 |
| Đề xuất nâng mức phạt hành chính tối đa lên 1,5 tỷ đồng, mở rộng xử phạt không lập biên bản |
Theo quy định hiện hành, mức phạt tiền trong xử phạt vi phạm hành chính dao động từ 50.000 đồng đến tối đa 1 tỷ đồng đối với cá nhân và từ 100.000 đồng đến 2 tỷ đồng đối với tổ chức.
Tại dự thảo sửa đổi, Bộ Công an đề xuất nâng mức phạt tối đa lên 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân và 3 tỷ đồng đối với tổ chức, tương đương tăng 50% so với quy định hiện hành.
Cơ quan soạn thảo cho rằng khung tiền phạt tối đa đã được duy trì từ năm 2012 đến nay, trong khi các chỉ số kinh tế - xã hội đã có nhiều thay đổi. Nếu như năm 2012 mức lương cơ sở là 1,05 triệu đồng/tháng thì đến năm 2025 đã tăng lên 2,34 triệu đồng/tháng, cao gấp 2,2 lần. Thu nhập bình quân đầu người cũng tăng từ khoảng 2 triệu đồng/tháng năm 2012 lên 7,7 triệu đồng/tháng vào năm 2024, tương đương gấp gần 4 lần.
Trong bối cảnh đó, nhiều hành vi vi phạm mang lại lợi ích kinh tế lớn hơn đáng kể so với mức xử phạt hiện hành. Điều này khiến chế tài xử phạt tiền không còn đủ sức răn đe, đặc biệt trong các lĩnh vực có giá trị giao dịch lớn hoặc lợi nhuận thu được từ hành vi vi phạm cao.
Theo Bộ Công an, việc điều chỉnh khung phạt là cần thiết nhằm bảo đảm tính tương xứng giữa mức xử phạt với tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi vi phạm, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.
Một điểm mới khác trong dự thảo là bổ sung quy định cho phép Chính phủ quy định mức phạt tiền tối đa đối với từng lĩnh vực theo thẩm quyền.
Theo cơ quan soạn thảo, cơ chế này giúp việc điều chỉnh mức phạt linh hoạt hơn trước những biến động của thực tiễn mà không phải chờ sửa đổi luật. Điều này đặc biệt cần thiết trong bối cảnh tốc độ phát triển kinh tế - xã hội nhanh, xuất hiện nhiều loại hình vi phạm mới và tác động của yếu tố lạm phát, trượt giá.
Tuy nhiên, đối với những lĩnh vực mới chưa được quy định trong luật, Chính phủ chỉ được quyết định mức phạt tối đa sau khi có sự đồng ý của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.
Bên cạnh việc tăng mức phạt tối đa, dự thảo cũng đề xuất sửa đổi quy định về xử phạt vi phạm hành chính không lập biên bản.
Hiện nay, hình thức này chỉ được áp dụng đối với trường hợp phạt tiền đến 500.000 đồng với cá nhân và 1 triệu đồng với tổ chức. Dự thảo mới đề xuất nâng gấp đôi hạn mức lên tương ứng 1 triệu đồng đối với cá nhân và 2 triệu đồng đối với tổ chức.
Nếu được thông qua, nhiều vi phạm hành chính phổ biến, có tính chất đơn giản sẽ được xử lý nhanh hơn thông qua quyết định xử phạt tại chỗ, giảm đáng kể các thủ tục hành chính phát sinh.
Đáng chú ý, Bộ Công an cũng đề xuất bỏ quy định bắt buộc phải lập biên bản đối với các vi phạm được phát hiện bằng phương tiện, thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ như camera giám sát, thiết bị ghi hình hoặc ghi âm.
Thay vào đó, trong trường hợp dữ liệu điện tử đã đủ căn cứ xác định hành vi vi phạm, cơ quan chức năng có thể ban hành quyết định xử phạt mà không cần thực hiện thêm thủ tục lập biên bản.
Theo đánh giá của cơ quan soạn thảo, quy định hiện hành đang làm phát sinh thêm thủ tục, kéo dài thời gian xử lý và tăng chi phí thực hiện trong khi các bằng chứng điện tử đã bảo đảm cơ sở pháp lý để xử phạt.
Việc mở rộng áp dụng dữ liệu điện tử và đơn giản hóa quy trình xử phạt được xem là bước đi nhằm thúc đẩy cải cách thủ tục hành chính, phù hợp với định hướng chuyển đổi số trong hoạt động quản lý nhà nước.
Các quy định mới được kỳ vọng sẽ giúp giảm khối lượng hồ sơ giấy tờ, tiết kiệm thời gian cho người dân và doanh nghiệp, đồng thời giảm áp lực công việc đối với lực lượng thực thi pháp luật. Qua đó, cơ quan chức năng có thêm nguồn lực để tập trung xử lý các vụ việc phức tạp và có mức độ nguy hiểm cao hơn.
Dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) hiện đang được lấy ý kiến đến ngày 9/7/2026 và dự kiến trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI vào tháng 10/2026.
