Điều chỉnh Quy hoạch tổng thể quốc gia: Lâm Đồng hòa vào vùng động lực Duyên hải Nam Trung Bộ - Tây Nguyên

Tiếp tục Kỳ họp thứ 10, sáng 7/11, Quốc hội đã nghe tờ trình và báo cáo thẩm tra về việc điều chỉnh Quy hoạch tổng thể quốc gia thời kỳ 2021-2030. Đây là lần điều chỉnh quan trọng nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển mới của đất nước trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng và những biến động khó lường của tình hình thế giới.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng trình bày tờ trình. Ảnh: Phạm Thắng

Tờ trình của Chính phủ nêu rõ, việc điều chỉnh Quy hoạch tổng thể quốc gia thời kỳ 2021-2030 nhằm phù hợp với việc sắp xếp đơn vị hành chính các cấp, thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp; phấn đấu đạt mục tiêu tăng trưởng hai chữ số trong giai đoạn 2026-2030 và các năm tiếp theo. Đồng thời, thực hiện các chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, giáo dục và đào tạo; bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân; an ninh năng lượng, cũng như ứng phó với các biến động nhanh, khó lường của bối cảnh quốc tế.

Thông tin về những nội dung điều chỉnh chủ yếu, Bộ trưởng Tài chính Nguyễn Văn Thắng cho biết, lần điều chỉnh này bổ sung một số nội hàm trong quan điểm phát triển, nhất là chủ động kiến tạo đột phá phát triển, lấy "phát triển để duy trì ổn định, ổn định để thúc đẩy phát triển", chú trọng khai thác hiệu quả không gian phát triển mới theo tinh thần của Dự thảo Báo cáo chính trị, Báo cáo kinh tế-xã hội đã được Hội nghị Trung ương thông qua.

Một trong những điểm đáng chú ý nhất là điều chỉnh tốc độ tăng trưởng GDP giai đoạn 2021-2030 đạt từ 10% trở lên, tốc độ tăng năng suất lao động đạt trên 8,5% mỗi năm. Đến năm 2030, GDP bình quân đầu người đạt khoảng 8.500 USD, chỉ số phát triển con người HDI đạt 0,78. Đây là những con số tham vọng nhưng hoàn toàn khả thi nếu Việt Nam biết tận dụng tốt các cơ hội và thực hiện đồng bộ các giải pháp đột phá.

Về định hướng phát triển không gian kinh tế-xã hội, lần điều chỉnh này tập trung vào việc phân vùng kinh tế-xã hội theo phương án đã được cấp có thẩm quyền thông qua gồm 6 vùng. Trong đó, hai vùng có sự thay đổi căn bản so với trước đây là vùng Bắc Trung Bộ gồm 5 tỉnh, thành phố từ tỉnh Thanh Hóa đến thành phố Huế, và vùng Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên gồm 6 tỉnh, thành phố từ thành phố Đà Nẵng đến tỉnh Lâm Đồng.

Sự thay đổi này mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với Lâm Đồng khi tỉnh chính thức được hòa nhập vào vùng động lực mới, tạo cơ hội kết nối mạnh mẽ hơn với các tỉnh duyên hải phát triển như Đà Nẵng, Khánh Hòa, Bình Định, cũng như các tỉnh Tây Nguyên khác. Điều này hứa hẹn sẽ mở ra những cơ hội phát triển mới cho Lâm Đồng, đặc biệt trong lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao, du lịch sinh thái và công nghiệp chế biến.

Bộ trưởng Tài chính cũng cho biết sẽ điều chỉnh mục tiêu tăng trưởng kinh tế của các vùng, bổ sung các định hướng về phát triển kinh tế xã hội, kết cấu hạ tầng phù hợp với tiềm năng, lợi thế, tăng cường liên kết vùng. Đặc biệt, lần điều chỉnh này mở rộng phạm vi bốn vùng động lực quốc gia sang các khu vực lân cận đã có sự phát triển về công nghiệp, đô thị và thuận lợi về giao thông, kết nối. Đồng thời bổ sung vùng động lực Bắc Trung Bộ bao gồm các địa bàn ven biển của ba tỉnh Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh.

Đáng chú ý, lần điều chỉnh này nhấn mạnh thêm định hướng phát triển các ngành công nghiệp mới nổi, các ngành dịch vụ hiện đại, đẩy mạnh hình thành, phát triển các khu thương mại tự do tại các vùng động lực quốc gia. Đồng thời, bổ sung định hướng tăng cường hạ tầng kết nối các đô thị trung tâm tại các tỉnh, thành phố mới sáp nhập, gắn với chia sẻ hợp lý vai trò, chức năng. Một điểm nhấn quan trọng khác là định hướng phát triển Thành phố Hồ Chí Minh trở thành siêu đô thị theo mô hình đa cực, đa trung tâm, vươn tầm quốc tế.

