Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 144/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 181/2025/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Thuế Giá trị gia tăng (GTGT). Điểm đáng chú ý của nghị định lần này là việc mở rộng thêm nhiều nhóm đối tượng không chịu thuế GTGT, tập trung vào lĩnh vực bảo hiểm, tài chính – ngân hàng và xuất khẩu tài nguyên khoáng sản.
 |
| Ảnh minh họa |
Động thái này được đánh giá không chỉ góp phần tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp mà còn phản ánh định hướng điều hành linh hoạt của Chính phủ trong bối cảnh kinh tế vẫn còn nhiều áp lực phục hồi và tái cơ cấu.
Mở rộng diện không chịu thuế với lĩnh vực bảo hiểm
Một trong những nội dung nổi bật của Nghị định số 144/2026/NĐ-CP là bổ sung khoản 3a vào Điều 4 của Nghị định số 181/2025/NĐ-CP, quy định thêm nhiều loại hình bảo hiểm thuộc diện không chịu thuế GTGT.
Theo đó, các loại hình như bảo hiểm nhân thọ, bảo hiểm sức khỏe, bảo hiểm người học và các dịch vụ bảo hiểm liên quan đến con người đều được đưa vào nhóm không chịu thuế GTGT. Bên cạnh đó, Chính phủ cũng mở rộng chính sách này đối với bảo hiểm vật nuôi, cây trồng và các dịch vụ bảo hiểm nông nghiệp khác.
Giới chuyên gia cho rằng đây là bước đi phù hợp trong bối cảnh ngành bảo hiểm đang đóng vai trò ngày càng quan trọng đối với an sinh xã hội và phát triển bền vững của nền kinh tế. Khi không phải chịu thuế GTGT, chi phí tham gia bảo hiểm của người dân và doanh nghiệp sẽ giảm xuống, qua đó góp phần khuyến khích mở rộng độ bao phủ bảo hiểm trong xã hội.
Đáng chú ý, nghị định cũng bổ sung các loại hình bảo hiểm phục vụ trực tiếp cho hoạt động đánh bắt thủy sản như bảo hiểm tàu, thuyền, trang thiết bị và dụng cụ khai thác. Đây được xem là chính sách hỗ trợ thiết thực đối với ngư dân trong bối cảnh chi phí nhiên liệu, vận hành tàu cá và rủi ro thiên tai trên biển vẫn ở mức cao.
Không chỉ dừng lại ở đó, quy định mới còn đưa hoạt động tái bảo hiểm và bảo hiểm các công trình, thiết bị dầu khí, tàu chứa dầu mang quốc tịch nước ngoài hoạt động tại vùng biển Việt Nam vào diện không chịu thuế GTGT. Điều này được kỳ vọng sẽ tạo thuận lợi hơn cho hoạt động khai thác dầu khí, đồng thời tăng sức hấp dẫn môi trường đầu tư trong lĩnh vực năng lượng biển.
Gỡ vướng cho lĩnh vực tài chính – ngân hàng
Ngoài lĩnh vực bảo hiểm, Nghị định số 144/2026/NĐ-CP cũng sửa đổi, bổ sung quy định liên quan đến dịch vụ tài chính, ngân hàng và kinh doanh chứng khoán.
Cụ thể, hoạt động “bán nợ bao gồm bán khoản phải trả và khoản phải thu, bán chứng chỉ tiền gửi” được xác định thuộc nhóm không chịu thuế GTGT.
Theo giới phân tích, quy định mới có ý nghĩa đáng kể trong việc thúc đẩy thị trường mua bán nợ phát triển minh bạch và chuyên nghiệp hơn. Những năm gần đây, áp lực xử lý nợ xấu trong hệ thống tài chính – ngân hàng vẫn là bài toán lớn, đặc biệt sau giai đoạn doanh nghiệp chịu tác động từ suy giảm kinh tế toàn cầu.
