Bảo tàng Chứng tích Chiến tranh: Thúc đẩy hòa giải và lan tỏa thông điệp hòa bình

Sáng 28/8/2025, tại Hội trường Thống Nhất, Bảo tàng Chứng tích Chiến tranh phối hợp Ủy ban Hòa bình TP. Hồ Chí Minh tổ chức Hội thảo quốc tế với chủ đề “Bảo tàng Chứng tích Chiến tranh – Bảo tàng vì Hòa bình”, nhân kỷ niệm 50 năm ngày thành lập Bảo tàng (4/9/1975 – 4/9/2025), 23 năm Ngày Quốc tế Hòa bình và 41 năm thành lập Ủy ban Hòa bình TP. Hồ Chí Minh (10/12/1984 - 10/12/2025).

Hội thảo thu hút đông đảo chuyên gia, nhà nghiên cứu, cựu chiến binh, tổ chức trong và ngoài nước hoạt động trong lĩnh vực bảo tàng, sử học, giáo dục hòa bình.

Bà Tôn Nữ Thị Ninh (áo vàng) - Chủ tịch Ủy ban Hòa bình TP. Hồ Chí Minh - cùng các đại biểu, khách mời tham quan triển lãm Bảo tàng Chứng tích Chiến tranh. Ảnh: LA.

Phát biểu khai mạc, ông Lâm Ngô Hoàng Anh - Phó giám đốc phụ trách Bảo tàng - nhấn mạnh: “50 năm qua, bảo tàng đã trở thành không gian ký ức lịch sử, góp phần hàn gắn vết thương chiến tranh, thúc đẩy hòa giải và lan tỏa thông điệp hòa bình. Trong giai đoạn mới, Bảo tàng sẽ tiếp tục chuyển hóa di sản ký ức thành sức mạnh mềm văn hóa, nguồn lực tinh thần để giáo dục thế hệ trẻ và khẳng định hình ảnh một Việt Nam yêu chuộng hòa bình, hữu nghị”.

Ông Lâm Ngô Hoàng Anh - Phó giám đốc phụ trách Bảo tàng Chứng tích chiến tranh. Ảnh: LA.

Theo bà Tôn Nữ Thị Ninh - Chủ tịch Ủy ban Hòa bình TP. Hồ Chí Minh, Chủ tịch Quỹ Hòa bình và Phát triển TP. Hồ Chí Minh - năm 2025 không chỉ là dấu mốc 50 năm hòa bình thống nhất đất nước mà còn là dịp sinh nhật thứ 50 của Bảo tàng Chứng tích Chiến tranh - bảo tàng thu hút đông khách tham quan nhất Việt Nam. “Thông điệp lớn nhất từ Bảo tàng chính là: Hòa bình không mặc nhiên có được, mà là thành quả từ ý chí, sự hy sinh để bảo vệ độc lập, tự do”, bà Ninh khẳng định.

Bà Ninh cũng nhấn mạnh, Bảo tàng cần tiếp tục phát huy sứ mệnh giáo dục hòa bình, đồng thời khẳng định cam kết kiên định của Nhà nước và Nhân dân Việt Nam đối với hòa bình trong nước và toàn cầu.

Tham luận tại hội thảo, TS. Trần Nguyên Khang - Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh) - cho rằng bảo tàng chiến tranh mang tính nghịch lý khi vừa tưởng niệm ký ức đau thương, vừa nuôi dưỡng khát vọng hòa bình.

“Với Việt Nam, bảo tàng không chỉ là nơi lưu giữ ký ức dân tộc mà còn là công cụ ngoại giao văn hóa, góp phần khẳng định bản sắc, quyền lực mềm và thúc đẩy đối thoại quốc tế”, ông Khang nói.

Bên cạnh đó, các chuyên gia cũng đề xuất, thời gian tới, Bảo tàng chứng tích chiến tranh cần đổi mới mạnh mẽ cả nội dung và hình thức trưng bày, phát huy hơn nữa vai trò giáo dục hòa bình. Đơn vị cần đẩy mạnh chuyển đổi từ mô hình trưng bày “tĩnh” sang các hình thức “động”, tăng cường ứng dụng công nghệ như: Thực tế ảo (VR), thực tế tăng cường (AR) và nghệ thuật kể chuyện (storytelling) để hiện vật thực sự “biết nói”, tạo ra những trải nghiệm cảm xúc sâu sắc, đặc biệt với thế hệ trẻ.

Các chương trình giáo dục trải nghiệm (như: Hướng dẫn viên nhí, Ngày văn hóa hòa bình) cần được nhân rộng và nâng tầm chất lượng. Bên cạnh đó, bảo tàng cần đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện, xây dựng đơn vị thành một “bảo tàng số” hiện đại, đưa câu chuyện hòa bình của Việt Nam lan tỏa mạnh mẽ đến công chúng toàn cầu.

Ngoài ra, hội thảo là diễn đàn quốc tế quan trọng, khẳng định vai trò của Bảo tàng Chứng tích Chiến tranh là thiết chế tiêu biểu vì hòa bình trong khu vực, mở rộng hợp tác, lan tỏa giá trị lịch sử, nhân văn và phát triển bền vững.

Tại hội thảo, Ban tổ chức đã tiếp nhận 67 tham luận, chia theo 03 nhóm chủ đề: Khát vọng hòa bình của dân tộc Việt Nam - giá trị lịch sử và ý nghĩa thời đại; 50 năm Bảo tàng Chứng tích Chiến tranh lan tỏa hòa bình; và hành trình viết tiếp câu chuyện hòa bình trong bối cảnh mới.

Cụ thể, về “Khát vọng hòa bình của dân tộc Việt Nam” - giá trị lịch sử và ý nghĩa thời đại. Các tham luận nhấn mạnh truyền thống yêu nước, hòa hiếu, khát vọng hòa bình xuyên suốt chiều dài lịch sử dân tộc; đồng thời phân tích vai trò của Bảo tàng trong việc lưu giữ ký ức chiến tranh, giáo dục thế hệ trẻ về giá trị hòa bình.

Về “50 năm lan tỏa hòa bình của Bảo tàng Chứng tích Chiến tranh”: Đại biểu đánh giá Bảo tàng không chỉ là điểm đến văn hóa nổi bật, một trong 50 công trình tiêu biểu của TPHCM, mà còn là thành viên tích cực trong hệ thống bảo tàng vì hòa bình trên thế giới. Trong 5 thập kỷ qua, Bảo tàng đã trở thành cầu nối văn hóa, thu hút hàng triệu lượt khách trong và ngoài nước, góp phần lan tỏa thông điệp hòa bình và nhân văn.

Về “Hành trình viết tiếp câu chuyện hòa bình trong kỷ nguyên mới”: Nội dung thảo luận tập trung vào các giải pháp, phương thức đổi mới hoạt động của Bảo tàng, từ đó phát huy giá trị di sản, mở rộng hợp tác quốc tế và khẳng định vai trò của Việt Nam trong việc chung tay xây dựng một thế giới hòa bình, bền vững.