Cục An toàn bức xạ và hạt nhân (Bộ Khoa học và Công nghệ) vừa có văn bản yêu cầu các cơ sở chụp ảnh phóng xạ công nghiệp trên cả nước tăng cường bảo đảm an ninh nguồn phóng xạ.
 |
| Vỏ thiết bị chụp ảnh phóng xạ công nghiệp chứa uranium nghèo, tuyệt đối không được thanh lý như phế liệu vì nguy cơ mất an toàn bức xạ. |
Động thái này đưa ra sau khi cơ quan chức năng phát hiện nhiều đơn vị tự ý vứt bỏ vỏ thiết bị chụp ảnh phóng xạ ra môi trường khi không còn nhu cầu sử dụng. Đây là hành động cực kỳ nguy hiểm bởi vỏ các thiết bị này sử dụng uranium nghèo làm vật liệu che chắn, vẫn được tính là vật liệu hạt nhân nguồn có khả năng gây hại nếu không được xử lý đúng quy trình.
Không được phép thanh lý như phế liệu thông thường
Theo quy định của Luật Năng lượng nguyên tử 2025, vỏ thiết bị chụp ảnh phóng xạ không phải là rác thải thông thường và hiện chưa có quy định cho phép thanh lý loại vật liệu này.
Việc các cơ sở coi đây là phế liệu và bán ra ngoài thị trường không chỉ vi phạm pháp luật mà còn tạo ra nguy cơ tiếp cận trái phép, gây rò rỉ bức xạ ra cộng đồng.
Cục An toàn bức xạ và hạt nhân yêu cầu các cơ sở tuyệt đối không được vứt bỏ, phải lưu giữ trong điều kiện an toàn, có biện pháp ngăn chặn mất mát và phải báo cáo số lượng kiểm kê về Cục trước ngày 15/5/2026.
Ứng dụng quan trọng nhưng tiềm ẩn rủi ro lớn
Chụp ảnh phóng xạ công nghiệp là phương pháp then chốt trong các lĩnh vực dầu khí, xây dựng và cơ khí nhằm kiểm tra mối hàn, vết nứt bên trong vật liệu mà không cần phá hủy. Tuy mang lại lợi ích kinh tế lớn, nhưng việc quản lý lỏng lẻo các nguồn phóng xạ và thiết bị đi kèm có thể dẫn đến những sự cố môi trường không thể khắc phục.
 |
| Nguyên lý của phương pháp thử nghiệm NDT chụp ảnh phóng xạ là dùng tia phóng xạ Gamma hoặc tia X phóng xuyên qua phim, năng lượng truyền qua tùy theo mật độ sẽ cho ta nhận biết vùng nào có khuyết tật và hình ảnh rõ ràng, độ chính xác cao. Trong ảnh: Vinacontrol CE Hồ Chí Minh thực hiện thử nghiệm NDT chụp ảnh bức xạ trên thực tế. |
Doanh nghiệp cần hiểu rõ, việc miễn khai báo chỉ được áp dụng khi đáp ứng đầy đủ các quy chuẩn kỹ thuật hiện hành, bất kỳ hành vi tự ý xử lý nào cũng sẽ bị xử lý nghiêm khắc.
Cục An toàn bức xạ và hạt nhân khẳng định sẽ tăng cường kiểm tra thực tế và hậu kiểm sau ngày 15/5. Các doanh nghiệp cần rà soát lại toàn bộ kho bãi, đảm bảo mọi thiết bị (kể cả vỏ không chứa nguồn) đều được quản lý trong hệ thống an ninh.
Đối với người dân, nếu phát hiện các vật thể kim loại có hình thù lạ, có biểu tượng cảnh báo bức xạ (hình cánh quạt ba lá), tuyệt đối không được tự ý tháo dỡ, vận chuyển mà phải báo ngay cho Cơ quan Công an hoặc Sở Khoa học công nghệ địa phương để xử lý kịp thời.
