Nguồn thu từ đất đai từ lâu đã được xem là một trong những “trụ cột” quan trọng của ngân sách nhà nước, đặc biệt trong bối cảnh nhiều địa phương đang đẩy mạnh đầu tư hạ tầng, phát triển đô thị và tái cơ cấu nguồn lực tài chính công. Tuy nhiên, thực tế triển khai thời gian qua cho thấy công tác quản lý thu nghĩa vụ tài chính từ đất vẫn tồn tại không ít bất cập do hệ thống dữ liệu phân tán, chính sách chồng chéo và sự phối hợp chưa đồng bộ giữa các cơ quan liên quan.
Trước yêu cầu phải nâng cao hiệu quả quản lý, tăng tính minh bạch và đồng bộ trong tổ chức thực hiện, Cục Thuế đang xây dựng Sổ tay hướng dẫn quản lý thu nghĩa vụ tài chính từ đất nhằm thống nhất quy trình nghiệp vụ trong toàn ngành.
 |
| Ảnh minh họa |
Theo Phó cục trưởng Cục Thuế Mai Sơn, các khoản thu từ đất là nguồn thu quan trọng của ngân sách nhà nước, đồng thời liên quan trực tiếp đến hệ thống hồ sơ, dữ liệu quản lý có tính liên thông cao giữa cơ quan thuế, cơ quan tài nguyên môi trường cùng nhiều đơn vị liên quan tại địa phương.
Thời gian qua, nhiều địa phương đã chủ động phối hợp khá hiệu quả trong việc xử lý hồ sơ đất đai, xác định nghĩa vụ tài chính và tổ chức thu ngân sách. Tuy nhiên, lĩnh vực đất đai vốn có tính chất phức tạp, liên quan đến nhiều nhóm chính sách khác nhau, từ giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất đến xác định giá đất, miễn giảm nghĩa vụ tài chính… Trong khi đó, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật vẫn còn những điểm cần tiếp tục hoàn thiện để bảo đảm sự thống nhất trong quá trình triển khai.
Một trong những “điểm nghẽn” lớn hiện nay là cơ sở dữ liệu phục vụ quản lý đất đai dù đã từng bước được tích hợp trên nền tảng dữ liệu lớn nhưng vẫn tồn tại tình trạng phân tán theo từng khu vực, từng ngành hoặc từng cấp quản lý. Điều này khiến quá trình liên thông dữ liệu giữa cơ quan thuế với các cơ quan chuyên môn chưa thực sự thông suốt.
Ở nhiều địa phương, cán bộ vẫn phải xử lý song song giữa hồ sơ giấy và dữ liệu điện tử, vừa mất thời gian, vừa tiềm ẩn nguy cơ sai sót trong xác định nghĩa vụ tài chính của người sử dụng đất. Không ít trường hợp người dân, doanh nghiệp phải đi lại nhiều lần để hoàn thiện thủ tục do thiếu đồng nhất trong cách hiểu và áp dụng quy định giữa các đơn vị.
Trong bối cảnh đó, việc xây dựng một Sổ tay hướng dẫn thống nhất được đánh giá là bước đi cần thiết nhằm “chuẩn hóa” quy trình quản lý thu nghĩa vụ tài chính từ đất trên phạm vi toàn quốc. Đây không chỉ là tài liệu nghiệp vụ phục vụ cán bộ thực thi mà còn là cơ sở để tăng cường phối hợp liên ngành, giảm chồng chéo và hạn chế những cách hiểu khác nhau trong quá trình áp dụng chính sách.
Theo Cục Thuế, Ban Nghiệp vụ Thuế được giao chủ trì phối hợp với Thuế Hà Nội cùng nhiều địa phương xây dựng bộ Sổ tay này. Quá trình xây dựng đã nhận được nhiều ý kiến đóng góp từ thực tiễn triển khai tại các địa phương, đặc biệt ở những nơi có số thu từ đất lớn và phát sinh nhiều hồ sơ phức tạp.
Giới chuyên gia cho rằng, nếu được hoàn thiện đồng bộ và triển khai hiệu quả, Sổ tay hướng dẫn quản lý thu nghĩa vụ tài chính từ đất sẽ góp phần quan trọng trong việc nâng cao chất lượng quản trị tài chính đất đai, tăng tính công khai minh bạch và giảm áp lực thủ tục cho người dân, doanh nghiệp.
Quan trọng hơn, trong bối cảnh chuyển đổi số ngành thuế đang được đẩy mạnh, việc chuẩn hóa dữ liệu và quy trình nghiệp vụ sẽ tạo nền tảng cho việc xây dựng hệ sinh thái quản lý đất đai hiện đại, liên thông và minh bạch hơn trong tương lai.
Có thể nói, quản lý hiệu quả nguồn thu từ đất không chỉ là câu chuyện ngân sách, mà còn là bài toán về kỷ cương quản lý nhà nước, tính minh bạch của thị trường bất động sản và niềm tin của người dân vào bộ máy hành chính. Một cuốn sổ tay nghiệp vụ, nghe có vẻ giản dị, nhưng nếu được triển khai đúng và trúng, hoàn toàn có thể trở thành “mắt xích” quan trọng để tháo gỡ nhiều điểm nghẽn tồn tại lâu nay trong quản lý đất đai.
