Khai thuế bằng AI, quét sinh trắc học: Ngành Thuế tăng cường chặn doanh nghiệp "ma"

Bước chuyển dịch sang quản trị thông minh

Xác định đây là nhiệm vụ trọng tâm xuyên suốt, ngành Thuế đang từng bước chuyển từ mô hình quản lý truyền thống sang quản trị thông minh dựa trên dữ liệu và công nghệ số.

Những kết quả từ thành công của Đề án 06 và Chỉ thị 18 của Chính phủ thực sự đã tạo bước ngoặt lớn trong công tác quản lý nhà nước nói chung và quản lý thuế nói riêng. Người dân, doanh nghiệp, các cơ quan nhà nước và Cơ quan Thuế hưởng lợi rất lớn từ những kết quả này (Ảnh minh họa).

Theo đại diện Ban Công nghệ, chuyển đổi số và tự động hóa (Cục Thuế), việc triển khai Chiến lược cải cách hệ thống thuế đến năm 2030 và Nghị quyết 57-NQ/TW đã tạo nền tảng hình thành hệ sinh thái dữ liệu tập trung, liên thông liên bộ ngành và địa phương.

Để hiện thực hóa, ngành Thuế tập trung vào 3 trụ cột lớn: Xây dựng dữ liệu lớn tập trung; kết nối chia sẻ dữ liệu qua API mở; và vận hành hệ thống Quản trị quan hệ tuân thủ (CRM) nhằm chuyển mạnh sang tư duy "đồng hành và phục vụ".

Thời gian qua, các nền tảng như khai, nộp thuế điện tử, eTax Mobile hay hóa đơn điện tử (HĐĐT) đã mang lại những con số tăng trưởng ấn tượng. Tính đến hết quý 1 năm 2026, tỷ lệ kê khai thuế điện tử của khối doanh nghiệp đạt tới 99,4%, nộp thuế điện tử đạt 98,8%. Khối hộ kinh doanh cũng ghi nhận tỷ lệ khai thuế điện tử đạt 16% và nộp thuế điện tử đạt 36%.

Đặc biệt, lĩnh vực thương mại điện tử (TMĐT) và kinh tế số tiếp tục bùng nổ với tổng thu đạt 85.600 tỷ đồng, tăng 12% so với cùng kỳ. Trong đó:

Thu từ 225 nhà cung cấp nước ngoài đạt 7.820 tỷ đồng, tăng vọt 159% cùng kỳ (bao gồm 865 tỷ đồng khấu trừ thay cho hộ, cá nhân kinh doanh trên các sàn TMĐT nước ngoài).

Thu qua Cổng thông tin điện tử từ 198 nghìn hộ, cá nhân kinh doanh đạt gần 263 tỷ đồng.

Số thu từ doanh nghiệp do Chi cục Thuế TMĐT quản lý đạt 7.170 tỷ đồng (23,1% dự toán).

Thu từ tổ chức có hoạt động kinh doanh TMĐT (102 nghìn người nộp thuế) đạt 69.200 tỷ đồng.

Thu từ kê khai và nộp thay theo Nghị định số 117/2025 đối với 78 tổ chức đạt gần 2.005 tỷ đồng.

Song song đó, hệ thống đã xử lý 2,4 tỷ hóa đơn trong quý I (lũy kế toàn hệ thống đạt 23,3 tỷ hóa đơn). Số cơ sở dùng HĐĐT khởi tạo từ máy tính tiền tăng mạnh, đạt gần 90 nghìn cơ sở. Đáng chú ý, số thủ tục hành chính thuế đã được cắt giảm mạnh từ 235 xuống còn 144 thủ tục (giảm khoảng 39%).

Phó cục trưởng Cục Thuế Đặng Ngọc Minh nhận định, chuyển đổi số giúp thay đổi toàn diện phương thức quản lý, nâng cao hiệu quả nhà nước, giảm chi phí tuân thủ và tăng tính minh bạch cho môi trường kinh doanh.

Khai thuế bằng AI "gần như không chạm"

Điểm nhấn công nghệ nằm ở việc ứng dụng AI hỗ trợ kê khai thuế bằng ngôn ngữ tự nhiên trên eTax Mobile. Giờ đây, người nộp thuế (nhất là hộ kinh doanh) chỉ cần trả lời các câu hỏi đơn giản của trợ lý ảo thay vì tự điền biểu mẫu phức tạp.

Hệ thống AI sẽ tự động xác định địa điểm, tính toán nghĩa vụ và lập tờ khai hoàn chỉnh chỉ trong 1 - 2 phút. Tương lai, khi dữ liệu HĐĐT kết nối đồng bộ, quy trình sẽ hướng tới mô hình “khai thuế gần như không chạm”. Trước đó, từ tháng 10/2025, ứng dụng này cũng đã tích hợp Chatbot AI giúp tra cứu nhanh thu nhập, nợ thuế hay tình trạng bị tạm hoãn xuất cảnh.

Quét sinh trắc học khuôn mặt: Khóa chặt doanh nghiệp "ma"

Ở chiều ngược lại, nhằm chặn đứng vấn nạn gian lận, ngành Thuế sẽ triển khai xác thực sinh trắc học khi đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử trên eTax Mobile.

Theo ông Phạm Quang Toàn - Trưởng ban Công nghệ, chuyển đổi số và tự động hóa, khi doanh nghiệp đăng ký mới hoặc thay đổi người đại diện pháp luật, hệ thống yêu cầu quét khuôn mặt để đối chiếu trực tiếp với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Nếu không trùng khớp, hồ sơ lập tức bị từ chối.

Giải pháp mạnh tay này được kỳ vọng sẽ hạn chế triệt để tình trạng mượn giấy tờ giả thành lập doanh nghiệp "ma", mua bán hóa đơn bất hợp pháp hoặc lộ lọt thông tin cá nhân để trục lợi.

Tầm nhìn đến năm 2030, ngành Thuế sẽ xây dựng Trung tâm dữ liệu lớn (Big Data Center), ứng dụng AI và Học máy (Machine Learning) để phân tích giao dịch, chấm điểm rủi ro và phát hiện gian lận tự động, thiết lập một hệ sinh thái thuế số minh bạch, bền vững.