Đàm phán thương mại Mỹ - Mexico tiến triển, Canada vẫn chưa “nhượng bộ” như ông Trump mong muốn

Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer cho biết các cuộc đàm phán với Mexico đang diễn ra thuận lợi, trong khi tiến trình với Canada vẫn chưa tạo ra những nhượng bộ mà Tổng thống Donald Trump kỳ vọng.

Tình hình đàm phán Hiệp định thương mại USMCA giữa Mỹ và Mexico tiến triển, còn Canada vẫn chưa “nhượng bộ” như chính quyền Tổng thống Trump mong muốn

Phát biểu tại Diễn đàn An ninh Aspen ở Colorado hôm thứ Tư (15/7), ông Jamieson Greer nói các cuộc trao đổi thương mại chính thức giữa Mỹ và Mexico đang “tiến triển tốt”. Theo ông, phía Mexico thể hiện cách tiếp cận khá thực dụng, dù thâm hụt thương mại của Mỹ với nước này vẫn là vấn đề lớn.

Theo ông Greer, quá trình làm việc với Mexico đang diễn ra tích cực và phía Mexico thể hiện cách tiếp cận khá thực dụng. Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh rằng thâm hụt thương mại của Mỹ với Mexico vẫn là một thách thức lớn và là vấn đề thực sự cần xử lý.

Các quan chức Mỹ và Mexico dự kiến tổ chức vòng đàm phán song phương chính thức thứ ba về Hiệp định Mỹ - Mexico - Canada (USMCA) vào tuần tới tại Thành phố Mexico. Đây là một phần trong nỗ lực rà soát tương lai của hiệp định này trong bối cảnh Washington muốn điều chỉnh lại cán cân thương mại với hai nước láng giềng.

Trước đó, ông Greer đã từ chối gia hạn USMCA vào ngày 1/7. Một trong những lý do được đưa ra là thâm hụt thương mại của Mỹ với Mexico đã tăng thêm 28 tỷ USD, tương đương 17%, lên 197 tỷ USD trong năm 2025, theo dữ liệu của Cục Thống kê Dân số Mỹ. Quyết định này đã kích hoạt tiến trình có thể dẫn tới việc chấm dứt thỏa thuận thương mại Bắc Mỹ trong vòng một thập kỷ, trừ khi ba nước đạt được đồng thuận về các điều chỉnh cần thiết.

Ông Greer cho biết chính quyền Trump muốn các doanh nghiệp Mỹ nhập khẩu hàng hóa từ Mexico thay vì từ Trung Quốc hoặc Đông Nam Á. Tuy nhiên, theo ông, tình trạng thâm hụt thương mại mang tính “cơ cấu” với Mexico vẫn cần được kiểm soát.

Ông Greer cho biết được Tổng thống giao nhiệm vụ tìm cách sử dụng các công cụ như thuế quan, hạn ngạch hoặc biện pháp phù hợp trong bất kỳ thỏa thuận nào đạt được với Mexico để kiểm soát vấn đề thâm hụt. Theo ông, Washington muốn xử lý việc này theo cách không gây gián đoạn không cần thiết cho chuỗi cung ứng, đồng thời khuyến khích các chuỗi cung ứng quay trở lại Mỹ.

Trong các cuộc đàm phán song phương về USMCA với Mexico hồi tháng 5, chính quyền Trump đã đề xuất yêu cầu 50% giá trị của các phương tiện sản xuất tại Bắc Mỹ phải có nguồn gốc từ Mỹ. Đây được xem là thay đổi đáng kể so với quy định hiện hành, đồng thời là bài toán không dễ với các nhà sản xuất ô tô vốn phụ thuộc vào chuỗi cung ứng khu vực có mức độ tích hợp cao.

Trong phát biểu ngày 15/7, ông Greer không đi sâu vào đề xuất cụ thể của chính quyền về yêu cầu tỷ lệ linh kiện trong xe. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh rằng các quy tắc xuất xứ đối với ô tô nên được siết chặt, nhằm bảo đảm ô tô và xe tải sử dụng nhiều linh kiện Mỹ và Mexico hơn, đồng thời giảm phụ thuộc vào linh kiện từ châu Á. Ông cũng muốn áp dụng quy tắc xuất xứ chặt chẽ hơn đối với các lĩnh vực chiến lược như hàng công nghiệp, điện tử và dược phẩm. Theo ông, các quan chức Mỹ và Mexico đang xác định những sản phẩm có thể được đưa trở lại sản xuất tại Bắc Mỹ.

Trái ngược với Mexico, ông Greer cho biết Mỹ vẫn chưa bắt đầu các cuộc đàm phán chính thức với Canada về tương lai của hiệp định thương mại, dù ông vẫn trao đổi với các đối tác Canada hằng tuần.

Về phía Canada, ông Greer nói ông đã đưa ra các đề xuất với quan chức thương mại nước này nhằm thay đổi ngay lập tức quan hệ thương mại Mỹ - Canada theo hướng “tốt hơn”. Tuy nhiên, theo ông, các cuộc trao đổi hiện nay chưa thể được xem là nhượng bộ hay tiến triển thực chất.

Theo ông Greer, những gì diễn ra với Canada hiện chưa thể được xem là sự nhượng bộ hay tiến triển thực chất, mà mới chỉ phản ánh thực tế hai bên vẫn đang trong quá trình đàm phán.

Thâm hụt thương mại của Mỹ với Canada, chủ yếu đến từ việc Washington nhập khẩu dầu từ nước láng giềng phía bắc, đã giảm 12,9 tỷ USD, tương đương 21%, xuống còn 48,3 tỷ USD trong năm ngoái.

Ông Greer ghi nhận một số động thái tích cực từ Canada, như việc rút lại đề xuất đánh thuế dịch vụ kỹ thuật số và đạo luật phát trực tuyến có thể gây bất lợi cho các công ty Mỹ. Dù vậy, ông nói không có ý định dành lời khen cho các nhà đàm phán Canada vì những động thái này.

Ông từ chối dự đoán các cuộc đàm phán sẽ kéo dài bao lâu, nhưng cho rằng một bước đột phá có thể cần đến sự đồng thuận trực tiếp giữa Tổng thống Trump và Thủ tướng Canada Mark Carney. Theo ông, nếu hai nhà lãnh đạo đạt được sự hiểu biết chung, hai bên có thể cùng đưa ra một giải pháp hợp lý để vượt qua khó khăn hiện nay.