 |
| Bộ Tư pháp và Bộ Tài chính có ý kiến về tuyến đường sắt Cần Giờ |
Trong nỗ lực đẩy mạnh đầu tư hạ tầng giao thông chiến lược, UBND TP.HCM đã có văn bản kiến nghị Chính phủ xem xét bổ sung tuyến đường sắt kết nối trung tâm thành phố với huyện Cần Giờ vào danh mục các dự án được áp dụng cơ chế đặc thù theo Nghị quyết số 188/2022/QH15. Kiến nghị này vừa nhận được ý kiến góp ý từ Bộ Tư pháp và Bộ Tài chính, trong đó đều thể hiện quan điểm đồng thuận về mặt chủ trương.
Bộ Tư pháp: Đề xuất phù hợp thẩm quyền theo Nghị quyết 188
Dưới góc độ pháp lý, Bộ Tư pháp khẳng định rằng Nghị quyết 188 đã quy định rõ về thẩm quyền của Chính phủ trong việc điều chỉnh danh mục các dự án dự kiến tại phụ lục kèm theo nghị quyết, trên cơ sở đề xuất của địa phương. Vì vậy, việc TP.HCM kiến nghị bổ sung tuyến đường sắt đô thị nối Cần Giờ là hoàn toàn hợp lệ về mặt thẩm quyền.
Tuy nhiên, Bộ Tư pháp cũng lưu ý rằng Nghị quyết 188 hiện nay mới chỉ đưa ra các quy định về việc huy động, bố trí nguồn vốn từ đầu tư công, vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA), và vốn vay ưu đãi từ nước ngoài. Do đó, trong trường hợp tuyến đường sắt Cần Giờ được thực hiện theo phương thức đầu tư tư nhân (PPP hoặc BOT...), TP.HCM cần làm rõ cơ chế pháp lý áp dụng để đảm bảo tính hợp pháp và khả thi khi triển khai thực hiện.
Đồng thời, Bộ Tư pháp cho biết hiện Bộ Xây dựng đã trình Quốc hội dự thảo nghị quyết thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù nhằm đầu tư phát triển hệ thống đường sắt. Trong dự thảo này, tuyến đường sắt đi Cần Giờ đã được đưa vào phụ lục danh mục dự án. Bộ Tư pháp khuyến nghị TP.HCM phối hợp chặt chẽ với Bộ Xây dựng để đảm bảo tính hợp lý và thống nhất trong quy hoạch, pháp lý và triển khai.
Bộ Tài chính: Bổ sung dự án giúp huy động nguồn lực và rút ngắn thủ tục
Về phía Bộ Tài chính, cơ quan này đánh giá cao tính chiến lược của tuyến đường sắt Cần Giờ, đặc biệt trong bối cảnh Quy hoạch TP.HCM giai đoạn 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050 đã xác định rõ tiềm năng phát triển tuyến kết nối đến khu đô thị du lịch lấn biển Cần Giờ – một trong những trọng điểm phát triển về kinh tế, du lịch và môi trường sinh thái của thành phố.
Bộ Tài chính cho rằng nếu dự án được bổ sung vào danh mục áp dụng cơ chế đặc thù theo Nghị quyết 188, TP.HCM sẽ có thêm công cụ quan trọng để huy động đa dạng các nguồn lực tài chính hợp pháp. Điều này không chỉ giúp rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư mà còn đẩy nhanh tiến độ triển khai và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn.
Cùng với đó, việc phân cấp, phân quyền rõ ràng cho TP.HCM trong tổ chức thực hiện dự án sẽ phù hợp với đặc điểm địa phương, phát huy tính chủ động và năng lực điều hành của chính quyền thành phố – một trong những điểm then chốt được Nghị quyết 188 kỳ vọng tạo đột phá trong phát triển hạ tầng đô thị lớn.
Tuy nhiên, Bộ Tài chính cũng nhấn mạnh yêu cầu đánh giá kỹ lưỡng về tính khả thi, hiệu quả đầu tư, đồng thời làm rõ nguồn vốn và khả năng cân đối vốn. Điều này nhằm đảm bảo không để xảy ra các rủi ro về thất thoát, lãng phí, hay các tiêu cực trong quá trình đầu tư công trình lớn.
Bộ Tài chính đề nghị Bộ Xây dựng – cơ quan chủ quản ngành giao thông đô thị – cần phối hợp chặt chẽ với TP.HCM trong khâu nghiên cứu, đánh giá và tổng hợp báo cáo trình Chính phủ xem xét, quyết định.
