Cao tốc TP. Hồ Chí Minh – Mộc Bài: Động lực phát triển vùng, kết nối tam giác kinh tế xuyên Á

Dự án cao tốc TP. Hồ Chí Minh – Mộc Bài đang được xem là một trong những tuyến giao thông chiến lược của vùng Đông Nam Bộ, không chỉ góp phần giải tỏa áp lực hạ tầng hiện hữu mà còn mở ra không gian phát triển kinh tế - xã hội mới, gắn kết vùng kinh tế trọng điểm phía Nam với hành lang kinh tế xuyên Á, hướng đến mục tiêu phát triển bền vững, hiện đại và hội nhập quốc tế.

Hạ tầng chiến lược – mở lối phát triển vùng

Theo Ban Quản lý đầu tư xây dựng các công trình giao thông TP. Hồ Chí Minh (Ban Giao thông), khi hoàn thành, tuyến cao tốc TP. Hồ Chí Minh – Mộc Bài sẽ mang lại nhiều lợi ích quan trọng. Tuyến đường giúp rút ngắn thời gian di chuyển từ TP. Hồ Chí Minh đến cửa khẩu quốc tế Mộc Bài, giảm tải cho Quốc lộ 22, tuyến đường vốn đang chịu áp lực giao thông rất lớn, đồng thời nâng cao năng lực lưu thông, giảm chi phí vận tải và đảm bảo an toàn giao thông.

Không chỉ là một công trình giao thông đơn thuần, cao tốc TP. Hồ Chí Minh – Mộc Bài còn được kỳ vọng tạo “đòn bẩy” phát triển kinh tế - xã hội cho cả vùng. Tuyến đường sẽ mở ra không gian mới cho phát triển đô thị, công nghiệp và du lịch dọc hai bên hành lang, đặc biệt là khu vực Tây Bắc TP. Hồ Chí Minh và tỉnh Tây Ninh.

Đại diện từ phía Ban Giao thông cho biết, dự án sẽ góp phần hình thành chuỗi đô thị - công nghiệp TP. Hồ Chí Minh – Mộc Bài – cảng Cái Mép – Thị Vải, thúc đẩy giao thương với Campuchia và khu vực ASEAN, đồng thời thu hút mạnh mẽ các dòng vốn đầu tư vào khu vực, giải bài toán giãn dân cho trung tâm TP. Hồ Chí Minh.

Ngoài ra, tuyến cao tốc còn tạo điều kiện khai thác hiệu quả tiềm năng du lịch của Tây Ninh, mở rộng giao lưu văn hóa và hợp tác phát triển giữa các vùng.

Kết nối hoàn chỉnh mạng lưới giao thông vùng Đông Nam Bộ

Với tổng chiều dài hơn 50 km, cao tốc TP. Hồ Chí Minh – Mộc Bài sẽ kết nối trực tiếp với các tuyến trọng điểm như Vành đai 3, Vành đai 4 và trong tương lai là cao tốc Gò Dầu – Xa Mát, hình thành mạng lưới giao thông liên hoàn, tăng cường liên kết vùng. Khi đi vào khai thác, tuyến đường sẽ trở thành một mắt xích quan trọng trong hành lang kinh tế xuyên Á, kết nối TP. Hồ Chí Minh với Phnom Penh và Bangkok, hình thành “tam giác vàng” giao thương trong khu vực.

Về mặt xã hội, dự án giúp tạo thêm việc làm cho người dân nhờ sự phát triển của các khu công nghiệp, dịch vụ dọc tuyến, góp phần nâng cao chất lượng đời sống, giảm áp lực dân cư cho đô thị trung tâm. Đồng thời, tuyến cao tốc được xác định có ý nghĩa đặc biệt trong bảo đảm an ninh - quốc phòng khu vực, phù hợp với thế trận quốc phòng theo Quyết định số 2256/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.

Dự án đường cao tốc TP. HCM - Mộc Bài có 5 nút giao lớn sẽ được xây dựng kết nối các đường cắt qua, gồm: Vành đai 3, tỉnh lộ 15, tỉnh lộ 8, ĐT.787B, quốc lộ 22B và quốc lộ 22.

Đảm bảo tiến độ lựa chọn nhà đầu tư và nguồn vật liệu

Về tiến độ triển khai, Ban Giao thông cũng thông tin, sau khi hết hạn nộp hồ sơ quan tâm, đơn vị đã đánh giá và báo cáo UBND TP. Hồ Chí Minh. Hiện Thành phố đang xem xét, quyết định hình thức lựa chọn nhà đầu tư, dự kiến tổ chức đấu thầu trong khoảng 4 tháng (từ tháng 11/2025 đến tháng 2/2026).

Trước vấn đề được quan tâm là nguồn cung vật liệu xây dựng – yếu tố thường gây chậm tiến độ tại nhiều dự án hạ tầng phía Nam, đại diện Ban Giao thông cho biết theo Kế hoạch số 1046/KH-UBND của tỉnh Tây Ninh, nguồn vật liệu (cát, đá, đất đắp) phục vụ dự án cơ bản đáp ứng được nhu cầu. Trong giai đoạn tiếp theo, đơn vị sẽ phối hợp với nhà đầu tư và các cơ quan chuyên môn tiếp tục khảo sát, cập nhật mỏ vật liệu để đảm bảo đủ nguồn cung, đặc biệt là vật liệu cát, tránh tình trạng gián đoạn thi công.

Giải phóng mặt bằng nút giao An Phú vẫn là nút thắt

Song song với các dự án giao thông trọng điểm khác, TP. Hồ Chí Minh đang tập trung tháo gỡ vướng mắc tại khu đất 22.012 m² thuộc Khu đô thị phát triển An Phú – hạng mục ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ thi công nút giao An Phú.

Theo Ban Giao thông, khu đất này liên quan đến gói thầu XL13 xây dựng nhánh cầu vượt N1.2. Hiện công trình đã hoàn thành một số trụ chính (T4, T5, T7) nhưng đang tạm dừng chờ bàn giao mặt bằng để tiếp tục thi công các hạng mục còn lại. Dự kiến, gói thầu sẽ hoàn thành trong vòng 7 tháng kể từ khi mặt bằng được bàn giao. UBND TP. Hồ Chí Minh đang xem xét báo cáo Thủ tướng Chính phủ để có hướng xử lý đối với khu đất này.

Nhánh cầu N2 đã vươn dài, thông xe cuối năm nay.

Giải ngân đầu tư công đạt hơn 50%, phấn đấu hoàn thành 100% kế hoạch

Về công tác giải ngân đầu tư công năm 2025, Ban Giao thông được giao tổng vốn 17.010 tỷ đồng. Tính đến nay, đơn vị đã giải ngân hơn 8.526 tỷ đồng, đạt khoảng 53% kế hoạch. Đại diện Ban Giao thông khẳng định, với quyết tâm cao, đơn vị sẽ phấn đấu giải ngân hết 100% kế hoạch vốn trong năm nay.

Một số khó khăn được nêu gồm tiến độ bàn giao mặt bằng chậm so với kế hoạch, thay đổi cơ cấu hành chính do sáp nhập chính quyền hai cấp ảnh hưởng đến điều phối dự án, và tình trạng khan hiếm vật liệu xây dựng như cát, đá trong giai đoạn cao điểm. Tuy nhiên, Ban Giao thông cam kết phối hợp chặt chẽ với các địa phương để tháo gỡ vướng mắc, đảm bảo tiến độ, chất lượng công trình, góp phần hoàn thành các mục tiêu phát triển hạ tầng trọng điểm của Thành phố.