Ngày 13/11/2026, Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Tuyên Quang có Công văn số 394/CV-HH gửi Quốc hội, Chính phủ cùng các cơ quan liên quan, kiến nghị giữ cơ chế cho thuê đất không qua đấu giá, đấu thầu đối với dự án thuộc diện được miễn tiền thuê đất có thời hạn.
Theo Hiệp hội, đây là chính sách có ý nghĩa thiết thực trong việc thu hút đầu tư, tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận mặt bằng sản xuất, kinh doanh tại những địa bàn còn nhiều khó khăn về hạ tầng, giao thông, thị trường và nguồn nhân lực.
![]() |
| Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Tuyên Quang kiến nghị giữ cơ chế thuê đất không qua đấu giá |
Không thu hẹp cơ hội tiếp cận đất đai của doanh nghiệp
Trong văn bản kiến nghị, Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Tuyên Quang cho rằng cần kế thừa quy định tại khoản 1 Điều 124 Luật Đất đai năm 2024, theo đó trường hợp được miễn tiền thuê đất thuộc diện không phải đấu giá quyền sử dụng đất, không phải đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án có sử dụng đất, trừ trường hợp pháp luật quản lý ngành, lĩnh vực có quy định khác.
Hiệp hội nhấn mạnh, quy định hiện hành không đặt ra điều kiện việc miễn tiền thuê đất phải áp dụng cho toàn bộ thời hạn thuê. Trong khi đó, chính sách ưu đãi đầu tư theo địa bàn tại Luật Đầu tư và các quy định về tiền thuê đất đã xác định nhiều trường hợp được miễn tiền thuê đất trong một khoảng thời gian nhất định.
Cụ thể, theo các quy định được Hiệp hội viện dẫn tại Nghị định số 103/2024/NĐ-CP ngày 30/7/2024 của Chính phủ, một số dự án được miễn tiền thuê đất sau thời gian xây dựng cơ bản trong 7 năm tại địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, 11 năm tại địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn và 15 năm đối với một số trường hợp kết hợp ngành, nghề ưu đãi đầu tư với địa bàn ưu đãi.
Đây là các chính sách miễn tiền thuê đất có thời hạn, không phải hình thức giảm tiền thuê đất. Vì vậy, theo Hiệp hội, cần phân biệt rõ giữa miễn tiền thuê đất có thời hạn và miễn trong toàn bộ thời hạn thuê, tránh cách hiểu chỉ những dự án được miễn toàn bộ thời gian thuê mới được áp dụng cơ chế không đấu giá, không đấu thầu.
Hiệp hội cũng viện dẫn các quy định tại Luật Đất đai năm 2013, Luật Đất đai năm 2024, Luật Đầu tư và Nghị quyết số 254/2025/QH15 của Quốc hội để khẳng định tính kế thừa của chính sách. Đồng thời, văn bản đề nghị rà soát dự thảo Luật Đất đai sửa đổi ngày 5/11/2026, làm rõ phạm vi áp dụng đối với các dự án được miễn tiền thuê đất có thời hạn, không biến điều kiện về thủ tục tài chính thành rào cản hạn chế khả năng tiếp cận đất đai của nhà đầu tư.
Bảo đảm ưu đãi đầu tư thực chất tại địa bàn khó khăn
Theo phân tích của Hiệp hội, các địa bàn miền núi, vùng sâu, vùng xa thường phải đối mặt với nhiều bất lợi về kết cấu hạ tầng, chi phí vận chuyển, khả năng kết nối thị trường và chất lượng nguồn nhân lực. Chính sách miễn, giảm tiền thuê đất được thiết kế nhằm bù đắp một phần những bất lợi này, qua đó khuyến khích doanh nghiệp đầu tư, mở rộng sản xuất, kinh doanh.
Tuy nhiên, ưu đãi chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi doanh nghiệp có khả năng tiếp cận mặt bằng hợp pháp, thuận lợi và ổn định. Nếu chỉ dự án được miễn tiền thuê đất trong toàn bộ thời hạn thuê mới được áp dụng cơ chế không đấu giá, không đấu thầu, những dự án chỉ được miễn 7 năm, 11 năm hoặc 15 năm có thể bị thu hẹp cơ hội tiếp cận đất đai theo cơ chế này.