Về các ngành kinh tế quan trọng, Bộ trưởng Tài chính cho biết sẽ bổ sung định hướng phát triển nhanh các ngành kinh tế góp phần đạt mục tiêu tăng trưởng hai chữ số. Trọng tâm là tập trung phát triển các ngành công nghiệp nền tảng chiến lược, phát triển các cụm ngành công nghiệp quy mô lớn, các mô hình khu công nghiệp hiện đại. Đặc biệt, lần điều chỉnh này bổ sung định hướng phát triển mạnh thương mại điện tử, du lịch, các sàn giao dịch tài sản thực, tài sản mã hóa, nông nghiệp số, công nghệ cao, các trung tâm đổi mới sáng tạo nông nghiệp.

Định hướng về nông nghiệp số và công nghệ cao đặc biệt có ý nghĩa quan trọng đối với Lâm Đồng, một tỉnh có thế mạnh về nông nghiệp với khí hậu ôn đới độc đáo. Việc phát triển các trung tâm đổi mới sáng tạo nông nghiệp sẽ giúp Lâm Đồng không chỉ duy trì mà còn nâng cao vị thế là trung tâm nông nghiệp công nghệ cao hàng đầu của cả nước, từ đó tạo ra giá trị gia tăng cao hơn cho sản phẩm nông nghiệp địa phương.

Về phát triển hạ tầng xã hội và hạ tầng kỹ thuật, Chính phủ bổ sung định hướng đẩy nhanh xây dựng các tuyến đường cao tốc, đường sắt, cảng biển, cảng hàng không, hạ tầng năng lượng, hạ tầng số, đáp ứng yêu cầu tăng trưởng kinh tế cao. Đồng thời xây dựng và nâng cấp các công trình thủy lợi, phòng chống thiên tai, đáp ứng yêu cầu ứng phó các tình huống thiên tai cực đoan, triển khai chương trình phòng chống lũ lụt, sạt lở vùng trung du và miền núi.

Đối với Lâm Đồng, việc đẩy nhanh các tuyến đường cao tốc kết nối với các tỉnh duyên hải và các trung tâm kinh tế lớn sẽ là chìa khóa để mở ra cơ hội phát triển mới. Các tuyến như cao tốc Dầu Giây - Liên Khương, hay các tuyến kết nối với Khánh Hòa, Bình Thuận sẽ giúp rút ngắn thời gian vận chuyển hàng hóa, đặc biệt là nông sản tươi, từ đó nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm Lâm Đồng trên thị trường.

Về giải pháp, nguồn lực thực hiện quy hoạch, tờ trình nêu rõ bổ sung một số giải pháp như thành lập Cổng đầu tư một cửa quốc gia, tăng cường thu hút đầu tư gián tiếp, xây dựng và thực thi cơ chế, chính sách đột phá, ưu tiên nguồn lực phát triển hạ tầng khoa học, công nghệ, tập trung đào tạo nhân lực chất lượng cao theo chuẩn quốc tế, nhất là các ngành mũi nhọn.

Nêu quan điểm thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi lưu ý, đối với các vùng, địa phương có sự điều chỉnh về phạm vi địa giới hành chính và đặt tên mới, cần rà soát kỹ về nội dung quy hoạch và tên vùng, tỉnh để chỉnh sửa, thống nhất, tránh các kiểu khác nhau, gây khó khăn trong việc cụ thể hóa thực hiện nghị quyết.

Về quan điểm phát triển, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị xem xét, hoàn thiện quan điểm, nguyên tắc điều chỉnh quy hoạch tổng thể quốc gia theo hướng đề cao tính ổn định dài hạn của quy hoạch, bảo đảm tính dự báo cao, cơ sở khoa học và thực tiễn vững chắc, tránh tư duy nhiệm kỳ hoặc điều chỉnh cục bộ ngắn hạn. Đây là quan điểm hết sức quan trọng để đảm bảo quy hoạch thực sự trở thành công cụ định hướng phát triển lâu dài, không bị ảnh hưởng bởi những biến động ngắn hạn.

Về điều chỉnh phân vùng và định hướng phát triển vùng kinh tế-xã hội, Ủy ban Kinh tế và Tài chính nhận thấy việc phân vùng kinh tế-xã hội cơ bản vẫn giữ nguyên số lượng là 6 vùng. Tuy nhiên, Chủ nhiệm Phan Văn Mãi nêu rõ, kết cấu, phạm vi từng vùng có sự thay đổi lớn về số lượng đơn vị hành chính cấp tỉnh, quy mô diện tích, dân số do sắp xếp, sáp nhập đơn vị hành chính cấp tỉnh.