Tuyến đường sắt Cần Giờ – cú hích chiến lược cho phát triển khu Nam TP.HCM
Tuyến đường sắt kết nối trung tâm TP.HCM với huyện Cần Giờ không chỉ mang ý nghĩa giao thông đơn thuần mà còn đóng vai trò chiến lược trong việc kết nối đô thị lõi với khu đô thị sinh thái, du lịch biển đang được quy hoạch và phát triển mạnh mẽ. Cần Giờ hiện là huyện ven biển duy nhất của TP.HCM, với tiềm năng lớn về phát triển du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng cao cấp, gắn với bảo tồn hệ sinh thái rừng ngập mặn UNESCO.
Việc đầu tư tuyến đường sắt đô thị đi Cần Giờ sẽ góp phần giải quyết vấn đề hạ tầng kết nối hiện nay vốn đang lệ thuộc nhiều vào đường bộ với mật độ giao thông cao, dễ ùn tắc và khó đảm bảo tính bền vững lâu dài. Đồng thời, tuyến đường này được kỳ vọng sẽ trở thành động lực mới, thu hút dòng vốn đầu tư tư nhân, phát triển các quỹ đất hai bên tuyến, từ đó tạo ra nguồn thu bền vững và lan tỏa lợi ích đến cộng đồng địa phương.
Hiện nay, Tập đoàn Vingroup là doanh nghiệp tư nhân duy nhất đề xuất đầu tư tuyến đường sắt kết nối trung tâm TP.HCM với huyện Cần Giờ theo phương thức đối tác công – tư (PPP).
Theo phương án do Vingroup trình bày, tuyến đường sắt này sẽ khởi đầu từ khu vực đường Nguyễn Văn Linh, đoạn nằm giữa nút giao Nguyễn Thị Thập và Lý Phục Man, sau đó đi theo dải phân cách giữa của đường Nguyễn Văn Linh.
Từ nút giao với đường Nguyễn Lương Bằng, tuyến rẽ trái, tiếp tục di chuyển trên dải phân cách giữa của đường Nguyễn Lương Bằng – đường 15B – đường D1, rồi vượt qua cầu Rạch Đĩa để đến khu Tái định cư Hồng Lĩnh (Nhà Bè). Tuyến tiếp tục chạy thẳng theo trục đường số 11 trong khu Tái định cư Vạn Phát Hưng và sau đó băng qua sông Soài Rạp.
Từ đây, tuyến đường sắt sẽ đi song song với cao tốc Bến Lức – Long Thành đến khu vực đường Rừng Sác, sau đó chuyển hướng bám theo trục đường Rừng Sác đến điểm cuối của tuyến.
Dự kiến, tuyến đường sắt trên cao này sẽ có chiều dài khoảng 48,5 km, bao gồm hai nhà ga chính: ga Tân Phú (quận 7) và ga Cần Giờ (huyện Cần Giờ). Ngoài ra, sẽ có hai khu depot (trạm bảo trì kỹ thuật), với một depot quy hoạch trên khu đất rộng 39 ha tại xã Long Hòa, Cần Giờ, và một depot khác trên diện tích 20 ha tại phường Bình Thuận, quận 7.
Về mặt kỹ thuật, dự án được thiết kế là đường đôi, khổ tiêu chuẩn 1.435 mm, tốc độ khai thác tối đa lên tới 250 km/giờ, phù hợp với tiêu chuẩn đường sắt đô thị hiện đại. Tổng mức đầu tư của công trình ước tính khoảng 102.370 tỷ đồng, tương đương 4,09 tỷ USD.
Tuyến đường sắt đi Cần Giờ là một trong những ví dụ điển hình cho nhu cầu cấp thiết của TP.HCM trong việc có thêm các cơ chế đặc thù, linh hoạt và phù hợp để giải bài toán đầu tư hạ tầng đô thị khối lượng lớn. Sự vào cuộc đồng bộ của các bộ ngành, cùng sự chủ động từ chính quyền thành phố sẽ là yếu tố quyết định để hiện thực hóa dự án này.
Khi những nút thắt pháp lý được tháo gỡ, nguồn lực được huy động đúng hướng và tầm nhìn phát triển được giữ vững, tuyến đường sắt kết nối Cần Giờ sẽ không chỉ là một tuyến giao thông, mà còn là một bước đi chiến lược trong lộ trình phát triển bền vững và hiện đại của TP.HCM.