Điều đó không chỉ làm gia tăng thời gian, chi phí thực hiện thủ tục và chi phí vốn chờ đợi của doanh nghiệp, mà còn có thể ảnh hưởng đến sức hấp dẫn của môi trường đầu tư tại các địa phương còn nhiều khó khăn. Đặc biệt, doanh nghiệp nhỏ và vừa có thể chịu tác động lớn hơn do hạn chế về nguồn lực tài chính và khả năng theo đuổi các thủ tục kéo dài.
Ở góc độ địa phương, việc duy trì cơ chế phù hợp sẽ góp phần thu hút dự án, tạo việc làm, mở rộng đầu ra cho nguyên liệu và sản phẩm tại chỗ, đồng thời tạo nguồn thu ngân sách trong dài hạn. Vì vậy, Hiệp hội cho rằng cần đánh giá hiệu quả chính sách trên toàn bộ vòng đời dự án, thay vì chỉ xem xét lợi ích trước mắt từ thủ tục giao, cho thuê đất.
Kiến nghị này cũng được đặt trong bối cảnh thực hiện các chủ trương lớn về phát triển kinh tế tư nhân, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực đất đai và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Trong đó, Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 4/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân nhấn mạnh yêu cầu mở rộng cơ hội tiếp cận mặt bằng sản xuất, kinh doanh, giảm thời gian thực hiện thủ tục thuê đất.
Đề xuất hoàn thiện quy định, tăng công khai và giám sát
Để bảo đảm tính thống nhất và khả thi khi triển khai, Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Tuyên Quang đưa ra một số kiến nghị cụ thể.
Trước hết, Hiệp hội đề nghị kế thừa khoản 1 Điều 124 Luật Đất đai năm 2024 trong Luật Đất đai sửa đổi, không bổ sung điều kiện phải được miễn tiền thuê đất trong toàn bộ thời hạn thuê mới được áp dụng cơ chế không đấu giá, không đấu thầu.
Đồng thời, Hiệp hội đề xuất bổ sung quy định làm rõ: Trường hợp được miễn tiền thuê đất bao gồm cả miễn tiền thuê đất có thời hạn theo chính sách ưu đãi đầu tư, không yêu cầu phải được miễn cho toàn bộ thời hạn thuê. Việc áp dụng vẫn phải tuân thủ các ngoại lệ theo pháp luật quản lý ngành, lĩnh vực và những điều kiện liên quan đến cho thuê đất.
Bên cạnh đó, cần đồng bộ thủ tục đầu tư, đất đai và tài chính; không yêu cầu doanh nghiệp phải có quyết định miễn tiền thuê đất trước khi được xem xét cho thuê đất. Các quy định cũng cần làm rõ nghĩa vụ tài chính sau thời gian được miễn và cơ chế chuyển tiếp nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của những dự án đã được chấp thuận, lựa chọn nhà đầu tư đúng quy định.
Một nội dung khác được Hiệp hội lưu ý là tăng cường công khai quỹ đất, tiêu chí và kết quả giải quyết thủ tục; kiểm tra năng lực nhà đầu tư, nhu cầu sử dụng đất, tiến độ thực hiện dự án và nghĩa vụ bảo vệ môi trường. Đối với trường hợp có nhiều nhà đầu tư cùng đề xuất một khu đất, cần quy định rõ cách thức xử lý, đồng thời có cơ chế giám sát, ngăn chặn việc lợi dụng chính sách ưu đãi hoặc chậm đưa đất vào sử dụng.
Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Tuyên Quang đề nghị Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội và các cơ quan của Quốc hội xem xét kiến nghị trong quá trình hoàn thiện dự thảo Luật Đất đai sửa đổi. Đồng thời, đề nghị Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Bộ Tài chính đánh giá tác động chính sách đối với các địa bàn khó khăn, đặc biệt khó khăn, nghiên cứu hoàn thiện quy định và thông tin kết quả tới Hiệp hội.
Hiệp hội cũng đề nghị Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam quan tâm nghiên cứu, phối hợp tổng hợp ý kiến, kiến nghị với các cơ quan có thẩm quyền.
Theo Hiệp hội, ở những địa bàn còn nhiều khó khăn, một dự án đầu tư phù hợp không chỉ mang lại cơ hội kinh doanh cho doanh nghiệp mà còn có thể tạo sinh kế cho người dân, mở rộng đầu ra cho sản phẩm địa phương và tạo thêm việc làm tại chỗ. Vì vậy, duy trì cơ chế tiếp cận đất đai phù hợp sẽ góp phần đưa chính sách ưu đãi đầu tư đi vào thực chất, tạo động lực phát triển kinh tế tại những địa bàn cần được khuyến khích đầu tư.
