Chuyển đổi số khu vực công: Nền tảng thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội

Phát biểu khai mạc diễn đàn, Ông Phạm Mạnh Hùng - Phó Tổng Giám đốc VOV - nhấn mạnh vai trò của báo chí không chỉ là nơi truyền tải thông tin mà còn là lực lượng thúc đẩy nhận thức, lan tỏa khát vọng chuyển đổi số đến từng cơ quan, cán bộ và người dân. Chuyển đổi số, đặc biệt trong khu vực công, không còn là xu thế mà đã trở thành một yêu cầu tất yếu để gia tăng hiệu lực quản trị, tinh gọn bộ máy và cải thiện chất lượng dịch vụ công.

Tuy nhiên, tiến trình này hiện đối mặt với nhiều rào cản về hạ tầng kỹ thuật, thể chế pháp lý, năng lực tổ chức và nguồn nhân lực. Ở nhiều địa phương, hạ tầng chưa đồng bộ, dữ liệu giữa các cơ quan còn phân mảnh và thiếu kết nối, trong khi đội ngũ cán bộ còn lúng túng khi tiếp cận công nghệ mới. Các quy định pháp lý liên quan đến an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân, định danh điện tử… cũng còn thiếu và chưa thống nhất, ảnh hưởng không nhỏ đến hiệu quả triển khai.

Toàn cảnh Diễn đàn “Chuyển đổi số khu vực công – Tiền đề cho phát triển kinh tế xã hội”

Tại diễn đàn, PGS.TS Ngô Trí Long cho rằng: "Chuyển đổi số trong khu vực công đang nổi lên như một trụ cột chiến lược trong tiến trình cải cách thể chế quốc gia. Việc thúc đẩy số hóa không còn là một xu hướng công nghệ đơn thuần mà đã trở thành điều kiện tiên quyết để Nhà nước chuyển từ mô hình quản lý hành chính sang mô hình điều hành phát triển".

PGS.TS Ngô Trí Long dẫn chứng Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 10/6/2024 của Bộ Chính trị là một văn kiện quan trọng, xác lập chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và khoa học – công nghệ là những động lực chính của tăng trưởng.

Tuy nhiên, PGS.TS Ngô Trí Long cũng nhấn mạnh, chuyển đổi số trong khu vực công không chỉ là bài toán công nghệ hay hạ tầng kỹ thuật, mà là vấn đề kinh tế – tổ chức ở cấp quốc gia, liên quan đến hiệu quả phân bổ ngân sách, năng lực vận hành bộ máy và khả năng điều tiết thị trường của Nhà nước. Do đó, cần tiếp cận chuyển đổi số theo tư duy thể chế, đặt trọng tâm vào các yếu tố năng suất – hiệu quả, chi phí – hiệu lực, nhằm biến chuyển đổi số thành động lực nội sinh cho cải cách và phát triển bền vững.

Ông Nguyễn Minh Khôi - Giám đốc Chính sách và Chuyển đổi của Viện Tony Blair vì Thay đổi Toàn cầu (TBI), - nhận định, chuyển đổi số khu vực công không nên dừng lại ở “mạng, máy chủ và kỹ năng công nghệ thông tin cơ bản”, mà cần được nhìn nhận như một quá trình kiến tạo hệ sinh thái điều phối số, trong đó hạ tầng, thể chế và con người vận hành tương hỗ. Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh số hóa, câu hỏi không còn là “có nên đầu tư” mà là “đầu tư như thế nào để kiến tạo phát triển”.

Các quốc gia thành công đều nhấn mạnh phát triển năng lực sử dụng dữ liệu để hoạch định chính sách, thiết lập cơ chế điều phối chiến lược số và nâng cao kỹ năng số không chỉ cho kỹ thuật viên mà cho cả đội ngũ hoạch định và giám sát chính sách. Đối với Việt Nam, ông Khôi đề xuất cần thử nghiệm các mô hình như sandbox (cơ chế thử nghiệm có kiểm soát), sáng kiến trí tuệ công và xây dựng liên minh năng lực số để định hình cách tiếp cận chuyển đổi số bền vững hơn.

Từ thực tiễn Việt Nam và bài học quốc tế, ông Nguyễn Hữu Thái Hòa - Phó Viện trưởng Viện Trí Việt (IVM/VUSTA), kiêm Chủ tịch Trung tâm Thông tin Truyền thông số Việt Nam (VDIC) - cho rằng, cần ưu tiên một loạt giải pháp mang tính tổng thể. Trước hết tăng đầu tư cho hạ tầng công nghệ, đặc biệt là trung tâm dữ liệu quốc gia và mạng 5G tại các địa phương còn hạn chế về điều kiện tiếp cận. Bên cạnh đó, phải đẩy mạnh đào tạo nguồn nhân lực không chỉ cho cán bộ kỹ thuật mà cả công chức hành chính, thông qua các chương trình kỹ năng số kết hợp cùng các trường đại học và doanh nghiệp.

Ông Nguyễn Hữu Thái Hòa cũng nhấn mạnh vai trò của khu vực tư nhân trong việc đồng hành phát triển các giải pháp công nghệ như AI, blockchain, IoT phục vụ cải cách hành chính. Một yếu tố không thể thiếu là nâng cao nhận thức người dân thông qua các chiến dịch truyền thông hiệu quả; đồng thời phát triển nền tảng số thân thiện, dễ sử dụng, hỗ trợ đa ngôn ngữ. Song hành với đó là tăng cường năng lực bảo mật, xây dựng trung tâm giám sát an ninh mạng quốc gia và hoàn thiện hệ thống pháp luật liên quan đến bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Theo ông Hòa, nếu học hỏi được từ các mô hình tiên tiến như Estonia, Singapore, Hàn Quốc, Việt Nam hoàn toàn có thể xây dựng một chính phủ số hiệu quả, lấy người dân làm trung tâm, vừa minh bạch vừa an toàn.

Diễn đàn cũng ghi nhận nhiều tham luận quan trọng từ các cơ quan, doanh nghiệp… các ý kiến đều thống nhất, chỉ khi tư duy hệ sinh thái được hiện thực hóa bằng hành động cụ thể và chính sách đồng bộ, chuyển đổi số mới thực sự trở thành đòn bẩy chiến lược để xây dựng một nền hành chính hiệu quả, phục vụ người dân và doanh nghiệp, đồng thời tạo nền tảng cho phát triển kinh tế – xã hội bền vững trong thời đại số.