TS. Nguyễn Bảo Uyên: Cần phải tháo gỡ đất đai cho y tế tư nhân

Theo TS. Nguyễn Bảo Uyên - Phó Chủ tịch HĐQT Tổng Công ty, Giám đốc điều hành Hệ thống Y tế Hợp Lực, việc chỉ dựa vào các chỉ số tài chính như doanh thu, lợi nhuận hay quy mô vốn để xếp hạng doanh nghiệp đang bỏ sót những giá trị cốt lõi mà các ngành an sinh xã hội mang lại cho cộng đồng.

Thực tế cho thấy, y tế, giáo dục và môi trường là những lĩnh vực có chu kỳ đầu tư dài, tỷ suất sinh lời trực tiếp không cao, song lại tạo ra hiệu quả lan tỏa lớn cho xã hội. Nếu lợi nhuận trong các ngành này tăng quá nhanh, chi phí dịch vụ sẽ lập tức chuyển sang người bệnh và người học. Theo TS. Bảo Uyên, bản chất nhân văn của y tế và giáo dục đòi hỏi chính sách phải nhìn nhận đóng góp của doanh nghiệp không chỉ bằng con số lợi nhuận mà bằng mức độ giảm gánh nặng ngân sách, nâng cao chất lượng sống và ổn định an sinh xã hội.

TS. Nguyễn Bảo Uyên - Phó Chủ tịch HĐQT Tổng Công ty, Giám đốc điều hành Hệ thống Y tế Hợp Lực. (Ảnh: Phan Chính)

Từ thực tiễn đó, bà đề xuất xây dựng một bộ tiêu chí đánh giá doanh nghiệp đa chiều, trong đó bên cạnh chỉ số tài chính cần có các tiêu chí về giá trị xã hội, mức độ tiếp cận dịch vụ của người dân, khả năng duy trì chi phí hợp lý, đóng góp cho bảo hiểm y tế, đào tạo nguồn nhân lực và phát triển bền vững. Một hệ thống đánh giá như vậy sẽ giúp cơ quan quản lý có cái nhìn toàn diện hơn về vai trò của từng doanh nghiệp trong cấu trúc kinh tế – xã hội, đồng thời là cơ sở để thiết kế chính sách ưu đãi phù hợp.

Không chỉ mang ý nghĩa quản lý, bộ tiêu chí đa chiều còn có tác động định hướng mạnh mẽ đối với thế hệ doanh nhân trẻ. Theo TS. Nguyễn Bảo Uyên, khi chính sách thể hiện rõ sự trân trọng đối với những doanh nghiệp đầu tư vào an sinh xã hội, các nhà đầu tư sẽ có thêm động lực tham gia vào những lĩnh vực khó nhưng giàu giá trị dài hạn như y tế, giáo dục, chăm sóc người cao tuổi. Điều này góp phần hình thành một hệ sinh thái doanh nghiệp lấy trách nhiệm xã hội làm nền tảng, gắn lợi ích kinh doanh với lợi ích cộng đồng.

Tuy nhiên, để khuyến khích khu vực tư nhân tham gia sâu hơn vào an sinh, một trong những “nút thắt” lớn nhất hiện nay vẫn là vấn đề đất đai. TS. Nguyễn Bảo Uyên chia sẻ câu chuyện một dự án bệnh viện sản nhi và trường cao đẳng tại địa phương đã kéo dài suốt gần 10 năm do vướng mắc thủ tục giao đất, đấu giá đất. Việc áp dụng cơ chế đấu giá tương tự dự án thương mại khiến chi phí đầu vào bị đẩy lên cao, trong khi đặc thù của y tế và giáo dục lại khó chuyển toàn bộ chi phí này sang người sử dụng dịch vụ.

Theo bà, nếu buộc các cơ sở y tế tư nhân phải “gánh” giá đất thương mại, mục tiêu giữ giá dịch vụ ở mức hợp lý sẽ rất khó đạt được. Thực tế tại nhiều bệnh viện tư nhân hiện nay, tỷ lệ bệnh nhân sử dụng bảo hiểm y tế chiếm trên 90%, nhiều dịch vụ chuyên sâu gần như không thu thêm phụ phí để bảo đảm khả năng tiếp cận cho người dân. Trong bối cảnh đó, chi phí đất đai trở thành áp lực trực tiếp lên mô hình tài chính và khả năng mở rộng đầu tư.

Bên cạnh vấn đề đất đai, TS. Nguyễn Bảo Uyên cũng chỉ ra sự thiếu thống nhất trong thực thi chính sách giữa các địa phương. Dù hệ thống nghị định, thông tư đã được ban hành tương đối đầy đủ, nhưng cách hiểu và vận dụng ở cơ sở còn khác nhau, khiến doanh nghiệp mất nhiều thời gian hoàn thiện thủ tục, kéo dài tiến độ triển khai dự án. Sự thiếu đồng bộ này không chỉ làm tăng chi phí cơ hội mà còn ảnh hưởng đến niềm tin của nhà đầu tư dài hạn.

Từ góc nhìn quản lý, bà kiến nghị cần tăng cường cơ chế giám sát và hỗ trợ thực thi, nhằm sàng lọc các dự án kém năng lực, đồng thời bảo vệ những doanh nghiệp làm ăn nghiêm túc, có cam kết lâu dài với cộng đồng. Việc tháo gỡ vướng mắc đất đai, thống nhất cách áp dụng chính sách sẽ tạo dư địa để y tế và giáo dục tư nhân yên tâm đầu tư công nghệ, nâng cao chất lượng dịch vụ, góp phần chia sẻ gánh nặng với khu vực công lập.

Thông điệp xuyên suốt từ TS. Nguyễn Bảo Uyên là cần một sự thay đổi căn bản trong tư duy quản lý: từ đánh giá doanh nghiệp dựa thuần túy vào lợi nhuận sang tiếp cận dựa trên giá trị an sinh; từ cơ chế đất đai mang tính thương mại sang chính sách ưu đãi có kiểm soát cho các lĩnh vực phục vụ cộng đồng. Khi những rào cản thể chế được tháo gỡ đồng bộ, y tế và giáo dục tư nhân sẽ thực sự trở thành “cánh tay nối dài” của Nhà nước trong nâng cao chất lượng sống, bảo đảm công bằng xã hội và phát triển bền vững.