên doanh thu sẽ bộc lộ hạn chế khi quy mô kinh doanh tăng lên”, ông nói.

Theo ông Phụng, về dài hạn cần có lộ trình khuyến khích hộ kinh doanh chuyển dần sang mô hình doanh nghiệp siêu nhỏ hoặc doanh nghiệp một chủ, đi kèm cơ chế kế toán đơn giản và chi phí tuân thủ thấp.

“Khi áp dụng chế độ kế toán phù hợp, việc tính thuế trên lợi nhuận sẽ công bằng hơn và đồng thời khuyến khích minh bạch tài chính”, ông nhận định.

Chuyên gia cũng cho rằng chính sách thuế luôn phải cân bằng giữa hai mục tiêu là đơn giản trong quản lý và công bằng trong thực tiễn. “Nếu quá đơn giản thì dễ thiếu công bằng giữa các nhóm ngành nghề. Nhưng nếu quá phức tạp thì lại làm tăng chi phí tuân thủ đối với người kinh doanh nhỏ”, ông nói thêm.

Trong khi đó, bà Đào Vân Anh, chuyên gia kế toán – thuế doanh nghiệp, cho rằng việc nâng ngưỡng miễn thuế lên 1 tỷ đồng vẫn mang lại tác động tích cực cho nhóm hộ kinh doanh nhỏ khi giảm áp lực thuế và thủ tục kê khai.

Tuy nhiên, theo bà, xu hướng quản lý trong thời gian tới sẽ gắn với hóa đơn điện tử, kết nối dữ liệu và minh bạch doanh thu, đồng nghĩa hộ kinh doanh cũng phải thích nghi dần với các yêu cầu quản trị mới.

Không chỉ là câu chuyện thuế

Theo giới chuyên gia, câu chuyện hiện nay không còn chỉ nằm ở ngưỡng 1 tỷ đồng mà đang phản ánh nhu cầu cần một cơ chế chuyển tiếp phù hợp giữa hộ kinh doanh và doanh nghiệp.

Trong bối cảnh Chính phủ thúc đẩy phát triển doanh nghiệp nhỏ, doanh nghiệp một chủ và mô hình quản trị số, nhiều ý kiến cho rằng nếu có cơ chế kế toán đơn giản, chi phí vận hành thấp và thủ tục thuận lợi, quá trình chuyển đổi sẽ diễn ra tự nhiên hơn.

Ngược lại, nếu khoảng cách giữa hộ kinh doanh và doanh nghiệp vẫn quá lớn về nghĩa vụ kê khai, quản trị và chi phí tuân thủ, nhiều hộ kinh doanh sẽ tiếp tục lựa chọn duy trì trạng thái “vừa đủ lớn”.

Vì vậy, điều mà nhiều hộ kinh doanh mong muốn không phải là né tránh nghĩa vụ thuế, mà là một cơ chế phản ánh sát thực tế kinh doanh hơn, để việc mở rộng quy mô không trở thành áp lực ngay tại ngưỡng phát triển.