Nhiều Hiệp hội kiến nghị gỡ vướng cấp C/O, bảo đảm thông suốt xuất khẩu

Hiệp hội Da - Giày - Túi xách Việt Nam (Lefaso) và Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) vừa có văn bản gửi Bộ Công Thương, phản ánh những khó khăn, vướng mắc liên quan đến thủ tục cấp C/O cho hàng hóa xuất khẩu.

Theo phản ánh của doanh nghiệp, những vướng mắc phát sinh trong quá trình chuyển giao cơ quan cấp C/O từ Cục Xuất nhập khẩu về các địa phương. Trong đó, một số doanh nghiệp phải thực hiện lại hồ sơ thương nhân tại cơ quan cấp mới, khiến thời gian xử lý có thể kéo dài. Trong thời gian chờ hồ sơ được phê duyệt, doanh nghiệp không thể tiếp tục nộp hồ sơ đề nghị cấp C/O, ảnh hưởng đến tiến độ hoàn thiện chứng từ xuất khẩu.

Nhiều Hiệp hội kiến nghị gỡ vướng cấp C/O, bảo đảm thông suốt xuất khẩu

Các mẫu C/O được doanh nghiệp phản ánh đang gặp vướng gồm C/O mẫu B đối với những thị trường chưa hoặc không có hiệp định thương mại tự do (FTA), trong đó có Mỹ; C/O mẫu E áp dụng cho thị trường ASEAN và C/O mẫu VC theo FTA Việt Nam - Chile.

Theo bà Phan Thị Thanh Xuân, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Lefaso, việc chậm cấp C/O có thể kéo theo nhiều rủi ro bởi chứng nhận xuất xứ liên quan trực tiếp đến thuế, thủ tục thông quan, dòng tiền và tiến độ giao hàng tại thị trường nhập khẩu.

Đối với ngành thủy sản, VASEP cho biết nhiều doanh nghiệp hội viên cũng đang phản ánh tình trạng chậm xử lý, ách tắc thủ tục cấp C/O tại một số Sở Công Thương, ảnh hưởng trực tiếp đến việc hoàn thiện bộ chứng từ và giao hàng.

Đặc thù của xuất khẩu thủy sản là đơn hàng được thực hiện liên tục, trong khi thời hạn giao hàng và xuất trình chứng từ tại nhiều thị trường tương đối ngắn. Vì vậy, nếu C/O được cấp chậm, doanh nghiệp có thể không kịp hoàn thiện chứng từ để khách hàng làm thủ tục nhập khẩu và hưởng ưu đãi thuế quan theo các FTA.

Không chỉ ảnh hưởng đến tiến độ giao nhận, tình trạng này còn có thể làm phát sinh chi phí lưu kho, lưu bãi, chậm thanh toán hoặc nguy cơ bị phạt do giao chứng từ không đúng hạn. Về lâu dài, việc chậm trễ có thể tác động đến kế hoạch phân phối của các nhà mua hàng quốc tế, cũng như uy tín và khả năng duy trì đơn hàng của doanh nghiệp Việt Nam.

Kiến nghị cơ chế chuyển tiếp, kế thừa dữ liệu

Trước những vướng mắc phát sinh, Lefaso và VASEP kiến nghị Bộ Công Thương nghiên cứu cơ chế chuyển tiếp tự động, cho phép kế thừa dữ liệu hồ sơ thương nhân đã đăng ký trên hệ thống quản lý và hệ thống cấp C/O điện tử (eCoSys) sang các Sở Công Thương, thay vì yêu cầu doanh nghiệp thực hiện lại toàn bộ hồ sơ.

Các hiệp hội cũng đề nghị tăng cường nhân lực, hỗ trợ nghiệp vụ và kỹ thuật, đồng thời xây dựng cơ chế điều phối giữa các cơ quan cấp C/O trong trường hợp một số địa phương phát sinh tình trạng quá tải.

