Cục Thuế siết gian lận “2 sổ kế toán”, yêu cầu báo cáo danh sách khách hàng trước 8/4

Cục Thuế siết gian lận “2 sổ kế toán”, yêu cầu báo cáo danh sách khách hàng trước 8/4

Cục Thuế (Bộ Tài chính) vừa có văn bản đề nghị các tổ chức cung cấp giải pháp hóa đơn điện tử và dịch vụ giá trị gia tăng về giao dịch điện tử trong lĩnh vực thuế phối hợp triển khai các biện pháp ngăn chặn hành vi gian lận thuế thông qua việc sử dụng song song hai hệ thống sổ kế toán tài chính.

Theo cơ quan thuế, qua công tác quản lý và thông tin từ các cơ quan bảo vệ pháp luật, hiện vẫn tồn tại tình trạng một số doanh nghiệp, cơ sở kinh doanh dùng phần mềm để vận hành cùng lúc từ hai hệ thống sổ kế toán tài chính trở lên cho cùng một đơn vị trong cùng kỳ kế toán năm.

Trong đó, một hệ thống sổ được dùng để kê khai, báo cáo với cơ quan thuế, còn hệ thống còn lại phục vụ quản trị nội bộ và phản ánh đầy đủ doanh thu thực tế. Mục đích cuối cùng là làm giảm số thuế phải nộp vào ngân sách nhà nước.

Cục Thuế nhấn mạnh đây là hành vi vi phạm nghiêm trọng pháp luật về thuế, kế toán và có thể bị xử lý theo quy định của Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14, Luật Kế toán số 88/2015/QH13 và Bộ luật Hình sự số 100/2015/QH13.

Theo quy định hiện hành, mọi nghiệp vụ kinh tế, tài chính phát sinh phải được ghi chép đầy đủ, chính xác, kịp thời trên một hệ thống sổ kế toán tài chính duy nhất.

Không được phát triển phần mềm hỗ trợ “2 sổ”

Trong văn bản mới, Cục Thuế đề nghị các doanh nghiệp công nghệ, đơn vị cung cấp giải pháp hóa đơn điện tử và phần mềm kế toán không phát triển, tích hợp hoặc hỗ trợ triển khai các hệ thống có khả năng vận hành song song từ hai hệ thống sổ kế toán tài chính trở lên cho cùng một đơn vị kinh doanh trong cùng kỳ kế toán năm.

Cùng với đó, các tổ chức này được yêu cầu chủ động tích hợp cơ chế cảnh báo, ghi nhận lịch sử thay đổi dữ liệu và tự động phát hiện dấu hiệu bất thường trong hệ thống phần mềm kế toán. Khi xuất hiện rủi ro, nhà cung cấp phải kịp thời thông báo cho khách hàng để ngăn ngừa việc phần mềm bị lợi dụng cho mục đích gian lận thuế.

Một yêu cầu đáng chú ý khác là các nhà cung cấp phải thực hiện kết nối giữa phần mềm quản lý bán hàng, phần mềm kế toán và giải pháp hóa đơn điện tử để truyền tự động, đầy đủ dữ liệu hóa đơn điện tử của người nộp thuế đến cơ quan thuế theo từng giao dịch mua bán hàng hóa, dịch vụ thực tế, bảo đảm đúng quy định pháp luật.

Đặc biệt, Cục Thuế đề nghị các tổ chức phối hợp chặt chẽ trong việc cung cấp thông tin về những khách hàng có dấu hiệu vận hành song song hai hệ thống phần mềm sổ kế toán tài chính. Thông tin cần cung cấp gồm tên người nộp thuế, mã số thuế, địa chỉ trụ sở và địa điểm kinh doanh.

Ngoài ra, toàn bộ danh sách khách hàng đã sử dụng phần mềm sổ kế toán tài chính do các tổ chức cung cấp tính đến hết ngày 31/3 phải được gửi về Cục Thuế trước ngày 8/4. Sau đó, định kỳ trước ngày 5 hằng tháng, các đơn vị tiếp tục cập nhật các thay đổi liên quan đến danh sách khách hàng sử dụng phần mềm.