Việc miễn thuế GTGT với hoạt động mua bán nợ được xem là giải pháp giúp giảm chi phí giao dịch, tăng thanh khoản cho thị trường và hỗ trợ quá trình tái cấu trúc tài chính doanh nghiệp.
Đối với hoạt động bán chứng chỉ tiền gửi, chính sách mới cũng tạo thêm điều kiện để các tổ chức tín dụng đa dạng hóa công cụ huy động vốn. Trong bối cảnh lãi suất và dòng tiền thị trường còn nhiều biến động, đây được xem là một “van hỗ trợ” cần thiết nhằm duy trì ổn định hệ thống tài chính.
Nhiều chuyên gia nhận định rằng việc mở rộng diện không chịu thuế GTGT cho các dịch vụ tài chính là xu hướng phù hợp với thông lệ quốc tế. Bởi lẽ, hoạt động tài chính – ngân hàng vốn mang tính chất điều tiết dòng vốn hơn là tiêu dùng hàng hóa thông thường.
Siết định hướng xuất khẩu tài nguyên thô
Một điểm đáng chú ý khác của nghị định là sửa đổi quy định liên quan đến sản phẩm xuất khẩu là tài nguyên, khoáng sản.
Theo đó, các sản phẩm xuất khẩu là tài nguyên, khoáng sản khai thác chưa chế biến hoặc đã chế biến nhưng vẫn thuộc diện Nhà nước không khuyến khích xuất khẩu sẽ thuộc đối tượng không chịu thuế GTGT theo danh mục quy định tại Phụ lục I và II ban hành kèm theo nghị định.
Thoạt nhìn, quy định này có vẻ mang tính kỹ thuật về thuế, song thực tế phản ánh rõ chủ trương xuyên suốt của Chính phủ trong việc hạn chế xuất khẩu tài nguyên thô, hướng tới nâng cao giá trị chế biến sâu.
Trong nhiều năm qua, Việt Nam từng chứng kiến tình trạng xuất khẩu khoáng sản với giá trị gia tăng thấp, dẫn tới nguy cơ cạn kiệt tài nguyên và ảnh hưởng tới chiến lược phát triển bền vững. Việc điều chỉnh chính sách thuế lần này cho thấy Nhà nước đang tiếp tục sử dụng công cụ tài khóa để điều tiết hoạt động khai thác và xuất khẩu tài nguyên theo hướng dài hạn.
Đáng chú ý, nghị định cũng trao cơ chế linh hoạt cho Bộ Công Thương phối hợp với Bộ Tài chính nghiên cứu, đề xuất điều chỉnh danh mục sản phẩm xuất khẩu trong từng thời kỳ để phù hợp với bối cảnh kinh tế - xã hội và định hướng điều hành của Nhà nước.
Điều này cho thấy chính sách không “đóng khung” cứng nhắc mà sẽ được cập nhật theo biến động thị trường, nhu cầu phát triển công nghiệp và yêu cầu bảo vệ nguồn lực quốc gia.
Trong bối cảnh cộng đồng doanh nghiệp vẫn đang đối mặt với nhiều khó khăn về dòng tiền, chi phí vốn và thị trường tiêu thụ, việc mở rộng nhóm đối tượng không chịu thuế GTGT được kỳ vọng sẽ góp phần giảm áp lực tài chính cho nhiều lĩnh vực.
Đặc biệt, các ngành bảo hiểm, tài chính và nông nghiệp vốn có vai trò nền tảng đối với nền kinh tế sẽ có thêm dư địa phục hồi và phát triển. Chính sách mới cũng cho thấy nỗ lực của Chính phủ trong việc sử dụng công cụ thuế như một giải pháp hỗ trợ tăng trưởng thay vì chỉ đơn thuần là công cụ thu ngân sách.
Giới chuyên gia nhận định, cùng với các chính sách thúc đẩy đầu tư công, hỗ trợ tín dụng và cải cách thủ tục hành chính, việc điều chỉnh chính sách thuế GTGT lần này sẽ góp phần tạo môi trường kinh doanh ổn định hơn cho doanh nghiệp.