Trong giai đoạn chuyển tiếp, các hiệp hội đề xuất cho phép tiếp nhận, phê duyệt song song hoặc áp dụng cơ chế “hồ sơ thương nhân tạm thời”, tạo điều kiện để doanh nghiệp có thể nộp hồ sơ đề nghị cấp C/O trong khi cơ quan chức năng hoàn tất việc thẩm định.

Theo bà Trần Thanh Bình, Trưởng phòng Xuất xứ hàng hóa, Cục Xuất nhập khẩu, trong thời gian từ ngày 1/7/2025 đến ngày 1/8/2026, khoảng 80% hồ sơ C/O do thương nhân đề nghị cấp vẫn được thực hiện tại các cơ quan cấp thuộc Cục Xuất nhập khẩu; khoảng 20% được thực hiện tại 34 cơ quan, tổ chức cấp ở địa phương.

Tuy nhiên, trong 15 ngày đầu tháng 8/2026, thời điểm Thông tư số 26 bắt đầu có hiệu lực, tỷ lệ hồ sơ được cấp tại địa phương đã tăng khoảng 2 lần so với bình quân 7 tháng đầu năm.

Khối lượng hồ sơ tăng nhanh tạo áp lực đáng kể lên các cơ quan cấp C/O tại địa phương. Tại TP. Hồ Chí Minh, Sở Công Thương cho biết đang tiếp nhận 9.056 hồ sơ, trong đó hồ sơ của doanh nghiệp đến từ các tỉnh, thành phố khác chiếm hơn 50%. Để giải quyết lượng hồ sơ lớn, cán bộ thực hiện cấp C/O tại đây phải tăng cường làm việc cả ngày nghỉ.

Gỡ điểm nghẽn để giữ nhịp xuất khẩu

Trong bối cảnh doanh nghiệp xuất khẩu đang chịu sức ép về đơn hàng, chi phí và yêu cầu ngày càng cao từ thị trường quốc tế, việc duy trì thủ tục cấp C/O thông suốt có ý nghĩa quan trọng đối với khả năng cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam.

Theo Lefaso, ngành da giày - túi xách năm 2025 đạt kim ngạch xuất khẩu gần 29 tỷ USD, trong đó giày dép đạt hơn 24 tỷ USD. Ngành hiện có khoảng 3.000 doanh nghiệp, tạo việc làm cho gần 1,5 triệu lao động và sản xuất khoảng 1,3 - 1,4 tỷ đôi giày mỗi năm.

Trong 7 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu giày dép đạt hơn 14 tỷ USD, tăng khoảng 0,5% so với cùng kỳ; xuất khẩu túi xách đạt gần 3 tỷ USD.

Trong khi đó, ngành thủy sản đang hướng tới mục tiêu kim ngạch xuất khẩu khoảng 12 - 12,5 tỷ USD trong năm 2026. Với quy mô xuất khẩu lớn và đặc thù giao dịch quốc tế, bất kỳ sự chậm trễ nào trong khâu chứng từ cũng có thể tác động trực tiếp đến chi phí, tiến độ giao hàng và khả năng duy trì đơn hàng.

Từ góc độ doanh nghiệp, bà Phan Thị Thanh Xuân cho rằng cần tăng cường trao đổi, tập huấn để các đơn vị cấp C/O thống nhất cách thức xử lý hồ sơ. Đối với những doanh nghiệp có lịch sử xuất khẩu và hồ sơ tuân thủ tốt trong nhiều năm, cần có cơ chế phân luồng phù hợp, tránh yêu cầu thực hiện lại toàn bộ quy trình như doanh nghiệp mới tham gia xuất khẩu.

Việc nhanh chóng tháo gỡ những vướng mắc trong cấp C/O không chỉ giúp doanh nghiệp giảm chi phí và hạn chế rủi ro trong giao nhận hàng hóa, mà còn góp phần bảo đảm tiến độ đơn hàng, duy trì uy tín với đối tác quốc tế và hỗ trợ các ngành hàng hoàn thành mục tiêu xuất khẩu năm 2026.