BHXH Việt Nam đã và đang tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra (TTKT) nhằm truy thu hàng trăm tỷ đồng nợ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp (BHTN), bảo hiểm y tế (BHYT) từ các đơn vị vi phạm. Trong năm 2024 và bốn tháng đầu năm 2025, toàn hệ thống BHXH Việt Nam đã thực hiện TTKT tại 22.928 đơn vị, mang lại những kết quả đáng kể trong việc chấn chỉnh các hành vi vi phạm pháp luật về bảo hiểm.
Kết quả TTKT chuyên ngành về đóng BHXH, BHTN, BHYT cho thấy nhiều sai phạm nghiêm trọng. Cụ thể, có 17.464 lao động thuộc đối tượng phải tham gia nhưng chưa tham gia hoặc đóng thiếu thời gian, với số tiền phải truy thu lên đến 130,7 tỷ đồng. Bên cạnh đó, 38.957 lao động đóng thiếu mức quy định, yêu cầu truy đóng 127,3 tỷ đồng. Tổng số tiền các đơn vị được TTKT chậm đóng trước khi có quyết định TTKT là 2.106,8 tỷ đồng, trong đó 1.099,8 tỷ đồng đã được thu hồi trong thời gian TTKT.
 |
| Không chỉ dừng lại ở việc đóng bảo hiểm, công tác thanh tra, kiểm tra còn phát hiện các sai phạm trong chi trả chế độ. |
Không chỉ dừng lại ở việc đóng bảo hiểm, công tác TTKT còn phát hiện các sai phạm trong chi trả chế độ. BHXH Việt Nam đã yêu cầu thu hồi về quỹ BHXH 11,2 tỷ đồng do hưởng chế độ BHXH không đúng quy định và 981,03 triệu đồng về quỹ BHTN do hưởng trợ cấp thất nghiệp sai quy định. Trong công tác quản lý, thanh quyết toán chi phí khám chữa bệnh (KCB) BHYT, 172,4 tỷ đồng chi phí KCB BHYT không đúng quy định cũng đã được yêu cầu thu hồi về quỹ BHYT.
Để nâng cao hiệu quả công tác TTKT, BHXH Việt Nam đã kịp thời ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, tăng cường và hướng dẫn thực hiện. Điểm nhấn quan trọng là việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) và khai thác dữ liệu trên các phần mềm quản lý nghiệp vụ. Điều này giúp phân tích, sàng lọc, phát hiện dấu hiệu vi phạm, khoanh vùng và lựa chọn đối tượng TTKT có trọng tâm, trọng điểm.
Bên cạnh đó, BHXH các tỉnh, thành phố cũng đã tổ chức hội nghị mời các đơn vị chậm đóng BHXH, BHTN, BHYT từ 03 tháng trở lên hoặc đã kê khai nộp thuế nhưng chưa tham gia đầy đủ cho người lao động. Tại các hội nghị này, việc tuyên truyền, phổ biến pháp luật về BHXH, BHYT được lồng ghép chặt chẽ với việc xử lý vi phạm, nâng cao ý thức tuân thủ của doanh nghiệp.
BHXH Việt Nam cũng kiên quyết cưỡng chế hoặc kiến nghị cưỡng chế thi hành Quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với các trường hợp cố tình không chấp hành. Đối với các vụ việc có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự, hồ sơ được lập và kiến nghị khởi tố hoặc gửi tin báo tố giác tội phạm đến Cơ quan Công an để xem xét, xử lý kịp thời.
 |
| Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong lĩnh vực BHXH. |
Nhờ sự chỉ đạo quyết liệt và thống nhất trong toàn hệ thống, công tác TTKT của BHXH Việt Nam đã đạt được những kết quả tích cực, hiệu quả của công tác TTKT từng bước được nâng lên. Số tiền thu hồi về quỹ và số hành vi bị xử phạt vi phạm hành chính trong năm 2024 so với năm 2023 đều tăng: số tiền truy đóng do chưa đóng, đóng thiếu thời gian, đóng thiếu mức tăng 18,15% so với năm 2023; số Quyết định xử phạt VPHC về đóng BHXH, BHTN, BHYT tăng 6,57% so với năm 2023; số tiền chi phí KCB BHYT không đúng quy định được thu hồi về quỹ BHYT tăng 54,5% so với năm 2023.
Việc ứng dụng CNTT, đặc biệt là khả năng rà soát, phân tích dữ liệu lớn, đã giúp rà soát 100% hồ sơ nghiệp vụ, kể cả với các doanh nghiệp có hàng nghìn lao động hoặc cơ sở y tế có hàng triệu lượt KCB BHYT. Điều này giúp rút ngắn thời gian TTKT trực tiếp và nâng cao chất lượng công tác TTKT.
Công tác TTKT đã kịp thời phát hiện, ngăn chặn các hành vi chậm đóng, trốn đóng, chiếm dụng quỹ, xử lý nghiêm các trường hợp cố tình vi phạm kéo dài, bảo đảm quyền lợi chính đáng của người lao động. Nhờ đó, tỷ lệ chậm đóng BHXH, BHTN, BHYT đã giảm dần qua các năm (năm 2021 là 3,67%, năm 2022 là 2,91%, năm 2023 là 2,69%, năm 2024 là 2,59%).
Những nỗ lực này đã góp phần nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật của người sử dụng lao động và người lao động, tạo hiệu ứng răn đe, phòng ngừa vi phạm, từ đó thực hiện hiệu quả chính sách an sinh xã hội.