Với khối doanh nghiệp, đặc biệt là nhóm kinh doanh bán lẻ, dịch vụ, ăn uống, chuỗi cửa hàng hoặc các lĩnh vực có giao dịch tiền mặt lớn, yêu cầu kết nối dữ liệu theo từng giao dịch thực tế sẽ làm gia tăng áp lực tuân thủ.

Việc siết quản lý đối với các phần mềm kế toán và hóa đơn điện tử cũng đồng nghĩa với việc trách nhiệm của nhà cung cấp công nghệ không còn dừng ở khâu bán giải pháp. Các doanh nghiệp công nghệ tài chính - kế toán sẽ phải nâng chuẩn kiểm soát nội bộ, minh bạch tính năng sản phẩm và tăng trách nhiệm phối hợp với cơ quan quản lý.

Điều này có thể tác động đáng kể đến hệ sinh thái dịch vụ kế toán số, bởi trong giai đoạn tới, năng lực truy vết dữ liệu, ghi nhận lịch sử thao tác và cảnh báo bất thường sẽ trở thành tiêu chí quan trọng đối với các nhà cung cấp phần mềm.

Đề xuất tăng phạt, siết kiểm tra nhóm rủi ro cao

Liên quan đến tình trạng doanh nghiệp sử dụng song song hai hệ thống sổ sách kế toán, luật sư Nguyễn Văn Được, Tổng giám đốc Công ty TNHH Kế toán và Tư vấn thuế Trọng Tín trao đổi trên TNO cho rằng cơ chế quản lý thuế hiện nay dựa trên nguyên tắc quản lý rủi ro, người nộp thuế tự khai và tự chịu trách nhiệm.

Theo ông, cơ chế này có nhiều ưu điểm, tạo thuận lợi cho hoạt động sản xuất kinh doanh, song cũng bị một số doanh nghiệp lợi dụng để trục lợi từ những khoảng trống trong thực thi pháp luật.

Ông Được nhận định, với mô hình kiểm tra theo rủi ro, việc phát hiện chậm các hành vi gian lận là điều khó tránh khỏi, đặc biệt trong trường hợp người nộp thuế sử dụng thủ đoạn tinh vi, cố tình trốn thuế và che giấu dòng tiền thực tế.

Từ thực tế đó, vị luật sư cho rằng cần tính tới giải pháp nâng cao mức xử phạt để tăng tính răn đe. Theo ông, chế tài xử lý hình sự với hành vi trốn thuế hiện nay vẫn chưa đủ mạnh nếu so với mức độ thiệt hại có thể gây ra cho ngân sách nhà nước.

Ông đề xuất nâng mức phạt tiền, đánh trực diện vào lợi ích kinh tế của hành vi vi phạm, đồng thời xem xét tăng khung hình phạt tù với các trường hợp trốn thuế nghiêm trọng, có tổ chức hoặc kéo dài. Theo cách nhìn này, chỉ khi chi phí phải trả cho hành vi gian lận lớn hơn rất nhiều lợi ích thu được, tính răn đe mới thực sự phát huy tác dụng.

Trong khi đó, chuyên gia thuế Nguyễn Ngọc Tú (Trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội), cho rằng bên cạnh việc siết chế tài, ngành thuế cũng cần tăng cường trách nhiệm quản lý của chính cơ quan thực thi.

Theo ông Tú, thời gian tới, cơ quan thuế cần đẩy mạnh thanh tra, kiểm tra có trọng tâm, trọng điểm; đồng thời ứng dụng mạnh hơn hệ thống công nghệ thông tin để sàng lọc, nhận diện và khoanh vùng những doanh nghiệp có rủi ro cao về thuế. Đây là hướng đi cần thiết để chuyển từ kiểm tra thủ công sang giám sát chủ động bằng dữ liệu.