Đề xuất áp giá trần nhà ở xã hội gây tranh cãi

Tranh luận quanh đề xuất áp giá trần

Dự thảo Nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù để phát triển nhà ở xã hội đang được Bộ Xây dựng lấy ý kiến, trong đó một điểm nổi bật gây chú ý là đề xuất áp giá trần đối với nhà ở xã hội. Đề xuất này do Bộ Tư pháp đưa ra trong quá trình thẩm định, nhằm kiểm soát giá bán và cho thuê, đảm bảo quyền tiếp cận nhà ở của người dân thuộc nhóm thu nhập thấp.

Theo Bộ Tư pháp, nếu không kiểm soát giá, chủ đầu tư có thể tận dụng chính sách để tối đa hóa lợi nhuận trong khi vẫn được hưởng ưu đãi từ Nhà nước. Họ cũng khuyến nghị cần có cơ chế hậu kiểm để ngăn chặn các hành vi trục lợi chính sách, đồng thời kiến nghị giao cơ quan nhà nước thay vì doanh nghiệp trực tiếp xét duyệt hồ sơ mua nhà, nhằm tăng tính minh bạch.

Dự thảo Nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù để phát triển nhà ở xã hội đang được Bộ Xây dựng lấy ý kiến. (Ảnh: Phan Chính)

Tuy nhiên, Bộ Xây dựng không đồng tình với đề xuất áp giá trần vào thời điểm này. Lý do được đưa ra là Luật Nhà ở 2023 đã có quy định rõ ràng về khung giá thuê, giá bán. Theo đó, giá được xác định dựa trên các yếu tố chi phí đầu tư, bảo trì và lợi nhuận định mức (không vượt quá 10%) và phải được UBND cấp tỉnh thẩm định.

Ngoài ra, Bộ Xây dựng cũng nhấn mạnh, đang xây dựng hệ thống dữ liệu về nhà ở và thị trường bất động sản, tích hợp thông tin người mua nhà ở xã hội để dễ theo dõi và quản lý. Việc bổ sung hậu kiểm đã được tiếp thu trong dự thảo, nhưng đề xuất về giá trần cần tiếp tục được nghiên cứu thêm để tránh làm triệt tiêu động lực đầu tư từ khu vực tư nhân.

Kiến nghị mở rộng đối tượng và nguồn lực

Trong khi đó, Hiệp hội Bất động sản TP.HCM (HoREA) lại có thêm đề xuất nhằm mở rộng chức năng của Quỹ Nhà ở quốc gia, bao gồm cả việc đầu tư xây dựng nhà ở để bán cho cán bộ, công chức, viên chức và người lao động, bên cạnh hình thức cho thuê, thuê mua.

Chủ tịch HoREA – ông Lê Hoàng Châu – lập luận rằng, trong Luật Nhà ở hiện hành, nhà nước đã có quy định về phát triển nhà ở cho lực lượng vũ trang. Do đó, việc áp dụng cơ chế tương tự cho đội ngũ công chức, viên chức là cần thiết để bảo đảm chính sách nhà ở được triển khai đồng bộ, bao phủ các nhóm đối tượng cần hỗ trợ.

Theo HoREA, Quỹ Nhà ở quốc gia có nguồn vốn phong phú từ ngân sách nhà nước, đóng góp tự nguyện, và cả nguồn thu từ đất công hoặc bán tài sản công, nên hoàn toàn có thể đảm nhiệm vai trò chủ động hơn trong phát triển nhà ở xã hội. Việc này sẽ giảm bớt gánh nặng lên doanh nghiệp tư nhân, đồng thời tăng tính chủ động của Nhà nước trong cung ứng nhà ở giá rẻ.

Hiệp hội cũng đồng tình với Bộ Tư pháp về các biện pháp xử lý chủ đầu tư chậm tiến độ. Họ đề xuất cần có quy định rõ ràng về việc chuyển nhượng dự án cho nhà đầu tư khác nếu vi phạm tiến độ, tránh lãng phí nguồn lực và gây bức xúc xã hội.

Những tranh luận quanh việc áp giá trần và mở rộng vai trò của Nhà nước trong phát triển nhà ở xã hội cho thấy đây là một lĩnh vực đầy phức tạp, đòi hỏi sự phối hợp liên ngành chặt chẽ và cái nhìn toàn diện.

Mặc dù mục tiêu cuối cùng là đảm bảo người dân thu nhập thấp, công chức và người lao động tiếp cận được nhà ở với giá phù hợp, nhưng việc thiết kế chính sách cần cân bằng lợi ích giữa người dân, doanh nghiệp và ngân sách nhà nước.

Trong bối cảnh nguồn cung nhà ở xã hội còn hạn chế, chi phí đầu vào tăng cao, và nhu cầu an cư ngày càng bức thiết, những quyết định chính sách lần này sẽ có ảnh hưởng lớn đến thị trường bất động sản trong nhiều năm tới. Vì vậy, thận trọng nhưng dứt khoát, hiệu quả nhưng thực tiễn là điều cần được đặt lên hàng đầu trong quá trình hoàn thiện Nghị quyết sắp tới của Quốc hội.