Đề xuất phân cấp cấp C/O cho địa phương, lo ngại nguy cơ thiếu thống nhất trong thực thi

Bộ Tư pháp đang lấy ý kiến thẩm định đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật Quản lý ngoại thương và Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Đáng chú ý, tại dự thảo sửa đổi Luật Quản lý ngoại thương, Bộ Công Thương đề xuất bổ sung quy định phân quyền cho UBND cấp tỉnh thực hiện việc cấp giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) và văn bản chấp thuận tự chứng nhận xuất xứ hàng hóa.

Theo Bộ Công Thương, đề xuất này nhằm tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong quản lý nhà nước, đồng thời tạo thuận lợi cho hoạt động xuất khẩu của doanh nghiệp trong bối cảnh thương mại quốc tế ngày càng mở rộng và yêu cầu xử lý thủ tục hành chính theo hướng nhanh chóng, linh hoạt hơn.

Tuy nhiên, trong quá trình góp ý dự thảo, một số địa phương bày tỏ sự thận trọng đối với nội dung phân quyền này.

Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Nghệ An cho rằng hoạt động chứng nhận xuất xứ hàng hóa là lĩnh vực có tính chuyên môn cao, gắn trực tiếp với việc thực thi các cam kết quốc tế và các hiệp định thương mại tự do (FTA) mà Việt Nam tham gia. Vì vậy, việc giao thẩm quyền cấp C/O cho địa phương cần được cân nhắc kỹ lưỡng nhằm bảo đảm tính thống nhất trong thực thi trên phạm vi cả nước.

Đoàn cũng đề nghị bổ sung quy định về cơ chế kiểm tra, giám sát và thanh tra chuyên ngành đối với hoạt động chứng nhận xuất xứ hàng hóa khi được giao cho địa phương thực hiện.

Cùng quan điểm, Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Tây Ninh kiến nghị dự thảo luật cần quy định rõ việc Chính phủ ban hành bộ tiêu chí và quy trình nghiệp vụ thống nhất áp dụng đối với các cơ quan, tổ chức được giao hoặc ủy quyền cấp C/O tại địa phương.

Theo đoàn đại biểu này, nếu thiếu các tiêu chuẩn và quy trình được chuẩn hóa trên toàn quốc, việc áp dụng pháp luật giữa các địa phương có thể phát sinh khác biệt, làm gia tăng nguy cơ gian lận xuất xứ hàng hóa, đồng thời ảnh hưởng đến uy tín thương mại của Việt Nam trong quá trình thực hiện các cam kết quốc tế.

Giải trình về các ý kiến góp ý, Bộ Công Thương cho biết dự thảo luật đã bổ sung quy định sửa đổi Điều 35 về kiểm tra xuất xứ hàng hóa. Theo đó, Chính phủ sẽ phân công các bộ, cơ quan ngang bộ thực hiện nhiệm vụ kiểm tra, hướng dẫn kiểm tra việc chứng nhận xuất xứ đối với hàng hóa xuất khẩu và nhập khẩu.

Bên cạnh đó, Bộ Công Thương đang chủ trì xây dựng dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Quản lý ngoại thương về xuất xứ hàng hóa. Dự thảo nghị định giao Bộ Công Thương và Bộ Tài chính hướng dẫn cơ chế kiểm tra, xác minh xuất xứ đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu.

Sau khi nghị định được ban hành, hai bộ sẽ tiếp tục xây dựng các thông tư hướng dẫn quy trình kiểm tra, xác minh để các cơ quan, tổ chức thực hiện nhiệm vụ cấp giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa áp dụng thống nhất.

Theo Bộ Công Thương, Luật Quản lý ngoại thương được Quốc hội thông qua năm 2017 và có hiệu lực từ ngày 1/1/2018, là văn bản luật đầu tiên điều chỉnh toàn diện hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam.

Qua gần một thập kỷ triển khai, cùng với sự phát triển của các chuỗi cung ứng toàn cầu và quá trình hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng, nhiều hoạt động xuất nhập khẩu đã xuất hiện những đặc điểm mới, phức tạp hơn. Một số quy định của luật hiện hành vì vậy đã bộc lộ những hạn chế, chưa theo kịp yêu cầu thực tiễn cũng như các cam kết quốc tế mà Việt Nam tham gia.

Do đó, việc sửa đổi, bổ sung Luật Quản lý ngoại thương được đánh giá là cần thiết nhằm hoàn thiện khung pháp lý, tháo gỡ vướng mắc cho doanh nghiệp và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực ngoại thương.

Theo quy định tại Nghị định số 31/2018/NĐ-CP, giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) là văn bản hoặc hình thức có giá trị pháp lý tương đương do cơ quan, tổ chức có thẩm quyền của nước, nhóm nước hoặc vùng lãnh thổ xuất khẩu cấp, nhằm xác nhận nguồn gốc xuất xứ của hàng hóa.

Hiện nay, theo Thông tư số 40/2025/TT-BCT, Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) là cơ quan thực hiện cấp và tổ chức triển khai việc cấp các loại C/O cũng như văn bản chấp thuận tự chứng nhận xuất xứ theo quy định pháp luật hiện hành.