Cao tốc Cổ Tiết - Yên Bài cần tính toán kỹ quy mô đầu tư phù hợp nhu cầu vận tải

Bộ Tài chính vừa có văn bản góp ý đối với hồ sơ Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi dự án đầu tư xây dựng cao tốc Bắc - Nam phía Đông đoạn Cổ Tiết - Yên Bài. Theo đánh giá, việc nghiên cứu đầu tư tuyến đường này có cơ sở pháp lý rõ ràng, phù hợp với quy hoạch mạng lưới giao thông quốc gia cũng như các nghị quyết của Quốc hội. Tuy nhiên, cơ quan này nhấn mạnh việc xác định quy mô đầu tư cần được tính toán kỹ lưỡng, đặt trong tổng thể các tuyến cao tốc liên quan đang và sẽ triển khai.

Một trong những vấn đề được Bộ Tài chính đặc biệt lưu ý là dự báo nhu cầu vận tải. Theo báo cáo hiện tại, đơn vị tư vấn chưa thực hiện khảo sát giao thông trực tiếp mà chủ yếu dựa vào số liệu tại các khu vực lân cận để đưa ra dự báo. Cụ thể, lưu lượng vận tải dự kiến đạt khoảng 37.054 PCU/ngày đêm vào năm 2050 và tăng lên khoảng 46.728 PCU/ngày đêm vào năm 2055. Từ cơ sở này, phương án đề xuất là đầu tư quy mô 4 làn xe. Tuy nhiên, theo quy hoạch tổng thể đến năm 2050, tuyến đường này có định hướng đạt quy mô 6 làn xe, đặt ra yêu cầu phải tính toán kỹ để tránh tình trạng đầu tư thiếu hoặc phải nâng cấp sớm.

Cao tốc Cổ Tiết - Yên Bài cần tính toán kỹ quy mô đầu tư phù hợp nhu cầu vận tải (Ảnh: Minh họa)

Liên quan đến phương án đầu tư, hiện có hai phương án được đưa ra. Phương án thứ nhất đầu tư hoàn chỉnh 4 làn xe với bề rộng nền đường 24,75m, tổng mức đầu tư khoảng 14.743 tỷ đồng. Phương án thứ hai có quy mô nền đường lớn hơn, 32,25m, với định hướng dự trữ quỹ đất tại dải phân cách giữa để thuận lợi cho việc mở rộng sau này, tổng mức đầu tư lên tới 17.489 tỷ đồng. Đơn vị tư vấn đề xuất lựa chọn phương án thứ hai do phù hợp với định hướng của địa phương.

Tuy nhiên, Bộ Tài chính cho rằng cần làm rõ hơn cơ sở lựa chọn phương án này, đặc biệt trong bối cảnh ý kiến của địa phương được đưa ra từ thời điểm trước khi có sự điều chỉnh về địa giới hành chính. Ngoài ra, suất đầu tư của phương án được đề xuất lên tới khoảng 579 tỷ đồng/km, cao hơn đáng kể so với mức trung bình do cơ quan quản lý công bố. Điều này đặt ra yêu cầu phải giải trình cụ thể các yếu tố làm tăng chi phí, bao gồm chi phí giải phóng mặt bằng và các hạng mục dự trữ.

Không chỉ dừng lại ở bài toán chi phí, Bộ Tài chính cũng đề nghị nghiên cứu thêm phương án tài chính trong trường hợp lựa chọn phương án đầu tư quy mô nhỏ hơn. Việc so sánh, đánh giá đầy đủ giữa các phương án sẽ giúp lựa chọn được hướng đi tối ưu, vừa đảm bảo hiệu quả kinh tế, vừa phù hợp với nhu cầu phát triển trong dài hạn. Đồng thời, trong trường hợp dự án được triển khai theo hình thức đầu tư công, cần tính toán khả năng thu phí hoàn vốn và đánh giá tác động đến lưu lượng phương tiện khi áp dụng thu phí.

Một yếu tố quan trọng khác là sự tác động đến các dự án BOT hiện hữu trong khu vực. Tuyến cao tốc Cổ Tiết - Yên Bài có thể ảnh hưởng trực tiếp đến dự án BOT đường Hồ Chí Minh đoạn từ Quốc lộ 2 đến Hương Nộn cũng như tuyến Quốc lộ 32 hiện đang khai thác. Do đó, cần có sự tính toán kỹ lưỡng về việc phân bổ lưu lượng giao thông giữa các tuyến nhằm tránh phát sinh rủi ro tài chính và nghĩa vụ hỗ trợ từ ngân sách nhà nước.

Trong bối cảnh nhu cầu phát triển hạ tầng ngày càng lớn, việc đầu tư các tuyến cao tốc đóng vai trò quan trọng trong thúc đẩy tăng trưởng kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, bài toán đặt ra không chỉ là xây dựng nhanh mà còn phải xây dựng hiệu quả. Với tuyến Cổ Tiết - Yên Bài, yêu cầu đặt ra là phải cân đối giữa nhu cầu hiện tại và tầm nhìn dài hạn, giữa chi phí đầu tư và lợi ích mang lại, để đảm bảo đây thực sự là một dự án hạ tầng bền vững và tối ưu nguồn lực.