Tại Công điện số 21 ngày 11/3 về điều hành sản xuất và tiêu thụ lúa gạo trong tình hình mới, Thủ tướng đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu tăng cường thu mua lúa gạo cho nông dân, nhất là tại các vùng sản xuất trọng điểm ở Đồng bằng sông Cửu Long.
Chủ động ứng phó biến động thị trường
Theo đánh giá của Chính phủ, thời gian qua sản xuất, kinh doanh và xuất khẩu lúa gạo của Việt Nam tiếp tục đạt nhiều kết quả tích cực, góp phần bảo đảm an ninh lương thực quốc gia và nâng cao vị thế gạo Việt trên thị trường quốc tế.
Tuy nhiên, bối cảnh kinh tế - chính trị thế giới đang tiềm ẩn nhiều yếu tố khó lường. Xung đột địa chính trị tại một số khu vực, biến động giá năng lượng, chi phí logistics và vận tải biển gia tăng, cùng với việc nhiều quốc gia điều chỉnh chính sách thương mại và dự trữ lương thực có thể tác động trực tiếp đến cung cầu và giá gạo toàn cầu.
Ở trong nước, các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long hiện đang bước vào cao điểm thu hoạch lúa vụ Đông Xuân – vụ sản xuất có sản lượng lớn nhất trong năm. Nguồn cung dồi dào trong khi thị trường xuất khẩu biến động khiến giá thu mua lúa có xu hướng giảm so với cùng kỳ năm 2025, gây áp lực đối với người trồng lúa.
 |
Đồng bộ giải pháp từ sản xuất đến tiêu thụ
Để chủ động điều hành thị trường, Thủ tướng yêu cầu Bộ Nông nghiệp và Môi trường chỉ đạo các địa phương theo dõi chặt chẽ tình hình sản xuất, tăng cường phòng chống sinh vật gây hại, chủ động ứng phó với thời tiết bất lợi nhằm bảo đảm năng suất và sản lượng theo kế hoạch với chi phí thấp.
Bộ này cũng được giao phối hợp với các cơ quan liên quan tháo gỡ rào cản kỹ thuật, mở rộng thị trường xuất khẩu gạo; đồng thời kết nối doanh nghiệp để chủ động thu mua, chế biến và xuất khẩu, bảo đảm tiêu thụ lúa hàng hóa cho nông dân.
Bên cạnh đó, việc theo dõi sát diễn biến thị trường gạo thế giới, kịp thời cung cấp thông tin cho địa phương và doanh nghiệp cũng được yêu cầu nhằm giúp các bên điều chỉnh kế hoạch sản xuất, xuất khẩu phù hợp với tình hình thực tế.
Tăng dự trữ, hỗ trợ tín dụng cho doanh nghiệp thu mua
Trong chuỗi giải pháp ổn định thị trường, Bộ Công Thương được giao chủ trì theo dõi chặt chẽ tình hình xuất nhập khẩu, nhu cầu và giá lương thực trên thị trường khu vực và thế giới để điều tiết hoạt động kinh doanh, xuất nhập khẩu gạo phù hợp.
Cơ quan này cũng phối hợp kiểm tra việc thu mua, dự trữ và xuất nhập khẩu lúa gạo; đồng thời đẩy mạnh xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường mới nhằm giảm phụ thuộc vào các thị trường truyền thống, song song với thúc đẩy tiêu thụ trong nước và phát triển các sản phẩm chế biến từ gạo.
Bộ Tài chính được yêu cầu theo dõi sát diễn biến giá cả, triển khai các biện pháp bình ổn thị trường theo thẩm quyền; nghiên cứu các giải pháp giảm chi phí logistics và chi phí xuất khẩu trong bối cảnh cước vận tải quốc tế tăng cao. Đồng thời, cơ quan này xây dựng kế hoạch mua dự trữ gạo quốc gia nhằm góp phần ổn định giá lúa gạo trong nước.
Đối với hệ thống ngân hàng, Ngân hàng Nhà nước được giao chỉ đạo các tổ chức tín dụng bố trí nguồn vốn với lãi suất hợp lý để hỗ trợ doanh nghiệp thu mua lúa gạo, đặc biệt trong giai đoạn thu hoạch rộ. Cùng với đó, nghiên cứu cơ chế tín dụng ưu đãi cho các doanh nghiệp có hệ thống kho chứa và năng lực thu mua lớn nhằm tăng cường tạm trữ lúa gạo cho nông dân.
Ngăn chặn tình trạng ép giá nông dân
Thủ tướng cũng yêu cầu các địa phương điều hành sản xuất linh hoạt, theo dõi sát tình hình đồng ruộng, bảo đảm đạt và vượt mục tiêu năng suất, sản lượng đã đề ra.
Đồng thời, các cơ quan chức năng cần phối hợp với doanh nghiệp và hợp tác xã tổ chức thu mua lúa kịp thời, tránh tình trạng lúa chín nhưng không được tiêu thụ.
Công tác quản lý thị trường cũng được siết chặt nhằm ngăn chặn tình trạng lợi dụng biến động thị trường để ép giá nông dân hoặc cạnh tranh không lành mạnh.
Đối với các hiệp hội và doanh nghiệp kinh doanh, xuất khẩu gạo, Thủ tướng yêu cầu tăng cường thu mua lúa gạo, đặc biệt tại các vùng sản xuất lớn ở Đồng bằng sông Cửu Long; đồng thời tận dụng hệ thống kho chứa và năng lực chế biến để tạm trữ, góp phần ổn định thị trường và bảo đảm lợi ích cho người trồng lúa.