Do đó, ông đề nghị làm rõ hơn phương án phân vùng mới sẽ tác động, ảnh hưởng như thế nào đến phát triển kinh tế xã hội của từng vùng, đánh giá trên liên kết vùng. Đồng thời, thuyết minh, làm rõ hơn tính đặc thù, vị trí địa lý và nhiệm vụ, điều kiện kinh tế-xã hội của từng vùng nhằm phát huy tối đa tiềm năng và khai thác hiệu quả lợi thế sẵn có, khắc phục được các tồn tại, hạn chế của từng vùng và liên kết vùng để thúc đẩy phát triển bền vững của cả quốc gia.

Đối với vùng Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên mà Lâm Đồng là một phần, việc làm rõ các tác động này càng quan trọng. Lâm Đồng với vị trí địa lý đặc biệt, nằm giữa vùng Tây Nguyên và các tỉnh duyên hải, có thể đóng vai trò là cầu nối quan trọng, kết nối các luồng hàng hóa, dịch vụ giữa hai khu vực. Việc khai thác tốt lợi thế này sẽ giúp Lâm Đồng trở thành một trong những động lực tăng trưởng của vùng.

Về phát triển các vùng động lực, Ủy ban Kinh tế và Tài chính cho rằng vùng động lực Bắc Trung Bộ và vùng động lực miền Trung là hai vùng động lực có vị trí cạnh nhau, có tiềm năng khai thác về nguồn lợi biển và cùng định hướng phát triển công nghiệp lọc hóa dầu, công nghiệp ô tô và phát triển cảng biển, dịch vụ cảng biển, dịch vụ logistic.

Vì vậy, cần đánh giá lợi thế so sánh giữa hai vùng động lực này để có điều chỉnh phù hợp với định hướng phát triển của từng vùng, tránh chồng lấn, cạnh tranh lẫn nhau, dẫn đến không đạt mục tiêu phát triển chung của cả nước. Đồng thời, đánh giá và xác định rõ cực tăng trưởng của vùng động lực Bắc Trung Bộ để định hướng, dẫn dắt sự phát triển của vùng này tương tự như các vùng động lực khác.

Với việc được đưa vào vùng Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên, Lâm Đồng đang đứng trước nhiều cơ hội phát triển mới.

Thứ nhất, việc liên kết với các tỉnh duyên hải phát triển sẽ giúp Lâm Đồng tiếp cận dễ dàng hơn với các cảng biển, sân bay quốc tế, từ đó mở rộng thị trường xuất khẩu cho nông sản và sản phẩm chế biến.

Thứ hai, định hướng phát triển mạnh nông nghiệp số, công nghệ cao và các trung tâm đổi mới sáng tạo nông nghiệp hoàn toàn phù hợp với thế mạnh của Lâm Đồng.

Thứ ba, việc đẩy mạnh phát triển du lịch trong quy hoạch mới cũng tạo cơ hội lớn cho Lâm Đồng, một điểm đến du lịch hấp dẫn với khí hậu mát mẻ quanh năm, cảnh quan thiên nhiên đẹp và nhiều di sản văn hóa độc đáo. Sự kết nối với các trung tâm du lịch lớn như Đà Nẵng, Nha Trang sẽ tạo nên các tuyến du lịch liên kết hấp dẫn, kéo dài thời gian lưu trú của du khách và tăng doanh thu du lịch.

Thứ tư, định hướng phát triển thương mại điện tử và các sàn giao dịch tài sản thực, tài sản mã hóa cũng mở ra cơ hội cho Lâm Đồng trong việc số hóa nền kinh tế, đặc biệt là lĩnh vực nông nghiệp và du lịch. Việc ứng dụng công nghệ số vào sản xuất, chế biến và tiêu thụ nông sản sẽ giúp nâng cao giá trị sản phẩm và tăng thu nhập cho người dân.

Về định hướng phát triển không gian kinh tế-xã hội, lần điều chỉnh này tập trung vào việc phân vùng kinh tế-xã hội theo phương án đã được cấp có thẩm quyền thông qua gồm 6 vùng.

Tuy nhiên, để biến những cơ hội này thành hiện thực, Lâm Đồng cần có những bước đi cụ thể và quyết liệt. Trước hết là đầu tư mạnh vào hạ tầng giao thông, đặc biệt là các tuyến đường cao tốc kết nối với các tỉnh lân cận. Tiếp theo là tăng cường đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ cao, nông nghiệp số và du lịch. Cuối cùng là cải thiện môi trường đầu tư, thu hút các dự án lớn, có hàm lượng công nghệ cao vào tỉnh.

Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu, tiếp thu ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban Quốc hội và các Đoàn đại biểu Quốc hội để hoàn thiện, trình Quốc hội xem xét thông qua, bảo đảm tính thống nhất, khả thi, đồng bộ của hệ thống pháp luật.